پرسش :
فايده و ارزش علم اخلاق چیست؟
پاسخ :
فايده و ارزش علم اخلاق، شناخت ملكات و صفات پسنديده و فاضله، و ارائه ى چگونه رسيدن به آنها؛ هم چنين شناخت صفات رذيله و ناپسند و راه پيش گيرى و درمان آنها، در صورت ابتلا و گرفتارى و اتصاف به آنهاست.
چون روح انسان صلاحيت رسيدن به اعلى درجات تقرّب به ذات مقدّس حق تعالى را دارد و مى تواند با به كار بستن اخلاق فاضله ى انسانى اسلامى، اشرف مخلوقات شود، پس علم اخلاق بعد از علم كلام (شناخت مبدء و معاد) با ارزش ترين و افضل و برترين علوم است.
ارزش اخلاق حسنه در اسلام
بحث در اين موضوع بسيار مفصّل، و آيات و روايات در اهميت اخلاق حسنة و نكوهش اخلاق رذيله بسيار وارد شده است. به نمونه هايى از آنها اشاره مى كنيم:
1.لَقَدْ مَنَّ الله عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلال مُبِين)؛[1] به طور قطع خدا بر مؤمنين منّت نهاد؛ زيرا از خود آنان پيامبرى فرستاد تا آيات الهى را بر آنها بخواند و ايشان را پاكيزه گرداند (از بدى ها دور و به خوبى ها نزديك كند) و كتاب و حكمت را به آنها بياموزد، گر چه پيش از آن در گمراهى آشكار بودند.
پس هدف اصلى و علّت غايى آمدن پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)، پاكيزگى معنوى انسان و جدا شدن او از حيوان و رسيدن به مدارج عاليه ى انسانيت و تقرّب به ذات اقدس ربوبى است.
2.رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ؛[2] (ابراهيم(عليه السلام)گفت:) پروردگارا فرزندان ما را شايسته ى آن گردان كه از ميان آنان رسولى برانگيزى كه بر مردم تلاوت آيات تو كند و آنان را علم كتاب و حكمت بياموزد و روانشان را از هر نادانى و زشتى پاك و منزه سازد؛ تويى كه هر كار خواهى بر آن قدرت و علم كامل دارى.
3.كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ...)[3]؛ چنانكه رسول گرامى خود را فرستادم....
4.هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً...)[4]؛ اوست خدايى كه ميان مردم درس نخوانده پيامبرى از خود آنها برانگيخت.
پی نوشتها:
[1].سوره ى آل عمران، آيه ى 158.
[2]. سوره ى بقره، آيه ى 129.
[3]. سوره ى بقره، آيه ى 151.
[4]. سوره ى جمعه، آيه ى 2.
منبع: سيد محمد على جزايرى (آل غفور)،دروس اخلاق اسلامى، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه
فايده و ارزش علم اخلاق، شناخت ملكات و صفات پسنديده و فاضله، و ارائه ى چگونه رسيدن به آنها؛ هم چنين شناخت صفات رذيله و ناپسند و راه پيش گيرى و درمان آنها، در صورت ابتلا و گرفتارى و اتصاف به آنهاست.
چون روح انسان صلاحيت رسيدن به اعلى درجات تقرّب به ذات مقدّس حق تعالى را دارد و مى تواند با به كار بستن اخلاق فاضله ى انسانى اسلامى، اشرف مخلوقات شود، پس علم اخلاق بعد از علم كلام (شناخت مبدء و معاد) با ارزش ترين و افضل و برترين علوم است.
ارزش اخلاق حسنه در اسلام
بحث در اين موضوع بسيار مفصّل، و آيات و روايات در اهميت اخلاق حسنة و نكوهش اخلاق رذيله بسيار وارد شده است. به نمونه هايى از آنها اشاره مى كنيم:
1.لَقَدْ مَنَّ الله عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلال مُبِين)؛[1] به طور قطع خدا بر مؤمنين منّت نهاد؛ زيرا از خود آنان پيامبرى فرستاد تا آيات الهى را بر آنها بخواند و ايشان را پاكيزه گرداند (از بدى ها دور و به خوبى ها نزديك كند) و كتاب و حكمت را به آنها بياموزد، گر چه پيش از آن در گمراهى آشكار بودند.
پس هدف اصلى و علّت غايى آمدن پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)، پاكيزگى معنوى انسان و جدا شدن او از حيوان و رسيدن به مدارج عاليه ى انسانيت و تقرّب به ذات اقدس ربوبى است.
2.رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ؛[2] (ابراهيم(عليه السلام)گفت:) پروردگارا فرزندان ما را شايسته ى آن گردان كه از ميان آنان رسولى برانگيزى كه بر مردم تلاوت آيات تو كند و آنان را علم كتاب و حكمت بياموزد و روانشان را از هر نادانى و زشتى پاك و منزه سازد؛ تويى كه هر كار خواهى بر آن قدرت و علم كامل دارى.
3.كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ...)[3]؛ چنانكه رسول گرامى خود را فرستادم....
4.هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً...)[4]؛ اوست خدايى كه ميان مردم درس نخوانده پيامبرى از خود آنها برانگيخت.
پی نوشتها:
[1].سوره ى آل عمران، آيه ى 158.
[2]. سوره ى بقره، آيه ى 129.
[3]. سوره ى بقره، آيه ى 151.
[4]. سوره ى جمعه، آيه ى 2.
منبع: سيد محمد على جزايرى (آل غفور)،دروس اخلاق اسلامى، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه
