دوشنبه، 8 اسفند 1390
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

بهترين راه براي جمع بين علم و ايمان چيست؟ بطوري كه نه از ساحت علم كم شود و نه از ساحت معرفت (ديني و معنويت)، چه پيشنهادي مي‌كنيد؟


پاسخ :
قرآن كريم همانطور كه به معنويت و تعالي اعتقادي، روحي و اخلاقي انسان توجه دارد، به دانش افزايي بشر نيز توجه كرده است.
در قرآن كريم بيش از هفتصد بار ماده علم به كار رفته و بيش از هزار آيه قرآن به مباحث كيهان‌شناسي، پزشكي، زيست‌شناسي و ... اشاره دارد. كه گاهي در حد اعجاز علمي مطرح شده است.1
و حتي قرآن كريم علم آموزي را هدف آفرينش انسان معرفي مي‌كند2 و دانشمندان و مومنان را برتر از ديگران مي‌داند.3
بنابراين قرآن كريم انسان را به جمع بين علم و ايمان، دانش و معنويت فرا مي‌خواند و بين اين دو مقوله تعارض و تضادي نمي‌بيند.
اما گاهي افراد، قلمرو دين و علم را به خوبي نمي‌شناسند يا رعايت نمي‌كنند، از اين رو جمع بين آنها مشكل مي‌نمايد يا به توهم تعارض منتهي مي‌شود.
راهكار:
جداسازي قلمرو علم و دين4 بهترين راهكار براي جلوگيري از چالش‌هاست. يعني بدانيم كه:
الف: پژوهش در حوزه طبيعت، مخصوص علم است و همگان بايد به نتايج پژوهش‌هاي تجربي (كه به حد قطعيات مي‌رسد) احترام بگذارند.
ب: حوزه‌ي ماوراء طبيعت مثل خدا و فرشتگان و ... مخصوص حوزه‌ي دين است و حواس طبيعي بشربصورت عادي راهي به سوي آنها ندارند، بنابراين اطلاعات بشر در اين زمينه از راه علوم نقلي (مثل وحي قرآني و احاديث) بدست مي‌آيد.
ج: حوزه انسان از جهتي موضوع پژوهش‌هاي تجربي و از جهتي موضوع احكام ديني است (البته در برخي موارد طبيعت نيز اينگونه است)
براي مثال جسم انسان موضوع تحقيقات پزشكي است ولي احكام و مقررات عبادي براي تعالي روحي بشر موضوعي ديني است. در اين موارد نيز لازم است جهت گيري دين و علم كاملاً مشخص و متمايز و روشن شود تا از تداخل و تعارض جلوگيري گردد.
به عبارت ديگر دين در برخي موارد كلي قوانيني دارد كه از طرف خالق بشر قرار داده شده است كه پذيرش و احترام به اين قوانين و رعايت آنها موجب سعادت بشر مي‌شود.
ولي راهكارهاي اجرايي آنها بدست كارشناسان متخصص در علوم مختلف است.
براي مثال: حفظ جان انسان از نظر ديني واجب است. اما راهكار علمي آن توسط پزشكان و متخصصان زيست محيطي و ... بيان مي‌شود و نيز در امور سياسي و تربيتي و اجتماعي و اقتصادي نيز دين اسلام خطوط كلي مطرح كرده كه رعايت آنها سعادت انسان را تضمين مي‌سازد مثل حرمت ربا در اقتصاد.
حقوق والدين و فرزندان و زن و شوهر، حقوق شهروندان نسبت به همديگر و ممنوعيت ظلم. لزوم نصب رهبران جامعه از طريق الهي و ...
به عبارت ديگر انسان داراي دو بعد جسمي و روحي است كه براي هر كدام هدف و سعادت و سير تكاملي وجود دارد كه قوانين و مقررات و لوازم خاص خويش را مي‌طلبد.
علوم بشري مي‌تواند سعادت بعد جسماني بشر را تا حدودي تامين سازد و دين، سعادت بعد روحي و معنوي بشر را تامين مي‌كند و اين دو با همديگر تعارض ندارند.
البته گاهي اتفاق مي‌افتد كه برخي انسان‌ها از قدرت خود و طبيعت و علم بر ضد سعادت كل بشريت استفاده مي‌كنند و دين در اين موارد قوانين بازدارنده‌اي تنظيم كرده كه از تباهي و هلاكت بشريت جلوگيري مي‌كند.
براي مثال نيروي هسته‌اي يكي از نعمت‌هاي الهي است كه مي‌توان از آن در خدمت بشريت براي توليد نيروي برق يا پزشكي هسته‌اي استفاده كرد اما برخي انسان‌ها قدرت طلب از آن براي توليد سلاح هسته‌اي و كشتار انسان‌ها استفاده مي‌كنند كه دين با اين پديده‌ي شوم مخالف است چون بشريت را به سوي هلاكت مي‌كشاند.
البته عدم رعايت قلمرو علم و دين در طول تاريخ، ضربه‌ها و زيان‌هاي زيادي براي بشريت بوجود آورده است كه نمونه‌ي آن را در قرون وسطي اروپا مي‌بينيم.5
البته در تاريخ اسلام معمولاً علم و دين سازگاري داشته و همين مطلب عامل پيشرفت سريع مسلمانان در چند قرن اوليه ظهور اسلام شد.6
پی نوشتها:
1 . نك: پژوهشي در اعجاز علمي قرآن، دكتر محمدعلي رضائي اصفهاني، انتشارات مبين.
2 . طلاق / 12.
3 . مجادله / 11.
4 . نك: درآمدي بر تفسير علمي قرآن، دكتر محمدعلي رضائي اصفهاني، انتشارات اسوه.
5 . نك: رابطه علم و دين، دكتر محمدعلي رضايي اصفهاني، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي.
6 . نك: پويايي فرهنگ و تمدن اسلامي، دكتر علي اكبر ولايتي.
eporsesh.com
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
تفاوت استراتژی و تاکتیک در علوم ژئوپلیتیک و روابط راهبردی
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد