پرسش :

ائمه اطهار(علیهم السلام) درباره اصلاح بین مردم چه توصیه هایی نموده اند؟

پاسخ :
افساد و ايجاد كينه و دشمنى بين مردم، مخالف دستور دين مبين اسلام است؛ زيرا اسلام به دوستى و مودّت و رفت و آمد و هديه و عاريه دادن و نهى از غيبت و سوءظنّ و نمّامى و هر چه كه موجب فساد و تفرقه و كينه و دشمنى است سفارش نموده است.
اصلاح ذات البين
ضدّ افساد، اصلاح ذات البين است ـ كه دليل شرافت و طبع بلند انسان است ـ و اگر كسى موّفق شود بين دو نفر يا دو فاميل آشتى و الفت (به جاى قهر و كينه) ايجاد كند ثواب اخروى و نيز لذّت در دنيا را دارد.
خداوند تبارك و تعالى مى فرمايد:
(فَاتَّقُوا اللّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ)؛[1] پس از خدا بترسيد و ميان خويش را اصلاح كنيد.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نيز مى فرمايد:
افضل الصدقه اصلاح ذات البين[2]؛ بهترين صدقات، اصلاح ميان مردم است.
از بعضى روايات استفاده مى شود كه چنانچه اصلاح بين مردم نياز به صرف مال دارد انجام دهيد؛ هم چنان كه امام صادق(عليه السلام) به مفضل مى فرمايد:
اذا رأيت بين اثنين من شيعتنا منازعة فافتدها من مالى[3]؛ هرگاه ميان دو نفر از شيعيان ما نزاعى ديدى، از مال من فديه بده (و آنان را آشتى بده).
گاهى بين دو نفر بر سر مال جزئى اختلاف رخ مى دهد؛ مثلا به خاطر كرايه ى تاكسى؛ يا جنسى خريده، مشترى مى گويد پول دادم و فروشنده مى گويد ندادى؛ چه مانعى دارد انسان مؤمن آن پول را بدهد تا نزاع خاتمه يابد، يا اين كه اگر دو نفر با هم قهرند و يا اختلاف دارند، شما آنها را (حتى بدون اطلاع همديگر) به شام دعوت كنى و آنها را آشتى دهى. از جاهايى كه دروغ جايز است، در اصلاح ذات البين است. امام صادق(عليه السلام)به معاويه بن عمّار فرمود:
المصلح ليس بكاذب،؛[4] كسى كه بين دو نفر اصلاح مى كند، دروغگو نيست.
(اگر چه بر خلاف واقع حرف بزند) يعنى موضوعاً از دروغ خارج است.
پی نوشتها:
[1]. سوره ى انفال، آيه ى 1.
[2]. جامع السعادات، ج 2، ص 216.
[3]. همان.
[4]. همان، ص 216
منبع: دروس اخلاق اسلامى، سيد محمد على جزايرى (آل غفور)، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه