پرسش :
حيات انسان داراى چه مراحلى است؟
پاسخ :
با بهره گرفتن از آيات قرآن كريم درمى يابيم كه حيات انسان داراى سه مرحله است: 1. حيات دنيا؛ 2. حيات برزخ؛ 3. حيات قيامت.
عده اى، با توجه به برخى از آيات، احتمال مى دهند كه حيات برزخ ملحق به حيات دنيا و تداوم حيات دنياست تا قيامت. نظير آيه ى شريفه ى:
(قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ)؛[1] چند سال در زمين درنگ كرديد؟
اين پرسشى است كه در قيامت از كسانى مى كنند كه از برزخ به صحنه ى قيامت منتقل شده اند.[2] امّا با توجه به آيات ديگر، حيات انسان، داراى سه مرحله ى دنيايى، برزخى و قيامت خواهد بود؛ نظير آيه ى شريفه ى:
(قُلِ اللّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ)؛[3] خداوند شما را نخست در حيات دنيا زنده كرده، آن گاه شما را با مردن به حيات برزخى منتقل مى گرداند و سرانجام در قيامت شما را بدون شك گرد مى آورد.
در روايتى از امام رضا(عليه السلام) وارد شده است كه حضرت مهم ترين مراحل زندگى بشر را سه مرحله بيان فرموده اند:
1. روزى كه از مادر متولد مى شود و پا به عرصه ى دنيا مى گذارد؛
2. روزى كه از دنيا مى رود (و با مرگ به آخرت منتقل مى گردد)؛
3. روزى كه در صحنه ى قيامت مبعوث مى گردد.
و حضرت به آياتى استشهاد مى فرمايند كه درباره ى حضرت يحيى و عيسى(عليهما السلام)نازل شده است. در اين آيات خدواند در اين سه مرحله بر حضرت يحيى(عليه السلام) درود مى فرستد:[4]
(وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا)؛[5] سلام حق بر او باد در روز ولادتش و روز وفاتش و روزى كه براى زندگانى ابدى برانگيخته خواهد شد.
و حضرت عيسى (عليه السلام) هم در اين سه مرحله بر خود سلام مى فرستد.
پی نوشتها:
[1]. سوره ى مومنون، آيه ى 112.
[2]. ر.ك: عبدالله جوادى آملى، معاد در قرآن، ج 4، ص 90، و محمدحسين طباطبايى، الميزان. ج 15، ص 72.
[3]. سوره ى جاثيه، آيه ى 26.
[4]. ر.ك: عبدالله جوادى آملى، همان، ص 72 ـ 73 و معاد، ص 162 ـ 163، و محمد حسين طباطبايى، همان، ج 14، ص 27. حديث عبارت است از: «اِنَّ اوحش مايكون هذا الخلق فى ثلاثة مواطن: يوم ولد ويخرج من بطن امِّه فيرى الدّنيا و يوم يموت فيعاين الاخرة واهلها، و يوم يبعث فيرى احكاماً لم يرها فى دار الدنيا و قد سلّم الله عزوّجل على يحيى فى هذه الثلاثة المواطن و آمن روعته فقال «و سلام عليه يوم ولد و يوم يموت و يوم يبعث حيّاً» و قد سلّم عيسى بن مريم على نفسه فى هذه الثلاثة المواطن فقال «والسلام على يوم ولدت و يوم اموت و يوم ابعث حيّاً».
[5]. سوره ى مريم، آيه ى 15.
منبع: مرگ، واقعيت ناشناخته، محسن ميرزاپور، نشر انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).
با بهره گرفتن از آيات قرآن كريم درمى يابيم كه حيات انسان داراى سه مرحله است: 1. حيات دنيا؛ 2. حيات برزخ؛ 3. حيات قيامت.
عده اى، با توجه به برخى از آيات، احتمال مى دهند كه حيات برزخ ملحق به حيات دنيا و تداوم حيات دنياست تا قيامت. نظير آيه ى شريفه ى:
(قالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ عَدَدَ سِنِينَ)؛[1] چند سال در زمين درنگ كرديد؟
اين پرسشى است كه در قيامت از كسانى مى كنند كه از برزخ به صحنه ى قيامت منتقل شده اند.[2] امّا با توجه به آيات ديگر، حيات انسان، داراى سه مرحله ى دنيايى، برزخى و قيامت خواهد بود؛ نظير آيه ى شريفه ى:
(قُلِ اللّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ)؛[3] خداوند شما را نخست در حيات دنيا زنده كرده، آن گاه شما را با مردن به حيات برزخى منتقل مى گرداند و سرانجام در قيامت شما را بدون شك گرد مى آورد.
در روايتى از امام رضا(عليه السلام) وارد شده است كه حضرت مهم ترين مراحل زندگى بشر را سه مرحله بيان فرموده اند:
1. روزى كه از مادر متولد مى شود و پا به عرصه ى دنيا مى گذارد؛
2. روزى كه از دنيا مى رود (و با مرگ به آخرت منتقل مى گردد)؛
3. روزى كه در صحنه ى قيامت مبعوث مى گردد.
و حضرت به آياتى استشهاد مى فرمايند كه درباره ى حضرت يحيى و عيسى(عليهما السلام)نازل شده است. در اين آيات خدواند در اين سه مرحله بر حضرت يحيى(عليه السلام) درود مى فرستد:[4]
(وَ سَلامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَ يَوْمَ يَمُوتُ وَ يَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا)؛[5] سلام حق بر او باد در روز ولادتش و روز وفاتش و روزى كه براى زندگانى ابدى برانگيخته خواهد شد.
و حضرت عيسى (عليه السلام) هم در اين سه مرحله بر خود سلام مى فرستد.
پی نوشتها:
[1]. سوره ى مومنون، آيه ى 112.
[2]. ر.ك: عبدالله جوادى آملى، معاد در قرآن، ج 4، ص 90، و محمدحسين طباطبايى، الميزان. ج 15، ص 72.
[3]. سوره ى جاثيه، آيه ى 26.
[4]. ر.ك: عبدالله جوادى آملى، همان، ص 72 ـ 73 و معاد، ص 162 ـ 163، و محمد حسين طباطبايى، همان، ج 14، ص 27. حديث عبارت است از: «اِنَّ اوحش مايكون هذا الخلق فى ثلاثة مواطن: يوم ولد ويخرج من بطن امِّه فيرى الدّنيا و يوم يموت فيعاين الاخرة واهلها، و يوم يبعث فيرى احكاماً لم يرها فى دار الدنيا و قد سلّم الله عزوّجل على يحيى فى هذه الثلاثة المواطن و آمن روعته فقال «و سلام عليه يوم ولد و يوم يموت و يوم يبعث حيّاً» و قد سلّم عيسى بن مريم على نفسه فى هذه الثلاثة المواطن فقال «والسلام على يوم ولدت و يوم اموت و يوم ابعث حيّاً».
[5]. سوره ى مريم، آيه ى 15.
منبع: مرگ، واقعيت ناشناخته، محسن ميرزاپور، نشر انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).
