چهارشنبه، 25 اسفند 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

چرا كسانى كه از طريق مادر به پيامبر منتسب هستند، سيد محسوب نمى‏گردند و احكام ‏فقهى از قبيل خمس و... بر اينها مترتب نيست؟ با اين كه ائمه اطهار عليهم السلام ‏از طرف حضرت زهرا(س) به پيامبر منسوبند؟ آيا اين نشان ممتاز بودن قشر مردها در مقايسه با ‏زنها نيست؟


پاسخ :
جواب سؤال اين است كه هيچ امتيازى بين زن و مرد نيست چرا كه اگر فقط پدر سيد باشد، روشن است كه ‏بچه‏هاى او چه دختر باشد و چه پسر، سيد محسوب مى‏شوند و احكام فقهيشان به نحو سيادت مترتب ‏است يعنى مى‏توانند از خمس استفاده كنند و زكات بر آنها حرام است مگر زكات سادات، ولى اگر زن سيّده ‏بود فرزندان او چه پسر و چه دختر اين حكم را ندارند. و اين صرفاً يك حكم فقهى است كه در خصوص زكات و ‏خمس آمده است، يعنى از يك مال نمى‏توانند استفاده كنند و از مالى ديگر مى‏توانند استفاده كنند. گرچه ‏مرحوم سيد مرتضى (رضوان اللَّه تعالى عليه) فتوا داده است كه اگر كسى از طرف مادر هم به بنى‏هاشم ‏انتساب داشته باشد خمس به او تعلق مى‏گيرد و بعضى از فقهاى ديگر نظير صاحب حدائق هم اين فتوا را ‏پذيرفته‏اند اما معروف بين اماميه آن است كه فقط در صورتى از خمس مى‏تواند استفاده كند كه انتسابش از ‏طرف پدر باشد و فتواى معمول فقهاى ما هم همين است.‏
‎ ‎البته در بسيارى از مسائل فقهى فرقى بين زن و مرد از نظر سيادت نيست از جمله، در باب محرميت، ‏هيچ فرقى نيست، خواه انسان از طرف مادر سيد باشد يا از طرف پدر، با انبياى اعظام و ائمه اطهار و مانند ‏آن كه ارتباط نسبى از طرف مادر دارند مسأله محرميت يكسان است و نيز در مسأله حرمت نكاح - كه غير از ‏محرميت است، چون هر جا محرميت است حرمت نكاح هم به دنبال دارد اما هر جا حرمت نكاح باشد ممكن ‏است محرميت نباشد - باز هم فرق نمى‏كند.‏
‎ ‎بنابراين در تمام اين ابواب فقهى فرقى نيست و در خصوص باب خمس و زكات هم كه تفاوت قائل ‏شده‏اند، به دليل شهرتى است كه بين فقها وجود دارد، و اساس اين شهرت روايت مرسله‏اى است كه در آن ‏روايت آمده كه: اگر كسى از طرف مادر سيد بود مى‏تواند زكات بگيرد ولى خمس به او تعلق نمى‏گيرد. بعد در ‏ذيل روايت مرسله به آيه كريمه «أُدعوهم لآبائهم»(1) استشهاد شده است. گرچه اين تعليل تام نيست ولى ‏صدر روايت مرسله حجت و مورد استناد قرار گرفته و مورد فتوا است.‏
‎ ‎و در هر صورت امتياز به اين نيست كه انسان از مالى بتواند استفاده كند و از مالى نتواند، اين يك حكم ‏فقهى است در خصوص باب خمس و زكات، لذا در جواب سؤالهاى مرحوم سيد مرتضى، وقتى از اين بزرگوار ‏سؤال كردند فرمود: كه فرزندان دخترى فرزند حقيقى انسان هستند نه مجازى و افكار جاهلى را اسلام محو ‏كرده است. و گفته است نگوييد زنها فقط وعاء و ظرفند و نگوييد فرزندان پسران ما فرزندان ما هستند اما ‏فرزندان دخترى فرزندان مردم بيگانه‏اند، اين شعر كه در جاهليت به عنوان يك شعر رسمى بود اسلام محو ‏كرد و فرمود نگوييد:‏

بنونا بنوا أبناءنا وبناتنا
بنوهنّ أبناء الرّجال الأباعد

‎ ‎پسران ما پسرانِ پسران ما هستند، و پسر دختران ما، فرزندان مردان بيگانه‏اند‎.‎
‎ ‎مرحوم سيد مرتضى فرمودند اين شعر باطل است و فرزندان ما فرزندان ما هستند خواه از طرف ابناء ‏باشند و خواه از طرف بنات، لذا ايشان مى‏فرمايد: فرزند دخترى حقيقتاً فرزند است. حالا اگر در بعضى از موارد ‏فقهى استثنا شده آن روى اصل ديگرى است كه آمده و كمتر عمومى است كه تخصيص نخورده باشد و كمتر ‏مطلقى است كه تقييد نيافته باشد و در غير موارد تخصيص حكم در عموميتش باقى است.‏

‏( آیةالله جوادی آملی ،زن در آئينه جلال و جمال، صفحات 431 ـ 432.)‏

‏(1)سوره‎ ‎احزاب، آيه 5.‏


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
استوری شام غریبان / داغ معجر
play_arrow
استوری شام غریبان / داغ معجر
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم ادنا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروین و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم سلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیلدا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم فلورا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم فلورا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیرسا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم هیرسا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم بشرا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم بشرا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کیانا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کیانا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم باوان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم باوان و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کارا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم کارا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم عطا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم عطا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروشا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
معنی اسم آروشا و نام های هم آوا با آن + میزان فراوانی در ثبت احوال
همه آنچه که باید درباره روستای داریان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای داریان بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای دلیر بدانید
همه آنچه که باید درباره روستای دلیر بدانید