پرسش :

فرهنگ به چه معنا است؟

پاسخ :
فرهنگ در زبان فارسي، به معناي ادب،تربيت علم و دانش، ومجموعه آداب و رسوم آمده است. محمد معين، فرهنگ فارسي، تهران، انتشارات اميرکبير، 1376، ص 2538 فرهنگ در لغت عرب با کلمه «الثقافه» بيان مي‏شود که به معناي «پيروزي، تيز هوشي و مهارت بوده، سپس به معناي استعداد فراگيري علوم و صنايع و ادبيات به کار رفته است» فريد وجدي، دايره المعارف، ذيل ماده ثقف؛ به نقل از: محمد علي جعفري، فرهنگ پيرو و فرهنگ پيشرو، انتشارات علمي و فرهنگي، 1373، ص 15 اصطلاح فرهنگ »culture«، در علوم انساني و اجتماعي ـ به خصوص جامعه‏شناسي و مردم‏شناسي ـ استعمال فراواني دارد. با اين حال، مفهوم واحد و مشخصي ندارد؛ به گونه‏اي كه تاكنون بيش از 250 تعريف مختلف، از آن ارائه شده است. ادوارد تايلر در 1871 نخستين تعريف فرهنگ را چنين ارائه كرده است: «فرهنگ يا تمدنّ، كلّيت درهم بافته‏اي است شامل دانش، دين، هنر، قانون، اخلاقيات، آداب و رسوم، و هرگونه توانايي و عادتي كه آدمي همچون عضوي از جامعه به دست مي‏آورد.» يدالله هنري لطيف پور، فرهنگ سياسي شيعه و انقلاب اسلامي، ص 21 تعريف ديگرِ فرهنگ، از پالمرو مونتي است: «ارزش‏ها «معنوي»، هنجارها و نظام اعتقادات يك جامعه؛ مشتمل بر سنت‏ها، آداب و رسوم، مذاهب و ايدئولوژي‏ها، تشريفات مذهبي، ميراث، زبان و كليه عادت‏ها، ديدگاه‏هاي مشترك». پالمرو مونتي، نگرش جديد بر علم سياست، ترجمه منوچهر شجاعي، ص 99 در يک جمع بندي مي‏توان در تعريف فرهنگ چنين گفت: «فرهنگ مجموعه و کليت به هم تافته و پيچيده اي از ايده ها، باورها، آرمان ها، ارزش ها، هنجارها، نهادها، نمادها و ساير آموخته‏ها و عاداتي است که حاصل و دستاورد نسل‏هاي مختلف مردم جهان و منطقه يا يک امت و يا دولت ـ کشور مي‏باشد و مباني، اصول، چگونگي و چرايي اين طرز تفکر، نحوه زندگي و نحوه و چگونگي ونوع اعمال و رفتار فردي، جمعي و اجتماعي آنان را توجيه، تعقيل، تبيين يا تعيين مي‏نمايد و روند حال و آتي آن را معلوم و مشخص مي‏کند»ر.ک: عليرضا علي احمدي، شناخت فرهنگ، فرهنگ سازماني و مديريت بر آن، (تهران: توليد دانش، 1383)، ص 47