پرسش :
علت سخت جان دادن و آسان جان دادن انسان ها چيست؟
پاسخ :
جان کندن و قبض روح براي عده اي سهل و آسان و براي بعضي ديگر صعب و دشوار است و بديهي است که اين امر به اعمال و رفتار انسان منتهي مي شود.
با عنايت به آيات قرآن کريم، قبض روح و هنگامه جان دادن آدميان، به سه دسته تقسيم مي شوند:
دسته اول: افراد با ايمان و فداکار هستند که در هنگام مرگ، غم و اندوه آنان پايان مي پذيرد و نويدهاي خوشحالي پي در پي به آنان داده مي شود. چنانچه مي فرمايد: «اَلذينَ تَتَوفاهُم الملائکة طَيّبينَ يَقولونَ سلامٌ عليکم اُدخلوا الجَنَّة بما کُنتم تَعمَلُون» (1) هنگامي که فرشتگان جان افراد پاکيزه را مي گيرند، به آنان مي گويند: درود بر شما، داخل شويد بر بهشت زيرا شما کار نيک انجام داديد. (2) و در آيه اي ديگر مي فرمايد: «الذين امنوا و کانوا يَتقون لهمُ البُشري في الحيوة الدُّنيا و في الاخرة» مرحوم طبرسي در تفسير آيه شريفه مي فرمايد: اين بشارت در دنيا، بشارت ملائکه به مؤمنين موقع مرگ است که «اَلا تَخافوا و لا تَحزَنوا و ابشرُوا بالجنّة». (3)
دسته دوم: افراد کافري که ايمان به خدا و پيامبران نياوردند، قرآن نيز درباره ي نحوه ي جان دادن و قبض روح آنها مي فرمايد: «وَ لو تري اذ الظالمُونَ في غَمراتِ المُوت و الملائکة باسطو ايدهم و اَخرجوا انفسکم اليومَ تُجزَونَ عَذابَ الهون بما کُنتم تَقولون عَلي الله غيرَ الحقَّ و کنتم عن آياته تستکبرون»، اگر ببيني که ستمگران در گرداب هاي مرگ هستند و فرشتگان دستهاي خويش را گشوده که جان آنها را بگيرند، به آنان مي گويند: جانهاي خويش را بر آريد، امروز به عذاب خفت بار سزا داده مي شويد به خاطر آنچه به ناحق سخن گفتيد و در برابر آيات او کبر ورزيديد». (4)
و در جاي ديگر مي فرمايد: «و لو تري اذ يَتوفي الذين کفرُوا الملائکة يضربونَ وجوهَهم و ادبارهم و ذوقوا عذابَ الحَريق»، و اگر ببيني کافران را هنگامي که فرشتگان مرگ، جانشان را مي گيرند بر صورت و پشت آنها مي زنند و مي گويند: بچشيد عذاب سوزنده را. (5)
مرحوم طبرسي در تفسير آيه شريفه مي فرمايد: «اذ يتوفَي الذينَ کفروا اَي: يَقبضونَ اَرواحهم عند الموت»، يعني به هنگامه ي قبض روح ملائکه با کفّار چنين برخوردي دارند و بر سر و روي و پشت آنان مي زنند. (6)
دسته سوم: اين گروه افراد با ايماني هستند که به وظايف خود عمل نکرده اند اينها هم وضع رقت باري دارند.
روايتي از امام علي (ع) که مي فرمايند: «جان دادن سه دسته از مسلمانان مانند کفار است و آن سه طايفه عبارتند از؛
1- آنهايي که بر مردم ظالمانه حکومت مي کنند. 2- آنهايي که مال يتيمان را به يغما مي برند. 3- آنهايي که شهادت به دروغ مي دهند.
پی نوشت: 1- نحل 32.
2- نحل 32.
3- بحارالانوار، ج 6- باب سکرات الموت، ص 147، 148.
4- انعام 93.
5- انفال 50.
6- بحارالانوار، ج 6- باب سکرات الموت، ص 147.
منبع: تصویر برزخ و برزخیان در قرآن کریم، فاطمه کریمی، انتشارات جامعه القرآن الکریم
جان کندن و قبض روح براي عده اي سهل و آسان و براي بعضي ديگر صعب و دشوار است و بديهي است که اين امر به اعمال و رفتار انسان منتهي مي شود.
با عنايت به آيات قرآن کريم، قبض روح و هنگامه جان دادن آدميان، به سه دسته تقسيم مي شوند:
دسته اول: افراد با ايمان و فداکار هستند که در هنگام مرگ، غم و اندوه آنان پايان مي پذيرد و نويدهاي خوشحالي پي در پي به آنان داده مي شود. چنانچه مي فرمايد: «اَلذينَ تَتَوفاهُم الملائکة طَيّبينَ يَقولونَ سلامٌ عليکم اُدخلوا الجَنَّة بما کُنتم تَعمَلُون» (1) هنگامي که فرشتگان جان افراد پاکيزه را مي گيرند، به آنان مي گويند: درود بر شما، داخل شويد بر بهشت زيرا شما کار نيک انجام داديد. (2) و در آيه اي ديگر مي فرمايد: «الذين امنوا و کانوا يَتقون لهمُ البُشري في الحيوة الدُّنيا و في الاخرة» مرحوم طبرسي در تفسير آيه شريفه مي فرمايد: اين بشارت در دنيا، بشارت ملائکه به مؤمنين موقع مرگ است که «اَلا تَخافوا و لا تَحزَنوا و ابشرُوا بالجنّة». (3)
دسته دوم: افراد کافري که ايمان به خدا و پيامبران نياوردند، قرآن نيز درباره ي نحوه ي جان دادن و قبض روح آنها مي فرمايد: «وَ لو تري اذ الظالمُونَ في غَمراتِ المُوت و الملائکة باسطو ايدهم و اَخرجوا انفسکم اليومَ تُجزَونَ عَذابَ الهون بما کُنتم تَقولون عَلي الله غيرَ الحقَّ و کنتم عن آياته تستکبرون»، اگر ببيني که ستمگران در گرداب هاي مرگ هستند و فرشتگان دستهاي خويش را گشوده که جان آنها را بگيرند، به آنان مي گويند: جانهاي خويش را بر آريد، امروز به عذاب خفت بار سزا داده مي شويد به خاطر آنچه به ناحق سخن گفتيد و در برابر آيات او کبر ورزيديد». (4)
و در جاي ديگر مي فرمايد: «و لو تري اذ يَتوفي الذين کفرُوا الملائکة يضربونَ وجوهَهم و ادبارهم و ذوقوا عذابَ الحَريق»، و اگر ببيني کافران را هنگامي که فرشتگان مرگ، جانشان را مي گيرند بر صورت و پشت آنها مي زنند و مي گويند: بچشيد عذاب سوزنده را. (5)
مرحوم طبرسي در تفسير آيه شريفه مي فرمايد: «اذ يتوفَي الذينَ کفروا اَي: يَقبضونَ اَرواحهم عند الموت»، يعني به هنگامه ي قبض روح ملائکه با کفّار چنين برخوردي دارند و بر سر و روي و پشت آنان مي زنند. (6)
دسته سوم: اين گروه افراد با ايماني هستند که به وظايف خود عمل نکرده اند اينها هم وضع رقت باري دارند.
روايتي از امام علي (ع) که مي فرمايند: «جان دادن سه دسته از مسلمانان مانند کفار است و آن سه طايفه عبارتند از؛
1- آنهايي که بر مردم ظالمانه حکومت مي کنند. 2- آنهايي که مال يتيمان را به يغما مي برند. 3- آنهايي که شهادت به دروغ مي دهند.
پی نوشت: 1- نحل 32.
2- نحل 32.
3- بحارالانوار، ج 6- باب سکرات الموت، ص 147، 148.
4- انعام 93.
5- انفال 50.
6- بحارالانوار، ج 6- باب سکرات الموت، ص 147.
منبع: تصویر برزخ و برزخیان در قرآن کریم، فاطمه کریمی، انتشارات جامعه القرآن الکریم
