پرسش :
دليل شما بر عدم تحريف قرآن چيست؟ و حال آن كه ما قرآني را ديدهايم كه يا بعضي از كلمات را ندارد و يا اشتباه حركت گذاشته شده است؟ آيا اين خود تحريف قرآن به شمار ميرود؟
پاسخ :
تحريف ، به معناي تغيير حروف و كلمات يا تغيير معاني قرآن، بر دو قسم است: تحريف لفظي، تحريف معنوي. تحريف لفظي; يعني تغيير دادن الفاظ، به صورت كاستن يا افزودن كلمات قرآن. تحريف معنوي به معناي تفسير به رأي قرآن است.
تحريف لفظي بر دو قسم است: 1. افزودن بر آيات 2. كاستن از آيات. هيچيك از مسلمانان قائل به تحريف لفظي به معناي افزودن بر آيات و كلمات قرآن نيستند. شيعه و سني آن را انكار ميكنند. آنچه مورد بحث واقع شده، تحريف به معناي كاستن از آيات است. در مورد عدم تحريف قرآن، دلايل فراواني وجود دارد كه به برخي از آنها اشاره ميكنيم:
الف) دليل عقلي: بشر به تنهايي و با استفاده از عقل و علم خود قادر نيست به كمال نهايي - كه غايت آفرينش است ـ برسد، پس لازم است از باب حكمت و يا لطف الهي ، راهي تضمين شده وجود داشته باشد، تا فلسفة آفرينش تحقق يابد و نقض غرض نشود. از طرفي، با امكان تحريف قرآن - كه تنها سند آسماني تأمين سعادت و كمال بشر است - ديگر راه تضمين شدهاي باقي نخواهد ماند، پس حكمت و لطف الهي اقتضا دارد كه قرآن به طور سالم و دست نخورده در دسترس انسانها قرار بگيرد، تا انسانها بتوانند براي پيمودن راه سعادت دنيا و آخرت خود، از آن بهره گيرند.
ب) دليل قرآني: يكي از آيات قرآن كه بر عدم تحريف قرآن دلالت دارد، آية 9 سورة حجر است: "اِنّا نَحْنُ نَزَّلنَا الذكْرَ وَ اِنّا لَهُ لَحَـَفظون; ما قرآن را فرو فرستاديم و خود، از آن نگهداري و محافظت ميكنيم. با توجه به اين آيه ميگوييم:
1- خداوند حفظ قرآن را بر عهده گرفته و آن را تضمين كرده است.
2- آنچه را خداوند محافظت كند، محال است مورد دستبرد و تحريف (كم يا زياد شدن) قرار گيرد.
نتيجه: پس مُحال است قرآن مورد تحريف قرار گيرد.(جهت آگاهي بيشتر، به كتاب قرآنشناسي، مصباح يزدي، ج 1، ص 222، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) و الميزان، علامه طباطبايي، ج 12، ص 101، طبع بيروت، ذيل آيه مذكور مراجعه كنيد.)
ج) دليل روايي: روايات دال بر مصونيت قرآن از تحريف، فراوان است. يكي از آنها، حديث معروف ثقلين است كه شيعه و اهلسنت آن را به صورت متواتر از پيامبر نقل كردهاند. در اين حديث آمده است: قرآن و اهلبيت: دو گوهر گرانسنگند و مادام كه امّت اسلام به آن دو چنگ زنند، هرگز گمراه نخواهند شد. اين دو، از هم جدا نميگردند، تا آنكه در حوض (قيامت) بر من وارد شوند.
اين حديث، با صراحت اعلام ميكند كه قرآن براي هميشه و تا روز قيامت محفوظ است; زيرا اگر تحريف شده باشد، چنگ زدن به آن نه تنها انسان را هدايت نميكند، بلكه باعث گمراهي او نيز ميشود. علاوه بر آن، تحريف قرآن با حديث فوق و همچنين احاديثي كه در حوادث و جريانهاي فكري، اجتماعي و ... براي بازشناسي حق از باطل ما را به قرآن ارجاع دادهاند، و قرآن را پناهگاهي مطمئن معرفي كردهاند، منافات دارد.(قرآنشناسي، ص 217; مصونيت قرآن از تحريف، محمدهادي معرفت، ترجمة محمّد شهرابي، ص 45، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي و الميزان، همان، ص 107.)
د) شواهد تاريخي: در طول تاريخ، شواهدي وجود دارد كه قرآن سالم مانده و تحريف نشده است. بعضي از اين شواهد عبارتند از: علاقه زياد عرب به قرآن به دليل فصاحت و بلاغت و آهنگ معجزهآساي آن، انس فراوان مسلمانان با قرآن و حفظ و تلاوت آن در زمان پيامبراکرم(ص) و بعد از ايشان، تقدس قرآن نزد مسلمانان و حساس بودن آنان به هرگونه تغيير در آن، دستورها و توصيههاي ويژه پيامبر اسلامدر مورد تلاوت و نوشتن و حفظ و جمعآوري قرآن، تهيه كردن نسخههاي متعدد از قرآن و فرستادن به كشورهاي اسلامي و ... شواهدي بر سالم ماندن قرآن و خدشه دارنشدن از سوي دشمنان است . مگر ممكن است قرآن تحريف شده باشد، ولي امامان معصوم: و علماي اسلام - كه حافظ و مبيّن قرآن بودهاند - ساكت نشسته و چيزي نگفته باشند؟ حتي يك مورد هم ثابت نشده است كه امامان معصوم(ع)مثلاً گفته باشند اين مورد از قرآن تحريف شده است.(قرآنشناسي، ص 215 و درسنامه علوم قرآني، حسين جوان آراسته، ص 322، دفتر تبليغات اسلامي و ... .) بنابراين، با وجود دلايلي كه ذكر شد و دليلهاي ديگر ، قرآن هرگز دستخوش تحريف نشده است.
اشتباه تايپي و يا افتادگي در چاپ كه بدون غرضورزي ممكن است در هر زمان و در هر مكاني رخ دهد، مصداق تحريف نيست و اشتباههاي اين چنيني بر اثر غفلت و يا ناداني مسئول و يا خطاط است و معمولاً در چاپهاي بعد تصحيح ميشود.
هم اينك نيز شوراي نظارت بر چاپ و نشر قرآن كريم در كشور ايران و هيئتهاي نظارتي مشابه در كشورهاي ديگر وظيفه دارند تا با مطالعه و دقت در قرآن آماده براي چاپ، از بروز چنين اشتباههايي پيشگيري كنند.
البته اگر مقصود اختلاف قرائات باشد، به اجماع دانشمندان علوم قرآن، اختلاف قرائات از مصاديق تحريف به شمار نميرود.
eporsesh.com
تحريف ، به معناي تغيير حروف و كلمات يا تغيير معاني قرآن، بر دو قسم است: تحريف لفظي، تحريف معنوي. تحريف لفظي; يعني تغيير دادن الفاظ، به صورت كاستن يا افزودن كلمات قرآن. تحريف معنوي به معناي تفسير به رأي قرآن است.
تحريف لفظي بر دو قسم است: 1. افزودن بر آيات 2. كاستن از آيات. هيچيك از مسلمانان قائل به تحريف لفظي به معناي افزودن بر آيات و كلمات قرآن نيستند. شيعه و سني آن را انكار ميكنند. آنچه مورد بحث واقع شده، تحريف به معناي كاستن از آيات است. در مورد عدم تحريف قرآن، دلايل فراواني وجود دارد كه به برخي از آنها اشاره ميكنيم:
الف) دليل عقلي: بشر به تنهايي و با استفاده از عقل و علم خود قادر نيست به كمال نهايي - كه غايت آفرينش است ـ برسد، پس لازم است از باب حكمت و يا لطف الهي ، راهي تضمين شده وجود داشته باشد، تا فلسفة آفرينش تحقق يابد و نقض غرض نشود. از طرفي، با امكان تحريف قرآن - كه تنها سند آسماني تأمين سعادت و كمال بشر است - ديگر راه تضمين شدهاي باقي نخواهد ماند، پس حكمت و لطف الهي اقتضا دارد كه قرآن به طور سالم و دست نخورده در دسترس انسانها قرار بگيرد، تا انسانها بتوانند براي پيمودن راه سعادت دنيا و آخرت خود، از آن بهره گيرند.
ب) دليل قرآني: يكي از آيات قرآن كه بر عدم تحريف قرآن دلالت دارد، آية 9 سورة حجر است: "اِنّا نَحْنُ نَزَّلنَا الذكْرَ وَ اِنّا لَهُ لَحَـَفظون; ما قرآن را فرو فرستاديم و خود، از آن نگهداري و محافظت ميكنيم. با توجه به اين آيه ميگوييم:
1- خداوند حفظ قرآن را بر عهده گرفته و آن را تضمين كرده است.
2- آنچه را خداوند محافظت كند، محال است مورد دستبرد و تحريف (كم يا زياد شدن) قرار گيرد.
نتيجه: پس مُحال است قرآن مورد تحريف قرار گيرد.(جهت آگاهي بيشتر، به كتاب قرآنشناسي، مصباح يزدي، ج 1، ص 222، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) و الميزان، علامه طباطبايي، ج 12، ص 101، طبع بيروت، ذيل آيه مذكور مراجعه كنيد.)
ج) دليل روايي: روايات دال بر مصونيت قرآن از تحريف، فراوان است. يكي از آنها، حديث معروف ثقلين است كه شيعه و اهلسنت آن را به صورت متواتر از پيامبر نقل كردهاند. در اين حديث آمده است: قرآن و اهلبيت: دو گوهر گرانسنگند و مادام كه امّت اسلام به آن دو چنگ زنند، هرگز گمراه نخواهند شد. اين دو، از هم جدا نميگردند، تا آنكه در حوض (قيامت) بر من وارد شوند.
اين حديث، با صراحت اعلام ميكند كه قرآن براي هميشه و تا روز قيامت محفوظ است; زيرا اگر تحريف شده باشد، چنگ زدن به آن نه تنها انسان را هدايت نميكند، بلكه باعث گمراهي او نيز ميشود. علاوه بر آن، تحريف قرآن با حديث فوق و همچنين احاديثي كه در حوادث و جريانهاي فكري، اجتماعي و ... براي بازشناسي حق از باطل ما را به قرآن ارجاع دادهاند، و قرآن را پناهگاهي مطمئن معرفي كردهاند، منافات دارد.(قرآنشناسي، ص 217; مصونيت قرآن از تحريف، محمدهادي معرفت، ترجمة محمّد شهرابي، ص 45، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي و الميزان، همان، ص 107.)
د) شواهد تاريخي: در طول تاريخ، شواهدي وجود دارد كه قرآن سالم مانده و تحريف نشده است. بعضي از اين شواهد عبارتند از: علاقه زياد عرب به قرآن به دليل فصاحت و بلاغت و آهنگ معجزهآساي آن، انس فراوان مسلمانان با قرآن و حفظ و تلاوت آن در زمان پيامبراکرم(ص) و بعد از ايشان، تقدس قرآن نزد مسلمانان و حساس بودن آنان به هرگونه تغيير در آن، دستورها و توصيههاي ويژه پيامبر اسلامدر مورد تلاوت و نوشتن و حفظ و جمعآوري قرآن، تهيه كردن نسخههاي متعدد از قرآن و فرستادن به كشورهاي اسلامي و ... شواهدي بر سالم ماندن قرآن و خدشه دارنشدن از سوي دشمنان است . مگر ممكن است قرآن تحريف شده باشد، ولي امامان معصوم: و علماي اسلام - كه حافظ و مبيّن قرآن بودهاند - ساكت نشسته و چيزي نگفته باشند؟ حتي يك مورد هم ثابت نشده است كه امامان معصوم(ع)مثلاً گفته باشند اين مورد از قرآن تحريف شده است.(قرآنشناسي، ص 215 و درسنامه علوم قرآني، حسين جوان آراسته، ص 322، دفتر تبليغات اسلامي و ... .) بنابراين، با وجود دلايلي كه ذكر شد و دليلهاي ديگر ، قرآن هرگز دستخوش تحريف نشده است.
اشتباه تايپي و يا افتادگي در چاپ كه بدون غرضورزي ممكن است در هر زمان و در هر مكاني رخ دهد، مصداق تحريف نيست و اشتباههاي اين چنيني بر اثر غفلت و يا ناداني مسئول و يا خطاط است و معمولاً در چاپهاي بعد تصحيح ميشود.
هم اينك نيز شوراي نظارت بر چاپ و نشر قرآن كريم در كشور ايران و هيئتهاي نظارتي مشابه در كشورهاي ديگر وظيفه دارند تا با مطالعه و دقت در قرآن آماده براي چاپ، از بروز چنين اشتباههايي پيشگيري كنند.
البته اگر مقصود اختلاف قرائات باشد، به اجماع دانشمندان علوم قرآن، اختلاف قرائات از مصاديق تحريف به شمار نميرود.
eporsesh.com
