پرسش :

مدگرايي به چه انگيزه‏اي ترويج مي‏شود؟

پاسخ :
انگيزه‏هاى ترويج مد گرايى:
ترويج مدگرايى غربى با انگيزه‏هاى مختلف صورت مى‏گيرد:
1. تحميل فرهنگ خويش به ديگران
2. بازاريابى براى اجناس خود
3. جامعه را از مسير صحيح و پاك، به انحراف و آلودگى كشاندن
4. سنت‏هاى به جا و صحيح را از امتى گرفتن و سنت‏هاى ناپسند و گاه خرافى را جايگزين آن ساختن
5. وارد شدن از طريق سنت‏هاى يك ملت و آن را از درون مسخ كردن.
بد نيست بدانيم كه براى ساختن اين مدها، متخصصان روان‏شناس، جامعه‏شناس و مدت‏ها و ساعات زيادى به مطالعه مى‏پردازند و راجع به تأثيرى كه مد خاصى مى‏تواند در يك جامعه از خود به جاى گذارد، آينده‏نگرى و تحليل مى‏كنند و وقتى تصويب شد، با شگردهاى عجيبى به تبليغ آن مى‏پردازند.(1) حتى براى جا زدن چيز مضرى نظير سيگار و مواد مخدر يا نظاير آن، از طريق عكس‏هاى شرطى و به خصوص از قيافه سكس زن‏ها استفاده مى‏كنند. نكته ديگر در اين باره، اين است كه آنها به رنگ و مدل كفش، لباس، كيف و كمربند اكتفا نمى‏كنند بلكه ملتى را در اين گونه مسائل مجذوب خود مى‏سازند و به تقليد خود درمى‏آورند. سپس به تدريج، سراغ افكار و انديشه و آرمان‏هاى آن ملت مى‏روند و آن را هم به طرف خود جذب مى‏كنند.
چادر به عنوان حجاب اسلامى، سنتى نيكو و پسنديده است. فراموش نمى‏كنيم كه در زمان طاغوت، ناگهان بازار اسلامى پر از چادرهاى بدن‏نما شد. حال ساده انديشى و خامى است اگر ما فكر كنيم كه آنها در به وجود آوردن مد روز به نقطه خاصى اكتفامى‏كنند. طبيعى است كه چنين نخواهد بود.
اگر امتى صرفاً به نام مد و طرح روز به دنبال آنها راه بيفتد، تا نهايت هرزگى و فساد پيش خواهد رفت. امروزه در غرب (اروپا و آمريكا) در زمينه شهوت پرستى و فساد جنسى و طرح لباس‏هاى سكس به نام تمدن و تجدد چه خبر است؟ اين ويژگى و خصيصه انسان است كه در هر وادى‏اى جلو رفت، حد نهايى براى خودش نمى‏شناسد: « بل يريد الانسان ليفجر أمامه». انسان اگر به وادى كمال پا گذاشت، تا بى‏نهايت پر مى‏كشد و اگر به وادى فساد و انحطاط قدم نهاد، در آنجا هم تا بى‏نهايت جلو مى‏رود به گونه‏اى كه نمى‏توان او را در جايى متوقف كرد.
راه كارهاى مقابله با مد گرايى منفى:
اين امر روشن است كه بشر، تنوع طلب است و از يكسانى خسته مى‏شود. قرآن كريم نيز به اين نكته توجه داشته است كه مى‏فرمايد: « مختلفا ألوانه» «گياهان و ميوه‏ها را با رنگ‏ها و گونه‏هاى مختلف براى شما آفريده‏ايم بشر در نژادها و قبايل گوناگون آفريده شده است و». به راستى اگر همه چيز يكسان بود (يك رقم گياه، يك نژاد و يك زبان)، در آن صورت چه لطفى باقى مى‏ماند؟ حال با توجه به تنوع طلبى انسان، مدل لباس و طرح كيف، كفش، ساختمان، ماشين و اگر با موازين شرع و سنت‏هاى نيك ما تضادى نداشته باشد نمى‏توان تا اين حد بر آن ايراد گرفت. حرف ما در اين است كه چرا ما خودمان طراح مد و مدل روز نباشيم؟ چرا افراد مبتكر و خلاق جامعه ما سعى نمى‏كنند تا طرح جديدى ارائه دهند؟ اصولًا اين يكى از ايرادهاى ما است كه نسبت به اين گونه مسائل، آن قدر منتظر مى‏مانيم تا ديگران با طرح جديد، خود بر ما يورش آورند. آن گاه مبتكران ما بعد از فشار زيادى كه از افكار عمومى متوجه آنها مى‏شود تازه دست به كار مى‏شوند تا مثلًا مدل فلان ماشين يا طرح ساختمانى و يا شيوه لباس قشر خاصى را تغيير دهند. در حالى كه اگر ما در اين زمينه ابتكار عمل را به دست گيريم، چه بسا بتوانيم فرهنگ خويش را براى ديگران اسوه و الگو قرار دهيم همچنان كه در برخى از جهات چنين بوده است.
به هر حال، نسبت به مسئله «مدگرايى» بايد خيلى هوشيار باشيم و از اينكه زمام فرهنگ و سنت و فكر خويش را به نام تمدن و تجدد، به دست مدهاى غربى بسپاريم، بايد به شدت بپرهيزيم.
دو نكته مهم در برخورد فعال و به دست گرفتن ابتكار عمل بايد رعايت شود:
1. يك كار فرهنگى قوى صورت گيرد و مدگرايى را از رونق بيندازد، با اين مبنا كه ارزش انسان به لباس و ماشين و تجملات مادى نيست.
2. در طراحى‏ها و ارائه مد از سوى ما، بايد تلاش شود كه اصول و مبانى فكرى اسلامى و ملى رعايت و پيام‏هاى مثبت
دينى و فرهنگى كشورمان در آن گنجانده شود.
پى‏نوشت‏
(1) جهت اطلاع از اين شگردهاى تبليغى، ر. ك: حسن زورق، مبانى تبليغ محمّد تقى رهبر، روش تبليغ‏