پرسش :
چه عاملي باعث شده بود كه حضرت آيه الله العظمي بروجردي علاقه فراواني به مسئله وحدت اسلامي از خود نشان دهد؟
پاسخ :
حضرت آيتالله العظمي بروجردى چون به تاريخ و مذاهب اسلامى آشنا بود، مىدانست كه سياست حكام گذشته در تفرقه و دامن زدن آتش اختلاف چه اندازه تأثير داشته است، وهم توجه داشت كه در عصر حاضر نيز سياست هاى استعمارى از اين تفرقه حداكثر استفاده را مىكنند و بلكه آن را دامن مىزنند، وهم توجه داشت كه بعد و دورى شيعه از ساير فرق، سبب شده كه آنها شيعه را نشناسند و درباره آنها تصوراتى دور از حقيقت بنمايند. به اين جهات، بسيار علاقهمند بود كه حسن تفاهمى بين شيعه و سنّى برقرار شود كه از طرفى وحدت اسلامى كه منظور بزرگ اين دين مقدس است تأمين گردد و از طرف ديگر شيعه و فقه شيعه و معارف شيعه آن طور كه هست به جامعه تسنن كه اكثريت مسلمانان را تشكيل مى دهند معرفى شود.
از حسن تصادف چند سال قبل از زعامت و رياست معظم له كه هنوز ايشان در بروجرد بودند «دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه» به همت جمعى از روشنفكران سنى و شيعه تأسيس شد. معظم له در دوره زعامت خود تا حد ممكن با اين فكر و با اين مؤسسه كمك و همكارى كرد. براى اولين بار بعد از چندين صد سال بين زعيم روحانى شيعه و زعيم روحانى سنّى شيخ عبدالمجيد سليم و بعد از فوت او به فاصله دو سه سال شيخ محمود شلتوت، مفتى مصر و رئيس جامع ازهر روابط دوستانهاى برقرار شد و نامهها مبادله گرديد.
قطعاً طرز تفكر معظم له و حسن تفاهمى كه بين ايشان و شيخ شلتوت بود موثر بود در اين كه آن فتواى تاريخى معروف را در مورد به رسميت شناختن مذهب شيعه بدهد.
معظم له را نبايد گفت نسبت به اين مسئله علاقه مند بود، بلكه بايد گفت عاشق و دلباخته اين موضوع بود و مرغ دلش براى اين موضوع پر مىزد.
عجيب اين است كه از دو منبع موثق شنيدم كه در حادثه قلبى كه منجر به فوت ايشان شد، بعد از حمله قلبى اول كه عارض شد و مدتى بيهوش بوده اند و بعد به هوش آمدند، قبل از آنكه توجهى به حال خود بكنند و در اين موضوع حرفى بزنند موضوع تقريب و وحدت اسلامى را طرح مىكنند و مىگويند من آرزوها در اين زمينه داشتم.
مجموعه آثار شهيد علامه مطهرى ج 20 مزايا خدمات مرحوم آيت الله بروجردى
حضرت آيتالله العظمي بروجردى چون به تاريخ و مذاهب اسلامى آشنا بود، مىدانست كه سياست حكام گذشته در تفرقه و دامن زدن آتش اختلاف چه اندازه تأثير داشته است، وهم توجه داشت كه در عصر حاضر نيز سياست هاى استعمارى از اين تفرقه حداكثر استفاده را مىكنند و بلكه آن را دامن مىزنند، وهم توجه داشت كه بعد و دورى شيعه از ساير فرق، سبب شده كه آنها شيعه را نشناسند و درباره آنها تصوراتى دور از حقيقت بنمايند. به اين جهات، بسيار علاقهمند بود كه حسن تفاهمى بين شيعه و سنّى برقرار شود كه از طرفى وحدت اسلامى كه منظور بزرگ اين دين مقدس است تأمين گردد و از طرف ديگر شيعه و فقه شيعه و معارف شيعه آن طور كه هست به جامعه تسنن كه اكثريت مسلمانان را تشكيل مى دهند معرفى شود.
از حسن تصادف چند سال قبل از زعامت و رياست معظم له كه هنوز ايشان در بروجرد بودند «دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه» به همت جمعى از روشنفكران سنى و شيعه تأسيس شد. معظم له در دوره زعامت خود تا حد ممكن با اين فكر و با اين مؤسسه كمك و همكارى كرد. براى اولين بار بعد از چندين صد سال بين زعيم روحانى شيعه و زعيم روحانى سنّى شيخ عبدالمجيد سليم و بعد از فوت او به فاصله دو سه سال شيخ محمود شلتوت، مفتى مصر و رئيس جامع ازهر روابط دوستانهاى برقرار شد و نامهها مبادله گرديد.
قطعاً طرز تفكر معظم له و حسن تفاهمى كه بين ايشان و شيخ شلتوت بود موثر بود در اين كه آن فتواى تاريخى معروف را در مورد به رسميت شناختن مذهب شيعه بدهد.
معظم له را نبايد گفت نسبت به اين مسئله علاقه مند بود، بلكه بايد گفت عاشق و دلباخته اين موضوع بود و مرغ دلش براى اين موضوع پر مىزد.
عجيب اين است كه از دو منبع موثق شنيدم كه در حادثه قلبى كه منجر به فوت ايشان شد، بعد از حمله قلبى اول كه عارض شد و مدتى بيهوش بوده اند و بعد به هوش آمدند، قبل از آنكه توجهى به حال خود بكنند و در اين موضوع حرفى بزنند موضوع تقريب و وحدت اسلامى را طرح مىكنند و مىگويند من آرزوها در اين زمينه داشتم.
مجموعه آثار شهيد علامه مطهرى ج 20 مزايا خدمات مرحوم آيت الله بروجردى
