پرسش :

شیوه های تدوين قانون اساسى مردم سالار چیست؟

پاسخ :
براى تدوين قانون اساسى مردم سالار، سه شيوه وجود دارد:
1. شيوه ى اوّل اين است كه رهبران انقلاب و كودتا يا هر حركت تحوّل انگيز و بنيادين، ابتدا پيش نويسى به نام پيش نويس قانون اساسى تهيه مى كنند و بعد آن را به همه پرسى مى گذارند؛ در صورت تأييد ملّت، قانون اساسى تلقّى مى شود. بنا بر اين در اين روش، قانون اساسى، تشكيل شده از پيش نويس و همه پرسى است؛
2. شيوه ى دوم اين است كه همانند روش قبل، رهبران انقلاب و كودتا يا هر حركت تحول انگيز و بنيادين، يك پيش نويس تهيه مى كنند؛ ليكن آن را در اختيار مجلس مؤسسان[1] قرار مى دهند و هر چه مجلس مؤسسان آن را مورد تأييد قرار داد، همان مى شود قانون اساسى؛
3. شيوه ى سوم اين است كه رهبران انقلاب، كودتا و يا هر حركت تحوّل انگيز و بنيادين، هم چون دو شيوه ى قبل، ابتدا يك پيش نويس به نام پيش نويس قانون اساسى تهيه كرده، آن را در اختيار مجلس مؤسسان قرار مى دهند و اعضاى اين مجلس، مفادّ اين پيش نويس را بررّسى و جرح و تعديل مى كنند؛ سپس متن مصوّب را به همه پرسى مى گذارند و در نهايت هر چه ملّت تأييد كرد، قانون اساسى به شمار مى آيد.
پی نوشت:
[1]. به دنبال پيدايش كشورى جديد يا تغيير رژيم سياسى اراده ى حاكم موجود در هر جامعه براى پايه گذارى و تأسيس پا به عرصه ى وجود گذارده، اساسى ترين قواعد و احكام را كه در قانون اساسى متجلّى است به وجود مى آورد. قوّه ى مؤسس به صورت هاى گوناگون از جمله «مجلس مؤسسان» ظاهر مى گردد. (پيشين، ص 29).
منبع: قانون اساسى و ضمانت هاى اجراى آن ، گفتگو با حجت الاسلام عباس كعبى، مركز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه علميه (1380) .