پرسش :

در آيه 47 سوره حج آمده كه هر روز نزد خداوند، معادل هزار سال ما است. بر اين اساس آيا آفرينش آسمانها و زمين در شش هزار سال انجام گرفته است. اين مطلب چگونه با تحقيقات علمى كه عمر دنيا را در حدود 5 ميليارد سال بيان مى كند، قابل توجيه است؟

پاسخ :
در برخى از آيات قرآن(1) آمده است كه خلقت آسمانها و زمين در شش روز بوده است؛امّا از آن جا كه در آن هنگام، هنوز زمين و خورشيدى نبوده، روز به معناى دوره مى باشد نه 24 ساعت.
امّا آيه 47 سوره حج، در مقام تفسير اين روز]دوره[ يا تعيين مقدار آن از نظر زمانى نيست. در اين آيه آمده است: «و يستعجلونك بالعذاب و لن يخلف الله وعده و انّ يوماً عند ربك كالف سنة مما تعدّون؛]اى رسول[ كافران]به تمسخر[از تو تقاضاى تعجيل در عذاب مى كنند. هرگز از وعده خدا]به عذاب آنان[تخلّف نخواهد شد و به درستى كه يك روز نزد پروردگار تو]از نظر حكم او [همچون هزار سال، به حساب شماست.»
بنابر مفاد اين آيه، كافران به تمسخر از پيامبر مى پرسيدند كه عذابى كه وى از آن سخن مى گويد، چه زمانى فرود خواهد آمد؛خداوند نيز در پاسخ آن ها مى گويد كه وعده خدا تخلّف ناپذير است؛ليكن هزار سال انسان ها نزد خدا «مثل» يك روز است و اين كنايه از حلم خداوندى است، نه اين كه هزار سال ما نزد خدا به مقدار يك روز باشد؛بنابراين، آيه در صدد تعيين مدّت زمان روز نزد خدا نيست؛به خلاف آن جا كه درباره تعيين مدّت زمان عروج ملايك و روح الامين سخن گفته شده است: «تعرج الملائكة و الرّوح اليه فى يوم كان مقداره خمسين الف سنة(2)؛ملايك و روح الامين[براى اخذ فرمان براى وقوع قيامت] به سوى [عرش] خدا بالا مى روند در روزى كه مدّتش پنجاه هزار سال خواهد بود.» در اين آيه شريفه، مقدار روز در آيه تعيين شده است؛بنابراين نمى توان به آيه 47 سوره حج، براى تعيين مدّت زمان روز و دوره، در آيات خلقت آسمانها و زمين استشهاد نمود.
با وجود اين، اگر بپذيريم كه از آن دو آيه استفاده مى شود كه آفرينش جهان در طول شش هزار سال صورت گرفته است، اين مطلب نمى تواند دليلى بر اين كه عمر جهان تاكنون شش هزار سال است باشد؛زيرا با اين فرض، مدّت مذكور دورانى است كه خلقت جهان در آن صورت گرفته است، امّا اين كه از خلقت جهان تاكنون چقدر گذشته، ممكن است كه ميلياردها سال باشد.
پی نوشتها:
1 - سوره اعراف، آيه 54؛سوره يونس، آيه 3؛سوره هود، آيه 7؛سوره فرقان، آيه 59؛سوره سجده، آيه 4؛سوره ق، آيه 38؛سوره حديد، آيه 4.
2 - سوره معارج، آيه 4.
eporsesh.com