پرسش :
بر اساس شيوه هاى متداول در دنيا، قوانين اساسى بر چند گونه پيدايش مى يابند؟ به تعبير ديگر، منشأ شكل گيرى و پيدايش قوانين اساسى چگونه است؟
پاسخ :
بر اساس منشأ و نوع حاكميت، معمولاً قانون اساسى به سه شكل تولد مى يابد:[1]
1. اگر حاكميّتْ فردى، مطلقه و استبدادى باشد، قانون اساسى به عنوان يك هديه و پيش كش و تحفه از طرف پادشاه به ملّت اهدا مى شود؛ چنين قانون اساسى اى از منظر مردم سالارى، ارزش حقوقى ندارد و نمى تواند بين قدرت و آزادى جمع كند؛ زيرا مشروعيت آن بستگى به شخص پادشاه دارد؛
2. نوع دوم قانون اساسى، قانون اساسى قراردادى يا نيمه ارمغانى است. در اين نوع قانون اساسى، حاكميتْ بين پادشاه و ملّت تقسيم شده است؛ زيرا بعضى وقت ها دولت ها مجبور مى شوند حقوقى را براى ملّت ها در نظر بگيرند؛ مانند قانون اساسى اى كه بعد از فرمان مشروطيّت تدوين شد. مظفرالدين شاه، بين يك دو راهى واقع شده بود؛ يا بايد از حكومت دست برمى داشت يا حاكميت و قدرت را بين خود و ملّت تقسيم مى كرد؛ بنا بر اين مى بينيم بعضى از كسانى كه در آن زمان، قانون اساسى را تدوين مى كردند، منصوب پادشاه بودند و برخى نيز نماينده ى مردم؛
3. نوع سوم، قانون اساسى مردم سالار است كه در اين نوع قانون اساسى، حاكميّت به شكل مطلق، از آنِ ملّت است و هيچ كس جز ملّت نقشى در حاكميت ندارد، حتّى حُكّام.
پی نوشت:
[1]. براى مطالعه در مورد منشأ پيدايش و شكل گيرى قوانين اساسى ر. ك: دكتر ابوالفضل قاضى شريعت پناهى، پيشين، ص 28، 27.
منبع: قانون اساسى و ضمانت هاى اجراى آن ، گفتگو با حجت الاسلام عباس كعبى، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه (1380) .
بر اساس منشأ و نوع حاكميت، معمولاً قانون اساسى به سه شكل تولد مى يابد:[1]
1. اگر حاكميّتْ فردى، مطلقه و استبدادى باشد، قانون اساسى به عنوان يك هديه و پيش كش و تحفه از طرف پادشاه به ملّت اهدا مى شود؛ چنين قانون اساسى اى از منظر مردم سالارى، ارزش حقوقى ندارد و نمى تواند بين قدرت و آزادى جمع كند؛ زيرا مشروعيت آن بستگى به شخص پادشاه دارد؛
2. نوع دوم قانون اساسى، قانون اساسى قراردادى يا نيمه ارمغانى است. در اين نوع قانون اساسى، حاكميتْ بين پادشاه و ملّت تقسيم شده است؛ زيرا بعضى وقت ها دولت ها مجبور مى شوند حقوقى را براى ملّت ها در نظر بگيرند؛ مانند قانون اساسى اى كه بعد از فرمان مشروطيّت تدوين شد. مظفرالدين شاه، بين يك دو راهى واقع شده بود؛ يا بايد از حكومت دست برمى داشت يا حاكميت و قدرت را بين خود و ملّت تقسيم مى كرد؛ بنا بر اين مى بينيم بعضى از كسانى كه در آن زمان، قانون اساسى را تدوين مى كردند، منصوب پادشاه بودند و برخى نيز نماينده ى مردم؛
3. نوع سوم، قانون اساسى مردم سالار است كه در اين نوع قانون اساسى، حاكميّت به شكل مطلق، از آنِ ملّت است و هيچ كس جز ملّت نقشى در حاكميت ندارد، حتّى حُكّام.
پی نوشت:
[1]. براى مطالعه در مورد منشأ پيدايش و شكل گيرى قوانين اساسى ر. ك: دكتر ابوالفضل قاضى شريعت پناهى، پيشين، ص 28، 27.
منبع: قانون اساسى و ضمانت هاى اجراى آن ، گفتگو با حجت الاسلام عباس كعبى، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه (1380) .
