پرسش :

چه موانعى باعث مى‏شود فرزندمان اعتماد به نفس نيابد و چگونه مى‏توان اين موانع را از بين برد؟

پاسخ :
موانع اعتماد به نفس چنين است:
1. بينش نادرست: اعتقاد فرزند به اين كه توانايى و قابليت ندارد، مانع بزرگى براى رسيدن به خودباورى است. شما بايد بينش او را تصحيح كنيد و به او آگاهى دهيد كه خداوند، در وجودش توانمندى‏هايى را قرار داده؛ گر چه ممكن است اين توانمندى با توانمندى‏هاى همسالان و فرزندان نزديكان متفاوت باشد. بدبينى و افكار منفى، مانع خودباورى است.
2. خود كم‏بينى: با فرزند خود به گونه‏اى برخورد كنيد تا خود را كوچك و بى‏ارزش نپندارد. هرگز جمله‏هايى چون «تو بدبختى، بيچاره‏اى، از تو كارى ساخته نيست، عرضه ندارى، نمى‏توانى موفق شوى و...» را به او نگوييد؛ بلكه نقاط مثبت وى را به ويژه در جمع يادآور شويد.
3. انزواجويى: گوشه‏گيرى و ضعف ارتباط با همسالان و نزديكان، مانع خودباورى است؛ پس ارتباط خود را با آشنايان خوب و همسالان مطلوب فرزندتان (به ويژه آنان كه اعتماد به نفس بالايى دارند) بيشتر كنيد.
4. وابسستگى: هر قدر وابستگى فرزند به والدين بيشتر باشد، ميزان خودباورى‏اش كمتر خواهد بود؛ پس بكوشيد با اعطاى استقلال در كارهاى شخصى و اعطاى مسؤوليت (البته متناسب با سن او) و كاستن از مراقبت‏ها، وابستگى‏اش را به خودتان كمتر كنيد (ر. ك: ج 1، ص 183 - 178).
5. افسردگى: زمينه‏هاى افسردگى فرزند خود (كتك، داد و فرياد، بى‏حرمتى، تبعيض، مقايسه، به رخ كشيدن ديگران و...) را از بين ببريد؛ كودكان و نوجوانان افسرده، اعتماد به نفس ندارند.
6. بى‏برنامگى: بى‏برنامگى، فرزند شما را از خودباورى باز مى‏دارد. به او كمك كنيد تا براى اهداف كوتاه مدت و بلند مدت خود برنامه بريزد.
7. ناتوانى جسمى: ناتوانى جسمى، مانعى براى خودباورى است؛ بنابراين، به رژيم غذايى مناسب فرزند خود، ورزش و خواب كافى او توجه كنيد تا جسمش تقويت شود. تقويت جسم و مراقبت از آن سبب مى‏شود كه باور كند آدم باارزشى است.
در رژيم غذايى فرزند خود؛ ميوه‏هاى تازه، سبزى خام يا كمى پخته را بگنجانيد؛ زيرا به سرعت به انرژى تبديل مى‏شوند و جسم او را تقويت مى‏كنند.
8. تنبلى: يكى از مهم‏ترين موانع خودباورى، تنبلى است. براى از بين رفتن تنبلى فرزندان، به رژيم غذايى آنان توجه كنيد. خوردن خوراكى‏هاى با طبع سرد و مصرف بيش از حد شيرينى و مواد قندى (به سبب نياز فراوان به انرژى براى هضم)، بدن را سست مى‏كند.
گاهى تنبلى و بى‏حالى، منشأ پزشكى دارد و به جهت كاركرد بد كبد، ورم كبد، عفونت كليه، سل و يا اختلالات هورمونى است كه بايد به متخصص مراجعه شود.
9. ارتباط با ناتوانان: ارتباط با دوستان و همسالانى كه اعتماد به نفس ندارند، مانع جدى خودباورى فرزند شما خواهد شد.
خودانگاره (self Image) در وجود انسان، برداشتى است كه شخص از خود دارد و درصد بالايى از اين خود انگاره را ديگران به او مى‏دهند؛ پس اگر فرزند شما با خودباوران همنشينى كند، خودباورى را به او منتقل مى‏كنند و اگر با ناتوانان ارتباط داشته باشد، ناتوانى و ضعف اعتماد به نفس آنان در وى اثر خواهد گذاشت.
10. چاقى بيش از حد: چاقى بيش از حد كه نتيجه آن، قيافه‏اى نامناسب است، بر خود انگاره فرزند اثر منفى مى‏گذارد؛ زيرا دائم در اين انديشه است كه ديگران او را شخصى پرخور و شكم‏باره مى‏دانند. اگر فرزند شما چنين مشكلى دارد، با كمك از متخصص تغذيه، مشكل او را از بين ببريد.
11. نام نازيبا: در انتخاب نام زيبا براى فرزندتان دقت كنيد؛ نام‏هاى نازيبا و بدگويش، اعتماد به نفس او را پايين مى‏آورد. اگر در انتخاب نام خوب براى او دقت نكرده‏ايد مى‏توانيد آن را عوض كنيد. رسول گرامى صلى الله عليه و آله نام‏هاى زشت كودكان را تغيير مى‏داد (ر. ك: ص و ج 1، ص 50 و 51).
منبع: کتاب نسیم مهر(3)، حجت الاسلام حسین دهنوی، انتشارات خادم الرضا(علیه السلام)/1388