پرسش :
اول ماه، براي انسان چگونه ثابت مي شود؟
پاسخ :
در اين خصوص، چند راه ذکر کرده اند: يکي رؤيت است. البته به شرط اين که جاي ماه را بدانيد و وارد باشيد؛ يک مقدار آشنايي لازم دارد.
پس يکي رؤيت، خود انسان است که ماه را ببيند و يقين کند که ماه را ديده است. حتي اگر حکم حاکم هم برخلاف اين بود، انسان بايستي به علم خودش عمل کند؛ يعني همان چيزي که خودش ديده، ملاک است.
دوم اين است که تواتر يا شياعي باشد که براي انسان يقين بياورد؛ يعني معروف شده باشد که امشب اول ماه است. همه مي گويند، افراد زيادي ديده اند، همه نقل مي کنند، انسان اينها را از هر کسي مي شنود، تا اين که اطمينان و يقين پيدا مي کند.
سوم اين که دو نفر شاهد عادل شهادت دهند. مورد وثوق کافي نيست؛ بايد عادل باشد. ديشب که ما از نقاط مختلف کشور تفحص مي کرديم، بعضي جاها مي گفتند که يک نفر پيش آقايي آمده و گفته است که من ديده ام. دو، سه جا چنين چيزي گفته شد؛ ليکن از لحاظ شرعي، هيچکدام معتبر نيست؛ زيرا که خبردهندگان، متصف به عدالت نبودند و کسي نمي دانست که اينها عادلند.
اين، امر کوچکي نيست؛ روز عيد مسلمين است. وقتي که انسان بخواهد طبق آن عمل بکند ، يا حاکم بخواهد حکم بدهد، نمي شود پا را جايي بگذارد که لغزان و لرزان است و اطميناني نيست. نه، بايد عادل باشد؛ آن هم نه يک نفر، بلکه دو نفر انسان عادل و البته بااطلاع که به هيچ وجه دروغ و خلاف نمي گويند. بايد آدمهايي باشند که ماه را بشناسد و از حرفهايشان بشود فهميد که اينها درست فهميده اند.
راه ديگر، حکم حاکم است. وقتي حاکم اسلامي حکم کرد که امروز اول ماه است، همه ي کساني که قضيه برايشان روشن نشده است، ملزمند که به حکم او عمل کنند؛ مگر کسي که خودش ديده باشد، يا کسي بداند که حاکم در اين حکم، به شهادت فلان کس استناد مي کند که عادل يا خبره نيست و اشتباه کرده است. اگر کسي اين را بداند، واجب نيست به حکم حاکم عمل بکند؛ اما همه ي مردمي که در کوچه و بازار راه مي روند و دنبال هلال نرفته اند، يا اطلاعي پيدا نکرده اند و نمي دانند که اوضاع و احوال چگونه است، يا تفحص هم کرده اند، ولي چيزي براي آنان ثابت نشده است، به مجرد اين که حاکم حکم کرد که امشب يا امروز شب يا روز عيد فطر است و يا اول ماه مي باشد، بر همه ي آنها واجب است که اطاعت کنند؛ فرق هم نمي کند که مجتهد يا مقلد، عامي يا عالم يا جاهل باشند؛ همه موظفند که طبق حکم حاکم عمل کنند
منبع: حديث ولايت مجموعه رهنمودهاي مقام معظم رهبري، جلد چهارم، ص 134-132.
در اين خصوص، چند راه ذکر کرده اند: يکي رؤيت است. البته به شرط اين که جاي ماه را بدانيد و وارد باشيد؛ يک مقدار آشنايي لازم دارد.
پس يکي رؤيت، خود انسان است که ماه را ببيند و يقين کند که ماه را ديده است. حتي اگر حکم حاکم هم برخلاف اين بود، انسان بايستي به علم خودش عمل کند؛ يعني همان چيزي که خودش ديده، ملاک است.
دوم اين است که تواتر يا شياعي باشد که براي انسان يقين بياورد؛ يعني معروف شده باشد که امشب اول ماه است. همه مي گويند، افراد زيادي ديده اند، همه نقل مي کنند، انسان اينها را از هر کسي مي شنود، تا اين که اطمينان و يقين پيدا مي کند.
سوم اين که دو نفر شاهد عادل شهادت دهند. مورد وثوق کافي نيست؛ بايد عادل باشد. ديشب که ما از نقاط مختلف کشور تفحص مي کرديم، بعضي جاها مي گفتند که يک نفر پيش آقايي آمده و گفته است که من ديده ام. دو، سه جا چنين چيزي گفته شد؛ ليکن از لحاظ شرعي، هيچکدام معتبر نيست؛ زيرا که خبردهندگان، متصف به عدالت نبودند و کسي نمي دانست که اينها عادلند.
اين، امر کوچکي نيست؛ روز عيد مسلمين است. وقتي که انسان بخواهد طبق آن عمل بکند ، يا حاکم بخواهد حکم بدهد، نمي شود پا را جايي بگذارد که لغزان و لرزان است و اطميناني نيست. نه، بايد عادل باشد؛ آن هم نه يک نفر، بلکه دو نفر انسان عادل و البته بااطلاع که به هيچ وجه دروغ و خلاف نمي گويند. بايد آدمهايي باشند که ماه را بشناسد و از حرفهايشان بشود فهميد که اينها درست فهميده اند.
راه ديگر، حکم حاکم است. وقتي حاکم اسلامي حکم کرد که امروز اول ماه است، همه ي کساني که قضيه برايشان روشن نشده است، ملزمند که به حکم او عمل کنند؛ مگر کسي که خودش ديده باشد، يا کسي بداند که حاکم در اين حکم، به شهادت فلان کس استناد مي کند که عادل يا خبره نيست و اشتباه کرده است. اگر کسي اين را بداند، واجب نيست به حکم حاکم عمل بکند؛ اما همه ي مردمي که در کوچه و بازار راه مي روند و دنبال هلال نرفته اند، يا اطلاعي پيدا نکرده اند و نمي دانند که اوضاع و احوال چگونه است، يا تفحص هم کرده اند، ولي چيزي براي آنان ثابت نشده است، به مجرد اين که حاکم حکم کرد که امشب يا امروز شب يا روز عيد فطر است و يا اول ماه مي باشد، بر همه ي آنها واجب است که اطاعت کنند؛ فرق هم نمي کند که مجتهد يا مقلد، عامي يا عالم يا جاهل باشند؛ همه موظفند که طبق حکم حاکم عمل کنند
منبع: حديث ولايت مجموعه رهنمودهاي مقام معظم رهبري، جلد چهارم، ص 134-132.
