پرسش :
فاضل هندی که بوده و چه ویژگی هایی داشته است؟
پاسخ :
بهاء الدين محمد تاج الدين معروف به فاضل هندی یکی از دانشمندان به نام شيعه در قرن دوازدهم هجری است. فاضل در کليه علوم و فنون اسلامی استادی ماهر و دانشمندی محقق و مجتهدی کامل بود. در سال 1062 متولد شد و قسمتی از دوران کودکی و نوجوانی را در هندوستان سپری نمود سپس تمام سنوات عمرش در دار العلم اصفهان سپری شد. وی نزد پدر خويش و امثال محقق خوانساری و محقق سبزواری و علامه مجلسی و ديگر اعلام بزرگ سالها بهره مند بود و به واسطه نبوغ فکری و استاد خدادادی در نوجوانی به درجه اجتهاد نائل گشت و خود مدرسی کامل و مؤلفی جامع و محققی بی مانند گرديد.
(تاج الدين حسن پدر فاضل هندی که خود از اجله علما است از مرحوم ملا حسين علی شوشتری و او از ملا عبد الله شوشتری تا برسد به علی بن بابويه قمی یکی پس از ديگری به ترتيب اجازه روايت دارند). بيننده عزيز: تمام علمای اعلام و صاحب تراجم علما فاضل هندی را به عنوان دانشمندی محقق و علامه فاضل و شخصيتی بی نظير در عصر خويش معرفی ساخته اند.
صاحب روضات می نويسد: فاضل از دانشمندان اواخر عهد صفوی است که در علوم رسمی و حکمت و فنون دينی اصلی و فرعی استادی به نام بود، و بر اثر نيروی خدادادی که داشت بر مخالفان در خصوص امامت و مراتب آن مناظره داشت و قصه های عجيبی از مناظرات او سر زبانها است. فاضل قبل از بيست سالگی به نوشتن کتب و رسائل و حواشی و تعليقات در علوم ادبی و اصولی مشغول گشت. او اثر ارزنده ای به نام کشف اللثام در قواعد احکام دارد. کشف اللثام فقهی است استدلالی در شرح قواعد علامه که مرحوم سيد علی طباطبائی صاحب رياض المسائل با استفاده از فقه فاضل کتاب فقهی خويش را در ابواب مختلف نيکو و استوار ساخت. فاضل آثار ديگری به نام مناهج السويه در فقه، ملخص و تلخيص، تفسيری کبير و مبسوط و چند جلد رسائل مختلف در عبادات، تفسير جامعی به نام بحر مواج نيز از خويش به جا گذاشت. فاضل فضل ادبی خود را در شرح بر قصيده سيد حميری به اثبات رسانيد، و رسائلی در حکمت و کلام و نجوم و هيئت و رياضيات نيز به رشته تحرير برد. نتيجه آنکه فاضل کسی است که در فقه و اصول و تفسير و حديث، رجال و حکمت، فلسفه و کلام و منطق، تاريخ و جغرافيا، رياضيات و هيئت و نجوم، ادبيات عرب و عجم و غيره مهارت داشته باشد و تصنيفات او نيز متقن و استوار باشد، آنگونه که کشف اللثام قوت قلب صاحب جواهر بود که فرمود: اگر کشف اللثام نبود جواهر نبود. دوران زندگی اين دانشمند بزرگ و شخصيت علمی کم نظير مواجه شد با فتنه و آشوب افغانها و کشت و کشتارهای بی رحمانه مسلمانان بی دفاع و اضطراب و ناراحتی مردم و علمای اعلام و از هم پاشيده شدن حوزه چندين ساله اصفهان و نقل مکان علما و افاضل به ساير بلاد ايران، که سرانجام فاضل عزيز ما رمضان سال 1137 را به پايان نبرد و در فتنه افغان پس از شبهای احياء از کثرت اندوه جهان فانی را وداع نمود. قبر فاضل هندی و علامه خواجوئی و فاضل نائينی در اصفهان نزديک تخت فولاد زيارتگاه است.
بهاء الدين محمد تاج الدين معروف به فاضل هندی یکی از دانشمندان به نام شيعه در قرن دوازدهم هجری است. فاضل در کليه علوم و فنون اسلامی استادی ماهر و دانشمندی محقق و مجتهدی کامل بود. در سال 1062 متولد شد و قسمتی از دوران کودکی و نوجوانی را در هندوستان سپری نمود سپس تمام سنوات عمرش در دار العلم اصفهان سپری شد. وی نزد پدر خويش و امثال محقق خوانساری و محقق سبزواری و علامه مجلسی و ديگر اعلام بزرگ سالها بهره مند بود و به واسطه نبوغ فکری و استاد خدادادی در نوجوانی به درجه اجتهاد نائل گشت و خود مدرسی کامل و مؤلفی جامع و محققی بی مانند گرديد.
(تاج الدين حسن پدر فاضل هندی که خود از اجله علما است از مرحوم ملا حسين علی شوشتری و او از ملا عبد الله شوشتری تا برسد به علی بن بابويه قمی یکی پس از ديگری به ترتيب اجازه روايت دارند). بيننده عزيز: تمام علمای اعلام و صاحب تراجم علما فاضل هندی را به عنوان دانشمندی محقق و علامه فاضل و شخصيتی بی نظير در عصر خويش معرفی ساخته اند.
صاحب روضات می نويسد: فاضل از دانشمندان اواخر عهد صفوی است که در علوم رسمی و حکمت و فنون دينی اصلی و فرعی استادی به نام بود، و بر اثر نيروی خدادادی که داشت بر مخالفان در خصوص امامت و مراتب آن مناظره داشت و قصه های عجيبی از مناظرات او سر زبانها است. فاضل قبل از بيست سالگی به نوشتن کتب و رسائل و حواشی و تعليقات در علوم ادبی و اصولی مشغول گشت. او اثر ارزنده ای به نام کشف اللثام در قواعد احکام دارد. کشف اللثام فقهی است استدلالی در شرح قواعد علامه که مرحوم سيد علی طباطبائی صاحب رياض المسائل با استفاده از فقه فاضل کتاب فقهی خويش را در ابواب مختلف نيکو و استوار ساخت. فاضل آثار ديگری به نام مناهج السويه در فقه، ملخص و تلخيص، تفسيری کبير و مبسوط و چند جلد رسائل مختلف در عبادات، تفسير جامعی به نام بحر مواج نيز از خويش به جا گذاشت. فاضل فضل ادبی خود را در شرح بر قصيده سيد حميری به اثبات رسانيد، و رسائلی در حکمت و کلام و نجوم و هيئت و رياضيات نيز به رشته تحرير برد. نتيجه آنکه فاضل کسی است که در فقه و اصول و تفسير و حديث، رجال و حکمت، فلسفه و کلام و منطق، تاريخ و جغرافيا، رياضيات و هيئت و نجوم، ادبيات عرب و عجم و غيره مهارت داشته باشد و تصنيفات او نيز متقن و استوار باشد، آنگونه که کشف اللثام قوت قلب صاحب جواهر بود که فرمود: اگر کشف اللثام نبود جواهر نبود. دوران زندگی اين دانشمند بزرگ و شخصيت علمی کم نظير مواجه شد با فتنه و آشوب افغانها و کشت و کشتارهای بی رحمانه مسلمانان بی دفاع و اضطراب و ناراحتی مردم و علمای اعلام و از هم پاشيده شدن حوزه چندين ساله اصفهان و نقل مکان علما و افاضل به ساير بلاد ايران، که سرانجام فاضل عزيز ما رمضان سال 1137 را به پايان نبرد و در فتنه افغان پس از شبهای احياء از کثرت اندوه جهان فانی را وداع نمود. قبر فاضل هندی و علامه خواجوئی و فاضل نائينی در اصفهان نزديک تخت فولاد زيارتگاه است.
