چهارشنبه، 25 اسفند 1389
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

امام زمان (عج) اكنون در كجا زندگى می‌كند؟


پاسخ :
شرح پرسش:
امام زمان (عج) اكنون در كجا زندگى می‌كند؟ آيا با توجه به فقراتى از دعاى ندبه، مى‌‏توان گفت كه جايگاه ايشان كوه رضوى يا ذى طوى است؟

پاسخ:
آيت الله صافى گلپايگانى درباره‌‏ى بخش اول سؤال مى‌‏فرمايد:
«اصولا بايد توجه داشت كه اگر در موضوع غيبت، اين گونه نقاط مكتوم بماند، شک و شبهه‌‏اى ايجاد نمى‌‏كند؛ چنان كه روشن شدن آن نيز در ثبوت و اثبات اصل غيبت مداخله‏‌اى ندارد. وقتى غيبت شخص امام زمان (عج) و مخفى بودن ايشان معقول و منطقى است، مخفى بودن اين خصوصيات به طريق اولى معقول و منطقى خواهد بود. جهل به اين گونه امور، دليل بر هيچ مطلبى نمى‌‏شود. با اين حال، براى اين كه پاسخ مختصرى به اين پرسش داده شود، عرض مى‌‏كنيم: بر حسب آنچه از بعضى از احاديث و حكايات معتبر استفاده مى‏‌شود، امام زمان (عج) در غيبت كبرى در مكان خاص و شهر معينى استقرار دائم ندارند؛ بلكه براى انجام وظايف و تكاليفى به مسافرت و سير و حركت و انتقال از مكانى به مكان ديگر مى‌‏پردازند.» (آيت الله صافى گلپايگانى، پاسخ به ده پرسش، صص 27 - 28)
به عنوان شاهدى بر اين مدعا مى‌‏توان به دو توقيعى اشاره كرد كه از امام زمان (عج) خطاب به شيخ مفيد نوشته شده است. در توقيع اول ضمن مباحث مختلف، اشاره شده است: «نحن و ان كنا ناوين بمكاننا النائى عن مساكن الظالمين، حسب الذى أراناه الله تعالى من الصلاح و لشيعتنا المؤمنين ذلك مادامت دولة الدنيا للفاسقين، فانا نحيط علما بأنبائكم و لا يعزب عنا شى‏ء من أخباركم؛
ما در عين حال كه در مكانى به دور از خانه‏‌هاى ظالمين بر حسب آنچه خداوند تعالى تا زمانى كه حكومت دنيا در دست فاسقين باشد، به مصلحت ما ديده است - سكونت داريم - اما به كارهاى شما عالميم و ذره‌‏اى از اخبار شما از ما فروگذار نمى‏‌شود.» (الاحتجاج، طبرسى، ج 2، ص 319؛ به نقل از كلمة الامام المهدى، ج 1، ص 190)
اين فقره به خوبى نشان مى‌‏دهد كه ايشان در محل‏‌هايى سكونت مى‌‏گزينند كه از خانه‌‏هاى ظالمين دور باشد. اين مطلب در توقيع دوم صريح‌‏تر آمده است كه در آن مى‏‌فرمايد: «فقد كنا نظرنا مناجاتک الان من مستقر لنا ينصب فى شمراخ من بهماء صرنا اليه آنفا من غماليل ألجأنا اليه السباريت من الايمان و يوشك أن يكون هبوطنا الى صحصح من غير بعد من الدهر و لا تطاول من الزمان؛
و ما شاهد و ناظر مناجات تو بوديم در حالى كه در جايگاه‌مان در قله‏‌ى كوهى در محل‌ى ناشناخته ساكنيم و اخيرا به خاطر افرادى بى‌‏ايمان به ناچار از منطقه‌‏اى پر درخت به اين جا آمده‌‏ايم و به زودى از اين جا به دشتى هموار كه چندان از آبادى‏‌ها دور نباشد، فرود خواهيم آمد.»(الاحتجاج، طبرسى، ج 2، ص 324؛ به نقل از كلمة الامام المهدى، ج 1، ص 196 - 8)
بعيد نيست كه اقامتگاه اصلى ايشان و يا اماكنى كه بيش‏تر آمد و شدشان در آن جاهاست، مكه‏‌ى معظمه و مدينه‌‏ى منوره و عتبات مقدسه باشد.

اما درباره‌‏ى اين كه حضرت امام زمان (عج) با كوه رضوى و ذى طوى چه ارتباطى دارند كه در دعاى ندبه آمده است: «ليت شعرى أين استقرت بك النوى؟ بل أى أرض تقلك أو ثرى؟ أبرضوى أو غيرها أم ذى طوى؟» آيت الله صافى گلپايگانى بحث مفصلى دارد كه خلاصه‌‏اش اين است:
اولا: اين دو مكان بر حسب كتب معاجم و تواريخ، از اماكن مقدس مى‌‏باشند و محتمل است كه حضرت صاحب الامر (عج) برخى از اوقات شريف خود را در اين دو مكان به عبادت و خلوت گذرانده باشند. اين جمله هيچ دلالتى ندارد بر اين كه اين دو مكان يا يكى از آن‏‌ها، اقامتگاه اصلى و دائمى ايشان باشد.
ثانيا: اين استفهام‌‏ها، استفهام حقيقى نيست؛ بلكه به انگيزه‏‌ى بيان سوز هجران و اظهار تأسف از فراق و حرمان از فيض حضور و تأخير عصر ظهور گفته شده است.
ثالثا: برخى از عبارات خود اين دعاى شريف نيز دلالت دارد بر اين كه ايشان در بين مردم هستند و از ميان مردم خارج و جدا نيستند؛ مثل اين فقره كه: «بنفسى أنت من مغيب لم يخل منا، بنفسى أنت من نازح لم ينزح (ما نزح) عنا؛ جانم به فدايت، تو همان ناپيدايى هستى كه بيرون از ما نيستى. جانم به فدايت، تو همان كنار رفته‏‌اى هستى كه از ما به كنار نيستى.» لذا به هيچ وجه اين عبارات، جايگاه دائمى براى ايشان مشخص نمى‏‌كند. (آيت الله صافى گلپايگانى، فروغ ولايت در دعاى ندبه، صص 35 - 46)
لازم به ذكر است، با توجه به اين كه فرقه‏‌ى كيسانيه معتقدند محمد بن حنفيه (پسر امام على (ع)) همان مهدى موعود است و او در كوه رضوى غيبت كرده است و در همان جا سكونت دارد، برخى اين توهم برايشان پيدا شده است كه با توجه به اين فقرات مورد بحث (أبرضوى او) چه بسا اين دعاى ندبه، ساخته و پرداخته همين فرقه‌ى كيسانيه باشد. آيت الله صافى گلپايگانى در اين كتاب مفصلا به اين شبهه پاسخ مى‏‌دهد و علاوه بر ادله‌‏ى فوق، از جمله دلايلى كه در رفع اين توهم آمده، اين فقره‏‌ى دعاست كه: «أين الحسن؟ أين الحسين؟ أين أبناء الحسين؟ صالح بعد صالح و صادق بعد صادق» و مى‏‌دانيم كه كيسانيه، امامت را بعد از امام حسين (ع) در محمد حنفيه تمام شده مى داند و به امامت فرزندان امام حسين (ع) معتقد نيست. باز عبارت «و ابن فاطمة الكبرى» به خوبى نشان مى‌‏دهد كه در اين دعا، مهدى از اولاد حضرت فاطمه (س) دانسته شده، در حالى كه محمد حنفيه از اولاد حضرت فاطمه (س) نبوده است.


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.