پرسش :

درباره اهمیت نذر و سابقه تاریخی آن توضیح دهید؟

پاسخ :
« یوفون بالنذر و یخافون یوماً کان شره مستطیراً»؛ « آنان به نذر خویش وفا می کنند و از روزی که شر و عذابش گسترده است (قیامت) می ترسند».
« نذر» در لغت به معنای وعده دادن و پیمان به چیزی است و در اصطلاح پیمان خاصی با خداوند است که انسان آن را بر خود واجب می کند. نذر به دو صورت می تواند انجام گیرد: نذر مشروط و نذر مطلق.
« نذر مشروط» آن است که شخص به خاطر انجام دادن عمل نیک و یا اجتناب از کار ناشایست، آن را بر خود واجب می کند تا در نتیجه ی آن، خداوند متعال حاجت او را بر آورد. به عنوان مثال می گوید: « اگر فرزندم خوب شد و سلامتی خود را بازیافت، هزار تومان به فقیر کمک می کنم».
« نذر مطلق» نذری است که هیچ قید و شرطی در آن مطرح نیست؛ به عنوان مثال می گوید: «من برای خدا نذر می کنم که نماز شب بخوانم».
نذر ادای پیشینه زیادی است و انسان در طول تاریخ از آن سود جسته و با نذر سعی کرده تا رضایت معبود خویش را در جهت تأمین نیازهایش جلب کند. این امر همواره مورد توجه پیامبران و امت های گذشته بوده و در اسلام نیز مشروعیت یافته است. قرآن کریم در آیاتی، داستان نذر حضرت مریم (س) و مادرش را بیان می کند. هم چنین ویژگی های بندگان خدا را وفای به نذر بر می شمارد. « آنان به نذر خویش وفا می کنند و از روزی که شر و عذابش گسترده است (قیامت) می ترسند».
امام صادق (علیه السلام) در شأن نزول این آیه می فرماید: « هنگامی که حسن و حسین (علیه السلام) مریض بودند، روزی پیامبر خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) به ملاقات آنان آمد و به علی (علیه السلام) فرمود: خوب است جهت سلامتی فرزندانت نذر کنی. علی (علیه السلام) فرمود: من نذر می کنم: « چنان چه این دو بهبود یابند، سه روز را به جهت تشکر از خداوند روزه بگیرم». سپس فاطمه (سلام الله علیها) و فضه (خدمتگزار آنان)، همین نذر را تکرار کردند. خدای متعال نیز لباس عافیت به اندام آن دو امام پوشاند و ایشان نیز روزه گرفتند».
نذر ممکن است حکمت های گوناگونی داشته باشد که مهم ترین آنها، رسیدن به مطلوب و بر آورده شدن حاجت و تقویت انگیزش در جهت سیر و سلوک معنوی است.
نذر یکی از احکام عملی و جاری اسلام و دارای احکام و شرایطی است. این عمل نیاز به صیغه خاص دارد که اگر به هر زبانی خوانده شود، کفایت می کند. البته باید نام « لله» یا ترجمه آن ذکر شود. بدون رعایت این شرایط، نذر تحقق نمی یابد.
پس اگر بگوید: « چنان چه مریض من خوب شود، برای خدا بر من است که ده تومان به فقیر بدهم»، نذر او صحیح است.