پرسش :
فلسفه حج چيست ؟
پاسخ :
يكى ديگر از عبادتهاى بزرگ اسلامى حج است . حـج يك عبادت دسته جمعى است كه هرسال در روزهاى معينى در سرزمينى تاريخى و با شكوه انجام مى گيرد . ايـن نـوع عـبـادت عـلاوه بـر ايـن كه پيوند استوارى ميان بنده و خدا به وجود مى آورد , مى تواند ازجـهـات گـونـاگونى مبدا اثرات سودمند و ارزنده اى در اجتماع اسلامى باشد ; زيرا :اولا : يك چـنـين عبادت دسته جمعى كه با تجرد كامل و وارستگى مطلق , تنها باپوشيدن دو قطعه پارچه سـاده آغـاز مـى گـردد , نـشانه مساوات بندگان الهى در پيشگاه اوست و اين يكى از آمال بزرگ انـسانى است كه روزى انسانهاى جهان عوامل برتريهاى موهوم را مانند نژاد , زبان , رنگ و ثروت را كنار گذارده , همگى خود را دربرابر خدا مساوى و برابر بدانند . عـمـل حـج از عبادتهايى است كه به اين هدف تحقق مى بخشد و موجب مى شود كه افراد با ايمان امتيازات اجتماعى را وسيله برترى خودندانند . ثـانـيـا : چنين اجتماع عظيمى كه اعضاى آن را نمايندگان واقعى ملتهاى مسلمان جهان تشكيل مـى دهـد , كنگره بزرگ سالانه مسلمانان دنيا محسوب مى گردد كه در هر سال دراين سرزمين مقدس برگزار مى شود . آيين اسلام يك مشت قوانين اخلاقى و سنن تربيتى كه هدفى جز اصلاح روح و روان مردم نداشته بـاشـد نـيست تا خود را از تاسيس كنگره سالانه و اجتماعات هفتگى و روزانه كه مخصوص احزاب سـيـاسى و اجتماعات متحرك و زنده است دور بگيرد , بلكه يك آيين جهانى و جامعى است كه به همه شوون زندگى بشر - اعم از اخلاقى , اجتماعى ,سياسى , اقتصادى و نظامى - نظر دارد . از اين نظر آورنده اسلام با وضع قوانين سياسى و دعوت به تشكيل كنگره سالانه درسرزمين مكه , بـقـا و ابـديـت و مصونيت آيين خود را تضمين نموده است و طبعا اين كنگره اثراتى بالاتر از اثرات كنگره هاى سالانه احزاب سياسى و زنده جهان در برخواهد داشت . مـنـتها , سران سياسى , در اين اعصار به اهميت چنين موضوعاتى توجه پيدا كرده انددر حالى كه اسلام از چهارده قرن پيش طرح آن را ريخته و اثرات مطلوبى از آن گرفته است . متفكران اسلام كه طبعا در اجتماع مزبور شركت خواهند داشت , مى توانند آخرين تحولات اوضاع جهان اسلام را مورد بررسى قرار دهند و پس از گردآورى اطلاعات دقيق وتبادل نظر , در بهبود وضـع مـسـلـمـانـان بـكوشند و سرزمين اسلام را از عوامل ضد آزادى و استقلال پاك سازند و به پيشرفت همه جانبه مسلمانان جهان كمك كنند . چـه اجـتماعى سودمندتر از اين كه مى تواند بزرگترين حلقه اتصال ميان مسلمانان جهان باشد و سران اسلام را از اوضاع يكديگر آگاه سازد . اين كنگره مى تواند به وضع اقتصادى و فرهنگى مسلمانان كمكهاى شايانى بنمايد ;زيرا متفكران و صـاحبنظران - پس از اداى فريضه حج - مى توانند در محيطى آرام و پراز صفا و معنويت به تبادل افكار بپردازند و در زمينه فرهنگ و اقتصاد اسلام طرحهايى بريزند . كـنگره سالانه حج همواره الهامبخش بسيارى از جنبشهاى آزادى خواهى و نهضتهاى عظيم براى گـسـسـتـن زنـجـيرهاى ظلم و ستم و تعدى بوده است و اين نكته با مراجعه به تاريخ اسلامى و انـقـلابـهـاى فـرزنـدان اسـلام روشـن مى شود ; زيرا نطفه بسيارى از نهضتهاى اسلامى كه براى بـرانـداخـتـن حـكومتهاى جور و ستم صورت مى گرفت در ايام حج بسته مى شد و اين سرزمين الهامبخش چنين آزاديهايى بود . ايـن بود نمونه اى از اسرار حج و به قول برخى از دانشمندان , هنوز زود است كه جهان به اهميت و اسرار حج پى ببرد.
يكى ديگر از عبادتهاى بزرگ اسلامى حج است . حـج يك عبادت دسته جمعى است كه هرسال در روزهاى معينى در سرزمينى تاريخى و با شكوه انجام مى گيرد . ايـن نـوع عـبـادت عـلاوه بـر ايـن كه پيوند استوارى ميان بنده و خدا به وجود مى آورد , مى تواند ازجـهـات گـونـاگونى مبدا اثرات سودمند و ارزنده اى در اجتماع اسلامى باشد ; زيرا :اولا : يك چـنـين عبادت دسته جمعى كه با تجرد كامل و وارستگى مطلق , تنها باپوشيدن دو قطعه پارچه سـاده آغـاز مـى گـردد , نـشانه مساوات بندگان الهى در پيشگاه اوست و اين يكى از آمال بزرگ انـسانى است كه روزى انسانهاى جهان عوامل برتريهاى موهوم را مانند نژاد , زبان , رنگ و ثروت را كنار گذارده , همگى خود را دربرابر خدا مساوى و برابر بدانند . عـمـل حـج از عبادتهايى است كه به اين هدف تحقق مى بخشد و موجب مى شود كه افراد با ايمان امتيازات اجتماعى را وسيله برترى خودندانند . ثـانـيـا : چنين اجتماع عظيمى كه اعضاى آن را نمايندگان واقعى ملتهاى مسلمان جهان تشكيل مـى دهـد , كنگره بزرگ سالانه مسلمانان دنيا محسوب مى گردد كه در هر سال دراين سرزمين مقدس برگزار مى شود . آيين اسلام يك مشت قوانين اخلاقى و سنن تربيتى كه هدفى جز اصلاح روح و روان مردم نداشته بـاشـد نـيست تا خود را از تاسيس كنگره سالانه و اجتماعات هفتگى و روزانه كه مخصوص احزاب سـيـاسى و اجتماعات متحرك و زنده است دور بگيرد , بلكه يك آيين جهانى و جامعى است كه به همه شوون زندگى بشر - اعم از اخلاقى , اجتماعى ,سياسى , اقتصادى و نظامى - نظر دارد . از اين نظر آورنده اسلام با وضع قوانين سياسى و دعوت به تشكيل كنگره سالانه درسرزمين مكه , بـقـا و ابـديـت و مصونيت آيين خود را تضمين نموده است و طبعا اين كنگره اثراتى بالاتر از اثرات كنگره هاى سالانه احزاب سياسى و زنده جهان در برخواهد داشت . مـنـتها , سران سياسى , در اين اعصار به اهميت چنين موضوعاتى توجه پيدا كرده انددر حالى كه اسلام از چهارده قرن پيش طرح آن را ريخته و اثرات مطلوبى از آن گرفته است . متفكران اسلام كه طبعا در اجتماع مزبور شركت خواهند داشت , مى توانند آخرين تحولات اوضاع جهان اسلام را مورد بررسى قرار دهند و پس از گردآورى اطلاعات دقيق وتبادل نظر , در بهبود وضـع مـسـلـمـانـان بـكوشند و سرزمين اسلام را از عوامل ضد آزادى و استقلال پاك سازند و به پيشرفت همه جانبه مسلمانان جهان كمك كنند . چـه اجـتماعى سودمندتر از اين كه مى تواند بزرگترين حلقه اتصال ميان مسلمانان جهان باشد و سران اسلام را از اوضاع يكديگر آگاه سازد . اين كنگره مى تواند به وضع اقتصادى و فرهنگى مسلمانان كمكهاى شايانى بنمايد ;زيرا متفكران و صـاحبنظران - پس از اداى فريضه حج - مى توانند در محيطى آرام و پراز صفا و معنويت به تبادل افكار بپردازند و در زمينه فرهنگ و اقتصاد اسلام طرحهايى بريزند . كـنگره سالانه حج همواره الهامبخش بسيارى از جنبشهاى آزادى خواهى و نهضتهاى عظيم براى گـسـسـتـن زنـجـيرهاى ظلم و ستم و تعدى بوده است و اين نكته با مراجعه به تاريخ اسلامى و انـقـلابـهـاى فـرزنـدان اسـلام روشـن مى شود ; زيرا نطفه بسيارى از نهضتهاى اسلامى كه براى بـرانـداخـتـن حـكومتهاى جور و ستم صورت مى گرفت در ايام حج بسته مى شد و اين سرزمين الهامبخش چنين آزاديهايى بود . ايـن بود نمونه اى از اسرار حج و به قول برخى از دانشمندان , هنوز زود است كه جهان به اهميت و اسرار حج پى ببرد.
