پرسش :

اگر این جانب فقیر باشم آیا زکات شامل حال من می شود؟ آیا می توانم پول زکات را به یک دوست فقیر بدهم؟ آیا می توانم زکات را به فردی که مسلمان نیست بدهم؟

پاسخ :
در تعریف لغوی فقیر آمده است: شخصی که ستون فقراتش شکسته است. مسکین نیز به معنای فقیر است جز آن که در واقع، اوضاع او از فقیر بدتر است.[1]
در اصطلاح شرعی نیز به کسی فقیر گفته می شود که خرج یک سالش را نداشته باشد. کسی که زمین یا سرمایه ای دارد که می تواند خرج سالش را از آن بدهد، فقیر محسوب نمی شود.[2]
قرآن کریم در مورد پرداخت زکات می فرماید: "زكات ها مخصوص فقرا و مساكين و كاركنانى است كه براى (جمع آورى) آن زحمت مى‏كشند، و كسانى كه براى جلب محبّتشان اقدام مى‏شود، و براى (آزادى) بردگان، و (اداى دين) بدهكاران، و در راه (تقويت آيين) خدا، و واماندگان در راه اين، يك فريضه (مهم) الهى است و خداوند دانا و حكيم است‏".[3]
مراجع محترم تقلید دربارۀ مصارف زکات می گویند:
"انسان مى تواند زكات را در هشت مورد مصرف كند: اوّل: فقير و آن كسى است كه مخارج سال خود و عيالاتش را ندارد و كسى كه صنعت يا ملك يا سرمايه‏اى دارد كه مى‏تواند مخارج سال خود را بگذراند فقير نيست.
دوم: مسكين و آن كسى است كه از فقير سخت‏تر مى‏گذراند.
سوم: كسى كه از طرف امام عليه السلام يا نايب امام مأمور است كه زكات را جمع و نگهدارى نمايد و به حساب آن رسيدگى كند و آن را به امام عليه السلام يا نايب امام يا فقرا برساند.
چهارم: كافرهايى كه اگر زكات به آنان بدهد به دين اسلام مايل مى‏شوند، يا در جنگ به مسلمانان كمك مى‏كنند.
پنجم: خريدارى بنده‏ها و آزاد كردن آنان.
ششم: بدهكارى كه نمى‏تواند قرض خود را بدهد.
هفتم: سبيل اللَّه، يعنى كارى كه مانند ساختن مسجد منفعت عمومى دينى دارد، يا مثل‏ ساختن پل و اصلاح راه كه نفعش به عموم مسلمانان مى‏رسد و آنچه براى اسلام نفع داشته باشد به هر نحو كه باشد.
هشتم: ابن السبيل، يعنى مسافرى كه در سفر درمانده شده است."[4]‏
بنا براین؛ اسلام عده ای را مستحق گرفتن زکات معرفی کرده است. از این افراد، فقیر و مسکین است.
یکی دیگر از مصادیق پرداخت زکات، به غیر مسلمانانی است که پرداخت زکات، موجب گرایش آنان به اسلام می شود.
فقهاء نیز دربارۀ پرداخت زکات به غیر مسلمان می گویند:" پرداخت زکات به غیر مسلمانان در صورتی که موجب گرایش آنان به اسلام شود یا در روابط و جنگهای احتمالی، مسلمین را یاری کنند، جایز است.[5]
پی نوشتها:
[1] محمود عبد الرحمان ،معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهية، ج‏3، ص، 50-51.
[2] حائری یزدی ، سید محمد کاظم ،العروة الوثقى (المحشى)، ج‏4، ص، 99.
[3] توبه، 60.
[4] توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏2، ص: 141
[5] اراکی، محمد علی، المسائل الواضحة، ج1، ص ،334، مکتب الاعلام الاسلامی،قم، 1414.
منبع: http://farsi.islamquest.net