پرسش :

روش تدبر و انديشه در آيات قرآن چيست؟

پاسخ :
تدبر در آيات قرآن و يا احاديث، داراي مراحل مختلفي است. مرحله نخست آن دقت پيرامون معناي ارائه شده وجايگاه آن است. براي اين مرحله بايستي در آغاز به معناي دقيق كلمات از نظر لغوي و تعريف آنها پي برد. سپس تركيب‏ها را شناخت تا به محتواي ابتدايي آيه دست يافت.
پس از آن، بايد ارتباط آيه را با آيات قبل و بعد از خود سنجيد و نسبت‏ها را استخراج كرد. در مرحله ديگر بايستي مضامين مشابه را در آيه‏هاي ديگر قرآن دريافت و در مقام مقايسه، نكات زيباي آن را دريافت كرد.
البته اين گونه تدبر - كه نقطه‏هاي آغازين محسوب مي‏شود - نيازمند آگاهي از ادبيات عرب، لغت، علوم قرآني ورشته‏هاي مورد نياز ديگر است.
شناخت شأن نزول آيات، بررسي موقعيت تاريخي مسأله و... از ديگر شرايط آن است. خلاصه آن كه بايد هنگام تلاوت قرآن، در معاني و مفاهيم ارائه شده اين آيات و نيز جايگاه خود بسيار تأمل نمود و بايد دقت كرد كه از هر آيه،در موضوعات مختلف فردي، اجتماعي و... چه پيامي مي‏توان دريافت كرد و عينيت آن در حال حاضرچيست؟
مثلاً در آيه پنج «سوره غافر» خداوند فرموده است: «هر امتي همت مي‏گماشت تا پيامبر خود را دستگير كند (هلاك و يا محدود سازد) و با جدل و گفتار باطل برهان حق را پايمال سازد».
حال بايد نگريست كه در زمان حاضر اين موضوع، چگونه تكرار مي‏شود و كدام جدال و سخن باطل است كه حق را مورد هجوم قرار مي‏دهد تا آن را محو سازد. خلاصه آن كه بايد با سؤال در زمينه‏هاي مختلف، به سراغ قرآن رفت وپاسخ خود را از آن به دست آورد.
براي مطالعه بيشتر ر.ك:
شناخت قرآن , شهيد مطهري
پژوهشي پيرامون تدبر در قرآن , تقي‏پور
كليدهاي فهم قرآن , كلانتري
eporsesh.com