پرسش :
آیا دين مسيح به طور مطلق مورد پذيرش نبوده و فرقه ى خاصّى از آن مورد پذيرش بوده است؟
پاسخ :
پاسخ از دکتر محمد لگن هاوزن:
بله، مثلا در آلمان، دو دين رسمىِ كاتوليك و لوترى وجود دارد؛ ولى اديان ديگر نيز كه دين رسمى كشور آلمان نيستند، به رسميت شناخته مى شوند؛ مثلا طبق قانون دولت، آن ها حقّ دارند براى خود معبد بسازند. كشيش هاى فرقه هاى ديگر نيز لازم نيست ماليات بپردازند و چند امتياز ديگر هم دارند.
بحث در علوم انسانى اين است كه نوعى بحث اخلاقى و سياسى هم اين جا وجود دارد كه نسبت به اين اديان چه نوع طرز تلقّى بايد داشته باشيم. آيا در جامعه ى ما همه ى اين فرقه ها مى توانند در كنار هم وجود داشته باشند و به نوعى از حمايت دولت برخوردار شوند يا نه؟ در امريكا هيچ دينى دينِ رسمى نيست و هيچ گونه حمايتى به طور رسمى از دولت نمى گيرد. اين بحث، به خصوص، در اروپا بسيار بحث داغى است كه آيا قانون آن ها هم مثل قانون امريكا باشد يا نه. در امريكا هر فردى، هر دينى را مى تواند بپذيرد؛ يعنى مثلا صبح ها مى تواند يك دين داشته باشد و بعد از ظهرها يك دين. دولت اصلا نبايد در اين موضوع دخالت كند؛ ولى در اروپا آن قدر آزادى براى افراد نيست. اگر فردى بخواهد دين دار باشد، بايد مشخص كند كه از كدام دين پيروى مى كند و اين هنوز بحثى است كه جريان دارد؛ مثلا دين اصلى دانمارك، دينِ لوترى است؛ ولى فرقه هاى ديگرى هم به رسميّت شناخته شده اند و مردم در انتخاب دين خيلى آزاد هستند؛ ولى در هلند تا چند سال پيش اين طور بود كه فرقه هايى كه رسمى شناخته شده بودند جدا بودند و هدف دولت اين بود كه هر كدام جامعه ى مخصوص به خود داشته باشند؛ يعنى جامعه ى هلندى ها را بايد به چند جامعه ى كوچك تر تقسيم كنيم كه در كنار هم زندگى مى كنند و دولت ناظر بر آن ها است؛ ولى در دانمارك اين طور نبود و مى گفتند يك جامعه داريم و دين نبايد جامعه ى ما را تقسيم كند. اين چيزى شخصى است كه دولت فرقه ها را حمايت مى كند. بحث آن جا در مورد اين مسئله است.
منبع: پلوراليسم دينى ، رضا مصطفى لو، نشر مركز مطالعات و پژوهشهاى فرهنگى حوزه علميه (1380).
پاسخ از دکتر محمد لگن هاوزن:
بله، مثلا در آلمان، دو دين رسمىِ كاتوليك و لوترى وجود دارد؛ ولى اديان ديگر نيز كه دين رسمى كشور آلمان نيستند، به رسميت شناخته مى شوند؛ مثلا طبق قانون دولت، آن ها حقّ دارند براى خود معبد بسازند. كشيش هاى فرقه هاى ديگر نيز لازم نيست ماليات بپردازند و چند امتياز ديگر هم دارند.
بحث در علوم انسانى اين است كه نوعى بحث اخلاقى و سياسى هم اين جا وجود دارد كه نسبت به اين اديان چه نوع طرز تلقّى بايد داشته باشيم. آيا در جامعه ى ما همه ى اين فرقه ها مى توانند در كنار هم وجود داشته باشند و به نوعى از حمايت دولت برخوردار شوند يا نه؟ در امريكا هيچ دينى دينِ رسمى نيست و هيچ گونه حمايتى به طور رسمى از دولت نمى گيرد. اين بحث، به خصوص، در اروپا بسيار بحث داغى است كه آيا قانون آن ها هم مثل قانون امريكا باشد يا نه. در امريكا هر فردى، هر دينى را مى تواند بپذيرد؛ يعنى مثلا صبح ها مى تواند يك دين داشته باشد و بعد از ظهرها يك دين. دولت اصلا نبايد در اين موضوع دخالت كند؛ ولى در اروپا آن قدر آزادى براى افراد نيست. اگر فردى بخواهد دين دار باشد، بايد مشخص كند كه از كدام دين پيروى مى كند و اين هنوز بحثى است كه جريان دارد؛ مثلا دين اصلى دانمارك، دينِ لوترى است؛ ولى فرقه هاى ديگرى هم به رسميّت شناخته شده اند و مردم در انتخاب دين خيلى آزاد هستند؛ ولى در هلند تا چند سال پيش اين طور بود كه فرقه هايى كه رسمى شناخته شده بودند جدا بودند و هدف دولت اين بود كه هر كدام جامعه ى مخصوص به خود داشته باشند؛ يعنى جامعه ى هلندى ها را بايد به چند جامعه ى كوچك تر تقسيم كنيم كه در كنار هم زندگى مى كنند و دولت ناظر بر آن ها است؛ ولى در دانمارك اين طور نبود و مى گفتند يك جامعه داريم و دين نبايد جامعه ى ما را تقسيم كند. اين چيزى شخصى است كه دولت فرقه ها را حمايت مى كند. بحث آن جا در مورد اين مسئله است.
منبع: پلوراليسم دينى ، رضا مصطفى لو، نشر مركز مطالعات و پژوهشهاى فرهنگى حوزه علميه (1380).
