پرسش :
اهانت و تحقير ديگران چه پیامدهایی دارد؟ چه سفارش هایی در مورد احترام و تعظيم مؤمن شده است؟
پاسخ :
اهانت و تحقير ديگران
كوچك شمردن و آزار رساندن به ديگران كه از دشمنى و حسد ريشه مى گيرد، قطعاً حرام و موجب تباهى و هلاكت دنيا و آخرت است؛ حتى در مقام مزاح و شوخى هم نبايد مؤمن حقير و خوار شود. خداوند تبارك و تعالى مى فرمايد:
(وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً)[1]؛ كسانى كه مردان و زنان با ايمان را بيازارند، براى عملى كه انجام نداده اند (قصاص نباشد)، پس به راستى گناه بزرگ و دروغى آشكار بر خود خريده اند.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نيز مى فرمايد:
المسلم من سلم المسلمون من يده و لسانه[2]؛ مسلمان واقعى كسى است كه مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند (آزارش به كسى نرسد).
ايضاً قال الله تبارك و تعالى من اهان لى وليّاً فقد ارصد لمحاربتى[3]؛ خدا فرموده است، هر كس به يكى از اوليا و دوستان من اهانتى برساند، كمر به جنگ با من بسته است.
يعنى ارتباط خالق با خلق آن چنان است كه اذيّت و اهانت مخلوق مؤمن، ايذاء و اهانت به خالق است.
احترام و تعظيم مؤمن
و ضدّ اهانت و تحقير كردن، احترام و تكريم مؤمنين، بلكه تمام بندگان خداست، و در حديث قدسى وارد شده است:
ليأمن غضبى من اكرم عبدى المؤمن[4]؛ هر كس بنده ى مؤمن مرا گرامى بدارد از غضب من در امان خواهد بود.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد:
خصلتان من الخير ليس فوقهما شىء من البّر الايمان بالله و النفع لعباد الله و خصلتان ليس فوقهما من الشر شىء الشرك بالله و الضّر لعباد الله[5]؛ دو خصلت نيك است كه نيكوتر از آنها چيزى نيست: ايمان به خدا و سود رساندن به بندگان خدا؛ و دو خصلت بد است كه بدتر از آنها چيزى نيست: شرك به خدا و زيان رساندن به خلق خدا.
هر كس ز كار خلق يكى عقده وا كند *** ايزد هزار عقده ز كارش رها كند
صدها فرشته بوسه بر آن دست مى زنند *** كز كار خلق يك گره بسته وا كند
پس چه بهتر كه انسان مؤمن به كسى آزار نرساند، بلكه تا مى تواند به هم نوعان خود كمك و فايده برساند؛ و به تجربه ثابت شده است كه هر كس مردم را به هر نظرى ببيند مردم نيز او را به همان نظر نگاه مى كنند.
اگر قلبت از قلبم آگاه نيست *** پس القلب يهدى الى القلب چيست
عبادت بجز خدمت خلق نيست *** به تسبيح و سجاده و دلق نيست
ره نيك مردان آزاده گير *** چو استاده اى دست افتاده گير
كسى نيك بيند به هر دو سراى *** كه نيكى رساند به خلق خداى
خدا را بر آن بنده بخشايش است *** كه خلق از وجودش در آسايش است
پی نوشتها:
[1]. سوره ى احزاب، آيه ى 58.
[2]. جامع السعادات، ج 2، ص 165.
[3]. همان.
[4]. جامع السعادات، ج 2، ص 167.
[5]. همان، ص 168، و تحف العقول، ص 34.
منبع: دروس اخلاق اسلامى، سيد محمد على جزايرى (آل غفور)، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه
اهانت و تحقير ديگران
كوچك شمردن و آزار رساندن به ديگران كه از دشمنى و حسد ريشه مى گيرد، قطعاً حرام و موجب تباهى و هلاكت دنيا و آخرت است؛ حتى در مقام مزاح و شوخى هم نبايد مؤمن حقير و خوار شود. خداوند تبارك و تعالى مى فرمايد:
(وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً)[1]؛ كسانى كه مردان و زنان با ايمان را بيازارند، براى عملى كه انجام نداده اند (قصاص نباشد)، پس به راستى گناه بزرگ و دروغى آشكار بر خود خريده اند.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نيز مى فرمايد:
المسلم من سلم المسلمون من يده و لسانه[2]؛ مسلمان واقعى كسى است كه مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند (آزارش به كسى نرسد).
ايضاً قال الله تبارك و تعالى من اهان لى وليّاً فقد ارصد لمحاربتى[3]؛ خدا فرموده است، هر كس به يكى از اوليا و دوستان من اهانتى برساند، كمر به جنگ با من بسته است.
يعنى ارتباط خالق با خلق آن چنان است كه اذيّت و اهانت مخلوق مؤمن، ايذاء و اهانت به خالق است.
احترام و تعظيم مؤمن
و ضدّ اهانت و تحقير كردن، احترام و تكريم مؤمنين، بلكه تمام بندگان خداست، و در حديث قدسى وارد شده است:
ليأمن غضبى من اكرم عبدى المؤمن[4]؛ هر كس بنده ى مؤمن مرا گرامى بدارد از غضب من در امان خواهد بود.
رسول خدا(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد:
خصلتان من الخير ليس فوقهما شىء من البّر الايمان بالله و النفع لعباد الله و خصلتان ليس فوقهما من الشر شىء الشرك بالله و الضّر لعباد الله[5]؛ دو خصلت نيك است كه نيكوتر از آنها چيزى نيست: ايمان به خدا و سود رساندن به بندگان خدا؛ و دو خصلت بد است كه بدتر از آنها چيزى نيست: شرك به خدا و زيان رساندن به خلق خدا.
هر كس ز كار خلق يكى عقده وا كند *** ايزد هزار عقده ز كارش رها كند
صدها فرشته بوسه بر آن دست مى زنند *** كز كار خلق يك گره بسته وا كند
پس چه بهتر كه انسان مؤمن به كسى آزار نرساند، بلكه تا مى تواند به هم نوعان خود كمك و فايده برساند؛ و به تجربه ثابت شده است كه هر كس مردم را به هر نظرى ببيند مردم نيز او را به همان نظر نگاه مى كنند.
اگر قلبت از قلبم آگاه نيست *** پس القلب يهدى الى القلب چيست
عبادت بجز خدمت خلق نيست *** به تسبيح و سجاده و دلق نيست
ره نيك مردان آزاده گير *** چو استاده اى دست افتاده گير
كسى نيك بيند به هر دو سراى *** كه نيكى رساند به خلق خداى
خدا را بر آن بنده بخشايش است *** كه خلق از وجودش در آسايش است
پی نوشتها:
[1]. سوره ى احزاب، آيه ى 58.
[2]. جامع السعادات، ج 2، ص 165.
[3]. همان.
[4]. جامع السعادات، ج 2، ص 167.
[5]. همان، ص 168، و تحف العقول، ص 34.
منبع: دروس اخلاق اسلامى، سيد محمد على جزايرى (آل غفور)، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه
