پرسش :
آيا كتاب هاي تورات و انجيل دو نوع نزول داشته اند؟ زبان اين دو چه بوده است؟
پاسخ :
قرآن كريم، كتاب هدايت است كه از طرف خداوند متعال، به توسط جبرئيل، بر پيامبر نازل گشت. همان گونه كه مي دانيد دو نوع نزول داشته است: 1. نزول تدريجي 2. نزول دفعي؛ كه نزول تدريجي قرآن در مدت 23 سال بوده است. حال «آيا كتاب هاي تورات و انجيل نيز دو نوع نزول داشته اند؟»
يعني آيا مانند قرآن يك نزول تدريجي و ديگر بار نزول دفعي و يكباره داشته اند يا خير؟
بين علماي اسلام چه شيعه و چه عامه مشهور است قائلند كه تورات و انجيل فقط يك نزول داشته اند و آن هم نزول يكباره و دفعي.
در اين نوشتار ادلة اين قول و نقل آراء انديشمندان اسلامي را بيان مي نمائيم:
1. مهمترين دليل در اين مسئله كه مفسرين بر آن تكيه مي نمايند، آية 32 سورة فرقان مي باشد: «و قال الذين كفروا لولا نزل عليه القران جملة واحدة كذلك لنبثت به فوادك و رتلناه ترتيلا؛»[1] و «كافران گفتند: «چرا قرآن يكجا بر او نازل نمي شود؟ اين به خاطر آن است كه قلب تو را به وسيلة آن محكم داريم و (از اين رو) آن را بتدريج بر تو خوانديم.»
عموم مفسرين در اين رابطه مي نويسند: منظور از سؤال در آية شريفه اين است كه چرا قرآن مانند كتاب هاي تورات و انجيل يكباره نازل نگرديد؟ در پاسخ به اين اعتراض، قرآن آن را رد نمي كند، بلكه در اين مورد سكوت نموده و صرفاً به بيان نزول تدريجي قرآن مي پردازد.
مرحوم طبرسي در تفسير گرانسنگ جوامع الجامع در تفسير اين آيه مي فرمايد: تورات و انجيل و زبور يكباره نازل شده بود.[2]
شيخ مفيد در كتاب الاختصاص حديثي بدين مضمون نقل مي نمايد كه حضرت رسول _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايد: تورات و انجيل و زبور جملگي در الواح و اوراق نازل شدند.[3] كه اين معنا، همان بيان نزول دفعي اين كتب مي باشد.
و مرحوم علامه در تفسير آية ذكر شده جهت تأييد مطلب ذكر شدة بياني دارند كه ترجمة آن اين است:
آن دو كتاب به صورت لوحي نوشته شده نازل شدند، بر خلاف قرآن كه اصلاً از مقوله كاغذ و خط نبوده بلكه از مقوله صدا و مسموعات بوده است و معلوم است كه كتابي كه به اين طريق وحي مي شود، تدريجي بودن را لازم دارد چون بايد كلمه كلمه خوانده و شنيده شود.
و اما از منابع اهل سنّت:
ابن كثير در تفسير خود، اين گونه مي نويسد كه: كتاب تورات و انجيل نزول دفعي داشتند.[4]
اما بخش دوم سؤال اين است كه: زبان اين دو (تورات و انجيل) چه بوده است؟
براي روشن شدن جواب، بيان مقدمه اي لازم است و آن اين كه:
كتاب مقدس، عنوان كتابي است كه در آن تورات و انجيل را گرد آورده اند و به دو قسمت تقسيم مي شود: عهد قديم و عهد جديد. عهد قديم شامل تورات و چند كتاب ديگر است و امّا عهد جديد، مخصوص مسيحيان است كه همان انجيل مي باشد.
نكته بعدي كه حائز اهميت است، اين است كه كتاب هاي آسماني به زبان همان قوم بر آنها نازل مي شود مثل قرآن كه به زبان عربي نازل شد و لذا زبان تورات و انجيل نيز به زبان قوم خود مي باشد؛ كه عبري مي باشد.
با اين مقدمه، يادآور مي شويم كه فليسين شاله در كتاب خود، اين طور ذكر مي كند كه:
كتب عهد قديم بعضي از بخش هاي آن به زبان آرامي و بقيه به زبان عبري مي باشد.[5]
ايشان در مورد كتاب عهد جديد كه همان انجيل مي باشد اين طور نوشته كه:
كتاب عهد جديد به زبان يوناني معمولي نوشته شده است و داراي عبارات و كلماتي به زبان آرامي است.[6]
و ويل دورانت، در كتاب خود يعني تاريخ تمدن، آنجا كه در مورد اناجيل صحبت به ميان آورده است بدين گونه ذكر كرده است كه:
اصل آنها (اناجيل) به زبان يوناني عاميانه «كونيه» نوشته شده است و از لحاظ دستور زبان يا از جهت ادبي نمونه هاي كامل نيستند.[7]
و دليل بعدي لفظ كلمه تورات و انجيل مي باشد زيرا اولاً كلمه تورات، عبري و به معناي هدايت است.
چنانكه فليسين شاله مي نويسد: تورات كلمه عبري و به معني هدايت مي باشد.[8]
و ثانياً انجيل كلمه اي يوناني و به معناي بشارت مي باشد.
معرفي منابع جهت مطالعة بيشتر:
1. تاريخ تمدن، ويل دورانت.
2. تاريخ مختصر اديان بزرگ، فليسين شاله.
3. تاريخ مردم اسرائيل، ارنست رنان.
4. مباني مسيحيت، ارنست رنان.
5. مقدمه در بررسي كتاب عهد جديد، ماري ژوزف لاگرانژ.
6. تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ذيل آية 32 سورة فرقان.
7. مجمع البيان و جوامع الجامع، علامه طبرسي، ذيل آية 32 سورة فرقان.
8. فتح القدير، الشوكاني، ج 1، ص 312، ناشر: عالم الكتاب.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . فرقان/ 32.
[2] . طبرسي، كتاب جوامع الجامع، چاپ سنگي، ص 323.
[3] . مفيد، الاختصاص، تحقيق علي اكبر غفاري، نشر جامعه مدرسين، ص 44.
[4] . ابن كثير، تفسير القرآن العظيم، بيروت، ج 3.
[5] . فليسين شاله، تاريخ مختصر اديان بزرگ، ترجمة دكتر منوچهر خدايار محبي، چاپ تهران، ص 268.
[6] . همان، ص 403.
[7] . ويل دورانت، ترجمة تاريخ تمدن، چاپ صفا و سهند، ج 3، ص 654.
[8] . فليسين شاله، همان، ص 272.
قرآن كريم، كتاب هدايت است كه از طرف خداوند متعال، به توسط جبرئيل، بر پيامبر نازل گشت. همان گونه كه مي دانيد دو نوع نزول داشته است: 1. نزول تدريجي 2. نزول دفعي؛ كه نزول تدريجي قرآن در مدت 23 سال بوده است. حال «آيا كتاب هاي تورات و انجيل نيز دو نوع نزول داشته اند؟»
يعني آيا مانند قرآن يك نزول تدريجي و ديگر بار نزول دفعي و يكباره داشته اند يا خير؟
بين علماي اسلام چه شيعه و چه عامه مشهور است قائلند كه تورات و انجيل فقط يك نزول داشته اند و آن هم نزول يكباره و دفعي.
در اين نوشتار ادلة اين قول و نقل آراء انديشمندان اسلامي را بيان مي نمائيم:
1. مهمترين دليل در اين مسئله كه مفسرين بر آن تكيه مي نمايند، آية 32 سورة فرقان مي باشد: «و قال الذين كفروا لولا نزل عليه القران جملة واحدة كذلك لنبثت به فوادك و رتلناه ترتيلا؛»[1] و «كافران گفتند: «چرا قرآن يكجا بر او نازل نمي شود؟ اين به خاطر آن است كه قلب تو را به وسيلة آن محكم داريم و (از اين رو) آن را بتدريج بر تو خوانديم.»
عموم مفسرين در اين رابطه مي نويسند: منظور از سؤال در آية شريفه اين است كه چرا قرآن مانند كتاب هاي تورات و انجيل يكباره نازل نگرديد؟ در پاسخ به اين اعتراض، قرآن آن را رد نمي كند، بلكه در اين مورد سكوت نموده و صرفاً به بيان نزول تدريجي قرآن مي پردازد.
مرحوم طبرسي در تفسير گرانسنگ جوامع الجامع در تفسير اين آيه مي فرمايد: تورات و انجيل و زبور يكباره نازل شده بود.[2]
شيخ مفيد در كتاب الاختصاص حديثي بدين مضمون نقل مي نمايد كه حضرت رسول _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايد: تورات و انجيل و زبور جملگي در الواح و اوراق نازل شدند.[3] كه اين معنا، همان بيان نزول دفعي اين كتب مي باشد.
و مرحوم علامه در تفسير آية ذكر شده جهت تأييد مطلب ذكر شدة بياني دارند كه ترجمة آن اين است:
آن دو كتاب به صورت لوحي نوشته شده نازل شدند، بر خلاف قرآن كه اصلاً از مقوله كاغذ و خط نبوده بلكه از مقوله صدا و مسموعات بوده است و معلوم است كه كتابي كه به اين طريق وحي مي شود، تدريجي بودن را لازم دارد چون بايد كلمه كلمه خوانده و شنيده شود.
و اما از منابع اهل سنّت:
ابن كثير در تفسير خود، اين گونه مي نويسد كه: كتاب تورات و انجيل نزول دفعي داشتند.[4]
اما بخش دوم سؤال اين است كه: زبان اين دو (تورات و انجيل) چه بوده است؟
براي روشن شدن جواب، بيان مقدمه اي لازم است و آن اين كه:
كتاب مقدس، عنوان كتابي است كه در آن تورات و انجيل را گرد آورده اند و به دو قسمت تقسيم مي شود: عهد قديم و عهد جديد. عهد قديم شامل تورات و چند كتاب ديگر است و امّا عهد جديد، مخصوص مسيحيان است كه همان انجيل مي باشد.
نكته بعدي كه حائز اهميت است، اين است كه كتاب هاي آسماني به زبان همان قوم بر آنها نازل مي شود مثل قرآن كه به زبان عربي نازل شد و لذا زبان تورات و انجيل نيز به زبان قوم خود مي باشد؛ كه عبري مي باشد.
با اين مقدمه، يادآور مي شويم كه فليسين شاله در كتاب خود، اين طور ذكر مي كند كه:
كتب عهد قديم بعضي از بخش هاي آن به زبان آرامي و بقيه به زبان عبري مي باشد.[5]
ايشان در مورد كتاب عهد جديد كه همان انجيل مي باشد اين طور نوشته كه:
كتاب عهد جديد به زبان يوناني معمولي نوشته شده است و داراي عبارات و كلماتي به زبان آرامي است.[6]
و ويل دورانت، در كتاب خود يعني تاريخ تمدن، آنجا كه در مورد اناجيل صحبت به ميان آورده است بدين گونه ذكر كرده است كه:
اصل آنها (اناجيل) به زبان يوناني عاميانه «كونيه» نوشته شده است و از لحاظ دستور زبان يا از جهت ادبي نمونه هاي كامل نيستند.[7]
و دليل بعدي لفظ كلمه تورات و انجيل مي باشد زيرا اولاً كلمه تورات، عبري و به معناي هدايت است.
چنانكه فليسين شاله مي نويسد: تورات كلمه عبري و به معني هدايت مي باشد.[8]
و ثانياً انجيل كلمه اي يوناني و به معناي بشارت مي باشد.
معرفي منابع جهت مطالعة بيشتر:
1. تاريخ تمدن، ويل دورانت.
2. تاريخ مختصر اديان بزرگ، فليسين شاله.
3. تاريخ مردم اسرائيل، ارنست رنان.
4. مباني مسيحيت، ارنست رنان.
5. مقدمه در بررسي كتاب عهد جديد، ماري ژوزف لاگرانژ.
6. تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ذيل آية 32 سورة فرقان.
7. مجمع البيان و جوامع الجامع، علامه طبرسي، ذيل آية 32 سورة فرقان.
8. فتح القدير، الشوكاني، ج 1، ص 312، ناشر: عالم الكتاب.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] . فرقان/ 32.
[2] . طبرسي، كتاب جوامع الجامع، چاپ سنگي، ص 323.
[3] . مفيد، الاختصاص، تحقيق علي اكبر غفاري، نشر جامعه مدرسين، ص 44.
[4] . ابن كثير، تفسير القرآن العظيم، بيروت، ج 3.
[5] . فليسين شاله، تاريخ مختصر اديان بزرگ، ترجمة دكتر منوچهر خدايار محبي، چاپ تهران، ص 268.
[6] . همان، ص 403.
[7] . ويل دورانت، ترجمة تاريخ تمدن، چاپ صفا و سهند، ج 3، ص 654.
[8] . فليسين شاله، همان، ص 272.
