پرسش :
وقتی که بر اساس مشکلاتی در خانواده پدر، مادر را بیرون می کند نقش فرزندان چیست؟
پاسخ :
مفسران قرآن کریم، روانشناسان و کارشناسان علوم تربیتی در تبیین روش برخورد فرزندان با پدر و مادر در صورت اختلاف بین آنها، با عنایت به منابع معتبر دینی چند راه حل را مطرح می کنند:
1. روش اول: فرزندان خودشان مستقیم دخالت کنند، در این روش فرزندان باید توجه داشته باشند که پدر و مادرشان در چه موقعیت سنی و فرهنگی هستند که با برخورد صحیح بتوانند نتیجه درستی بگیرند؛ چرا که پدر و مادر هر قدر سنشان بالاتر می رود از انتقاد فرزندان نسبت به زمان جوانی خودشان زودتر رنجیده می شوند؛ لذا باید دقت لازم را بکار برد تا برخورد فرزند منجر به رنجش خاطر پدر یا مادر نشود؛ چراکه طبق آموزه های دینی ما رنجش پدر مساوی با آتش دوزخ است،(1) و خداوند متعال نیز در قرآن کریم رنجش پدر و مادر را نهی فرموده است.(2) همچنین جایگاه فرزند در نزد والدین شرط است؛ یعنی فرزند باید موقعیت خودش را هم در نظر بگیرد که اگر پا پیش گذارد و نصیحت کند، آیا از او می پذیرند یا اوضاع از آنچه که هست بدتر خواهد شد؟ به عنوان مثال اگر در خانه ای چهار فرزند وجود دارد، باید در نظر گرفت که کدام یک از فرزندان پیش پدر و مادر محبوبیت بیشتری دارد تا او اقدام کند و راهکارهای لازم را بیان کند؛ چون احتمال تأثیر گذاری او از فرزندان دیگر به مراتب بیشتر است. در این جهت فرقی بین دختر یا پسر نیست، حتی این که کوچک تر از دیگر فرزندان باشد.
2ـ روش دوم: از کسی که پدر و مادر از او می پذیرند بخواهد که ریش سفیدی کند و این مشکل راحل کند. ممکن است آن شخص از بستگان نزدیک باشد؛ مثلا پدر بزرگ یا مادر بزرگ باشد، و یا عمو یا دائی باشد، و یا از دوستان نزدیک پدر و مادر باشد، به هر حال از ایشان بخواهند که مداخله کرده و مصلحت اندیشی کنند.
3. روش سوم: آنها را به مراکز مشاوره هدایت کنند تا از کارشناسان علوم تربیتی راهنمایی های لازم را دریافت کنند.
4. روش چهارم مطالعه است: در این روش اگر پدر و مادر او اهل مطالعه هستند کتاب های تربیتی و دینی که آنها را تحت تأ ثیر قرار می دهد در اختیار آنها بگذارند، تا مطالعه کنند و یا خود فرزندان با مطالعه آن کتب می توانند راه و روش صحیح برخورد با والدین را در این گونه مواقع پیدا کنند.
5. روش پنجم و آخرین روش گوش دادن به سی دی یا نوار است: در این روش هم پدر و مادر می توانند سی دی های علوم تربیتی علما و یا کارشناسان این علم را تهیه و گوش کنند و از این طریق مشکل خودشان را برطرف کنند و هم فرزندان می توانندبا تهیۀ این سی دی ها و گوش دادن آنها و یافتن راه حل مناسب، خودشان مستقیم برای حل این مشکل اقدامات لازم را انجام دهند.
به هر حال فرزندان می توانند با مصلحت اندیشی و بررسی مشکل پدر و مادر با توجه به راهکارهای ارائه شده در نهایت ادب و احترام در اختلاف پدر و مادر مداخله نموده و به اختلاف آنها پایان دهند.
پی نوشتها:
1. کلینی، اصول كافى، ترجمه مصطفوى، ج 4، ص 49، باب عقوق و آزردن پدر و مادر، كتاب فروشى علميه اسلاميه. تهران، چاپ اول.
2. اسراء ،23.
http://farsi.islamquest.net
مفسران قرآن کریم، روانشناسان و کارشناسان علوم تربیتی در تبیین روش برخورد فرزندان با پدر و مادر در صورت اختلاف بین آنها، با عنایت به منابع معتبر دینی چند راه حل را مطرح می کنند:
1. روش اول: فرزندان خودشان مستقیم دخالت کنند، در این روش فرزندان باید توجه داشته باشند که پدر و مادرشان در چه موقعیت سنی و فرهنگی هستند که با برخورد صحیح بتوانند نتیجه درستی بگیرند؛ چرا که پدر و مادر هر قدر سنشان بالاتر می رود از انتقاد فرزندان نسبت به زمان جوانی خودشان زودتر رنجیده می شوند؛ لذا باید دقت لازم را بکار برد تا برخورد فرزند منجر به رنجش خاطر پدر یا مادر نشود؛ چراکه طبق آموزه های دینی ما رنجش پدر مساوی با آتش دوزخ است،(1) و خداوند متعال نیز در قرآن کریم رنجش پدر و مادر را نهی فرموده است.(2) همچنین جایگاه فرزند در نزد والدین شرط است؛ یعنی فرزند باید موقعیت خودش را هم در نظر بگیرد که اگر پا پیش گذارد و نصیحت کند، آیا از او می پذیرند یا اوضاع از آنچه که هست بدتر خواهد شد؟ به عنوان مثال اگر در خانه ای چهار فرزند وجود دارد، باید در نظر گرفت که کدام یک از فرزندان پیش پدر و مادر محبوبیت بیشتری دارد تا او اقدام کند و راهکارهای لازم را بیان کند؛ چون احتمال تأثیر گذاری او از فرزندان دیگر به مراتب بیشتر است. در این جهت فرقی بین دختر یا پسر نیست، حتی این که کوچک تر از دیگر فرزندان باشد.
2ـ روش دوم: از کسی که پدر و مادر از او می پذیرند بخواهد که ریش سفیدی کند و این مشکل راحل کند. ممکن است آن شخص از بستگان نزدیک باشد؛ مثلا پدر بزرگ یا مادر بزرگ باشد، و یا عمو یا دائی باشد، و یا از دوستان نزدیک پدر و مادر باشد، به هر حال از ایشان بخواهند که مداخله کرده و مصلحت اندیشی کنند.
3. روش سوم: آنها را به مراکز مشاوره هدایت کنند تا از کارشناسان علوم تربیتی راهنمایی های لازم را دریافت کنند.
4. روش چهارم مطالعه است: در این روش اگر پدر و مادر او اهل مطالعه هستند کتاب های تربیتی و دینی که آنها را تحت تأ ثیر قرار می دهد در اختیار آنها بگذارند، تا مطالعه کنند و یا خود فرزندان با مطالعه آن کتب می توانند راه و روش صحیح برخورد با والدین را در این گونه مواقع پیدا کنند.
5. روش پنجم و آخرین روش گوش دادن به سی دی یا نوار است: در این روش هم پدر و مادر می توانند سی دی های علوم تربیتی علما و یا کارشناسان این علم را تهیه و گوش کنند و از این طریق مشکل خودشان را برطرف کنند و هم فرزندان می توانندبا تهیۀ این سی دی ها و گوش دادن آنها و یافتن راه حل مناسب، خودشان مستقیم برای حل این مشکل اقدامات لازم را انجام دهند.
به هر حال فرزندان می توانند با مصلحت اندیشی و بررسی مشکل پدر و مادر با توجه به راهکارهای ارائه شده در نهایت ادب و احترام در اختلاف پدر و مادر مداخله نموده و به اختلاف آنها پایان دهند.
پی نوشتها:
1. کلینی، اصول كافى، ترجمه مصطفوى، ج 4، ص 49، باب عقوق و آزردن پدر و مادر، كتاب فروشى علميه اسلاميه. تهران، چاپ اول.
2. اسراء ،23.
http://farsi.islamquest.net
