پرسش :

از آيه‌هاي متعدد قرآن برداشت مي‌شود كه انسان‌ها، پس از مرگ همه چيز را مي‌فهمند و حتي در برزخ عذاب‌هايي را مي‌چشند؛ اما از آيه 52 سوره يس‌: "قَالُواْ يَـَوَيْلَنَا مَن بَعَثَنَا مِن مَّرْقَدِنَا هَـَذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمَـَن‌ُ وَ صَدَق‌َ الْمُرْسَلُون‌َ " استفاده مي‌شود كه انسان تا سر برآوردن از قبر در قيامت‌، چيزي نمي‌فهمد، لطفاً در اين‌باره توضيح دهيد.

پاسخ :
آيه 52 سورة "يس‌" اشاره به اين دارد كه افرادي در روز رستاخيز، پس از حشر در قيامت‌، از شدت وحشت و ترس آن روز ابتدا با تعجب از خود مي‌پرسند چه كسي ما را از استراحت‌گاهمان به پا داشت‌; سپس‌، با طرد مسايل جزافي دنيوي‌، راهي جز اعتراف به واقعيت‌ها و وجود معاد نمي‌بينند.(الميزان‌، علامه طباطبايي‌;، ج 17، ص 99، حامعة مدرسين‌.)
در اين كه انسان‌ها پس از مرگ داراي شعور با مراتب متفاوت هستند و به پرسش هايي پاسخ داده‌، عذاب يا پاداش يا... برزخي مي‌بينند، ترديدي نيست‌; اما اين كه چرا در اين آيه آمده كه برخي كه در قيامت محشور مي‌شوند، مي‌پرسند: چه كسي ما را از خوابگاه‌هايمان بيدار كرد؟ دو احتمال وجود دارد:
1. هول و وحشت قيامت به اندازه‌اي است كه منكران معاد، عذاب برزخي را در مقابل آن‌، همانند خواب آرامي بيش نمي‌دانند.(تفسير نمونه‌، آيت الله مكارم شيرازي و ديگران‌، ج 18، ص 412، دارالكتب الاسلامية‌.)
2. افراد در برزخ پس از پرسش و پاسخ چند گروه‌اند: برخي مؤمن خالصند و برخي كافر خالص و گروهي متوسط و مستضعفند. برزخ نسبت به اكثريت مردم كه در حالتي متوسط از ايمان و كفر قرار دارند بي‌شباهت به حالت خواب نيست‌; در حالي كه مؤمنان پيشرو و كافران خالص‌، در آن‌جا به طور كامل هوشيارند و در انواع نعمت‌ها يا عذاب‌ها هستند; بنابراين تعبير از برزخ به خوابگاه در اين آيه به خاطر حالت اكثريت مردم در برزخ است‌.(همان و ر. ك‌: پيام قرآن‌، آيت الله مكارم شيرازي و ديگران‌، ج 5، ص 443ـ478، مدرسة امام امير المؤمنين‌.)
eporsesh.com