پرسش :

مقصود از غيبت صغرى و غيبت كبرى چيست ؟

پاسخ :
يازدهمين پيشواى شيعه، حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام در سال دويست و شصت هجرى قمرى ديده از دنيا بربست و مقام امامت و رهبرى امت به فرمان خداوند بزرگ به فرزند ارجمند وى حضرت مهدى (عج)، موعود جهانيان انتقال يافت. روزى كه امام پدر ارجمند خود را از دست داد، سن مبارك او از شش سال تجاوز نمى كرد، چون دشمنان امام در هر لحظه در كمين او بودند و تصميم گرفته بودند كه به هر قيمتى كه باشد به زندگى او خاتمه دهند، وى به فرمان خداوند از ديدگان مردم غايب گرديد. اين غيبت تا مدتى طورى بود كه شيعيان خاص آن حضرت مى توانستند مسائل مورد نيازخود را به وسيله چهار نماينده خاص وى از حضرتش سوال كنند و پاسخ آنها را بطوركتبى دريافت نمايند. اين جريان تا سال سيصد و بيست و نه هجرى قمرى ادامه داشت و نمايندگان چهارگانه آن حضرت، يكى پس از ديگرى اين مقام و منصب را حفظ نموده و با درگذشت آخرين نماينده وى، نيابت و نمايندگى خصوصى پايان يافت و اداره امور شيعيان و بيان حلال و حرام و رسيدگى به خصومات و اختلافات و كليه شوون زندگى مردم به فقهاى بزرگ شيعه كه نمايندگان عام آن حضرت هستند واگذار گرديد و به نيابت خصوصى كه فردى بطور معين نماينده امام گردد، خاتمه داده شد. غيبت صغرى از سال دويست و شصت كه سال وفات امام عسكرى عليه السلام است، آغازگرديد و در سال سيصد و بيست و نه كه سال وفات آخرين نماينده اوست پايان يافت واز آن به بعد تا امروز، دوران غيبت كبرى مى باشد و علت اين نامگذارى روشن است؛ زيرا در قسمت اول از غيبت، اگر چه شيعيان از شرفيابى به حضور امام محروم بودندولى نمايندگان خصوصى امام مى توانستند با او تماس بگيرند و مطالب و وقايع را به عرض امام برسانند و بعلاوه دوران آن نيز كوتاه بود؛ از اين نظر، اين غيبت را غيبت صغرى مى گفتند ولى پس از درگذشت آخرين سفير خصوصى آن حضرت، اين راه نيز به روى مردم بسته شد و فقهاى اسلام به عنوان مرجع رسمى در امور دينى و دنيوى معرفى شدند و بر اثر بسته شدن همه نوع تماسهاى خصوصى و طولانى بودن زمان غيبت، نام آن را غيبت كبرى نهادند.
منبع: پاسخ به پرسشهاى مذهبى، آيت الله ناصرمكارم شيرازى و آيت الله ‏جعفر سبحانى