پرسش :
چرا خانة خدا را به صورت مكعب ساخته اند چه لزومي داشت مي شد به صورت استوانه باشد؟
پاسخ :
در روايتي علت و جهت مكعب بودن كعبه را معصوم اين گونه بيان مي نمايد: چند نفر يهودي محضر پيامبر اكرم رسيده و از آن سرور سوالاتي نمودند كه يكي از پرسشهاي آنها اين بود چرا كعبه به اين اسم ناميده شده حضرت فرمودند: چون چهار گوش مي باشد و از علت چهار گوش بودن سوال شد پيامبر فرمودند چون محاذي با بيت المعمور است و آن چهار گوش است عرض شد به چه علت بيت المعمور بصورت مكعب خلق و بنا شده حضرت فرمودند زيرا كه محاذي با عرش است و عرش خدا چهار گوشه دارد عرض شد چرا عرش به صورت مربع مي باشد پيامبر عرضه داشتند چون كلماتي كه اسلام بر آن بنا شده چهار تا است و آنها عبارتند از تسبيحات اربعة سبحان الله، و الحمد الله، و لا اله الا الله، و الله اكبر»[1]
بر اساس اين روايت، اولاً كعبه از بيت معمور كه از عرش متنزّل است، نازل شده، البته تنزل به نحو تجلّي كه منزه از تجافي است، ثانياً راز تربيع در عوالم سه گانه طبيعت و مثال و عقل همان چهارگانه و مربع بودن كلماتي است كه بر تنزيه و تحميد و تهليل و تكبر دلالت مي كند كلام بلند و نوراني معصوم ـ عليه السّلام ـ اين است كه تسبيحات اربعه كه نظام هستي مبتني بر آنها است، باعث تحقق بيت المعمور كه چهار ضلع دارد مي باشد و بيت المعمور باعث موجودي طبيعي مي شود كه كعبه است و چهار ديوار دارد، يعني آنچه در عالم طبيعت است الگويي از عالم مثال است و عالم مثال خود الگويي مجرّدات مي باشد و عالم مجرّدات نيز الگويي از اسماي حسناي الهي است. خلاصه اين كه آن نظام رباني مايه تحقق نظام عقلي مثالي و طبيعي است.[2]
بنابراين عرش برابر اسماء ولو صفات الهي محقق شده، و برابر عرش بيت المعمور كعبه تحقق يافته پس كعبه برابر عوالم بالا تنظيم شده است[3] ...... و در كتاب گرانسنگ وسائل الشيعه روايات متعددي در اين باره نقل نموده است بخاطر اختصار بيان نشده، در صورت نياز به وسائل الشيعه مراجعه شود.[4]
براي مطالعة بيشتر به كتابهاي زير مراجعه شود:
1. صهباي حج، آية الله جوادي آملي، نشر اسراء به صفحات 201 و بعد از آن ......
2. مشعل زائر، علي عطايي بعثه آية الله لنكراني، قم، انتشارات امير العلم 1381، صفحات 101 و بعد.
حديث اخلاقي:
«بدترين دوستان تو آنهايي هستند كه با تو چرب زباني مي كنند و عيوب تو را مي پوشانند.»[5]
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . علل الشرايع، مرحوم صدوق مترجم آقاي ذهني تهراني، تهران انتشارات مومنين، جلد 2، ص 287.
[2] . آيت الله جوادي آملي، صهباي، حج، قم نشر اسراء، چاپ اسوة، 1381، صفحه 202 و 203.
[3] . آيت الله جوادي آملي، صهباي، حج، قم نشر اسراء، چاپ اسوة، 1381، صفحه 204.
[4] . شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه، بيروت، لبنان، داراحياء التراث العربي، جلد 9، صفحات 386 و 388 و 402 و 407 مراجعه كنيد.
[5] . غرر الحكم، نقل از 110 سرمشق از سخنان علي ـ عليه السّلام ـ آية الله مكارم شيرازي، قم، انتشارات اتقان، ص 87.
در روايتي علت و جهت مكعب بودن كعبه را معصوم اين گونه بيان مي نمايد: چند نفر يهودي محضر پيامبر اكرم رسيده و از آن سرور سوالاتي نمودند كه يكي از پرسشهاي آنها اين بود چرا كعبه به اين اسم ناميده شده حضرت فرمودند: چون چهار گوش مي باشد و از علت چهار گوش بودن سوال شد پيامبر فرمودند چون محاذي با بيت المعمور است و آن چهار گوش است عرض شد به چه علت بيت المعمور بصورت مكعب خلق و بنا شده حضرت فرمودند زيرا كه محاذي با عرش است و عرش خدا چهار گوشه دارد عرض شد چرا عرش به صورت مربع مي باشد پيامبر عرضه داشتند چون كلماتي كه اسلام بر آن بنا شده چهار تا است و آنها عبارتند از تسبيحات اربعة سبحان الله، و الحمد الله، و لا اله الا الله، و الله اكبر»[1]
بر اساس اين روايت، اولاً كعبه از بيت معمور كه از عرش متنزّل است، نازل شده، البته تنزل به نحو تجلّي كه منزه از تجافي است، ثانياً راز تربيع در عوالم سه گانه طبيعت و مثال و عقل همان چهارگانه و مربع بودن كلماتي است كه بر تنزيه و تحميد و تهليل و تكبر دلالت مي كند كلام بلند و نوراني معصوم ـ عليه السّلام ـ اين است كه تسبيحات اربعه كه نظام هستي مبتني بر آنها است، باعث تحقق بيت المعمور كه چهار ضلع دارد مي باشد و بيت المعمور باعث موجودي طبيعي مي شود كه كعبه است و چهار ديوار دارد، يعني آنچه در عالم طبيعت است الگويي از عالم مثال است و عالم مثال خود الگويي مجرّدات مي باشد و عالم مجرّدات نيز الگويي از اسماي حسناي الهي است. خلاصه اين كه آن نظام رباني مايه تحقق نظام عقلي مثالي و طبيعي است.[2]
بنابراين عرش برابر اسماء ولو صفات الهي محقق شده، و برابر عرش بيت المعمور كعبه تحقق يافته پس كعبه برابر عوالم بالا تنظيم شده است[3] ...... و در كتاب گرانسنگ وسائل الشيعه روايات متعددي در اين باره نقل نموده است بخاطر اختصار بيان نشده، در صورت نياز به وسائل الشيعه مراجعه شود.[4]
براي مطالعة بيشتر به كتابهاي زير مراجعه شود:
1. صهباي حج، آية الله جوادي آملي، نشر اسراء به صفحات 201 و بعد از آن ......
2. مشعل زائر، علي عطايي بعثه آية الله لنكراني، قم، انتشارات امير العلم 1381، صفحات 101 و بعد.
حديث اخلاقي:
«بدترين دوستان تو آنهايي هستند كه با تو چرب زباني مي كنند و عيوب تو را مي پوشانند.»[5]
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . علل الشرايع، مرحوم صدوق مترجم آقاي ذهني تهراني، تهران انتشارات مومنين، جلد 2، ص 287.
[2] . آيت الله جوادي آملي، صهباي، حج، قم نشر اسراء، چاپ اسوة، 1381، صفحه 202 و 203.
[3] . آيت الله جوادي آملي، صهباي، حج، قم نشر اسراء، چاپ اسوة، 1381، صفحه 204.
[4] . شيخ حر عاملي، وسائل الشيعه، بيروت، لبنان، داراحياء التراث العربي، جلد 9، صفحات 386 و 388 و 402 و 407 مراجعه كنيد.
[5] . غرر الحكم، نقل از 110 سرمشق از سخنان علي ـ عليه السّلام ـ آية الله مكارم شيرازي، قم، انتشارات اتقان، ص 87.
