پرسش :

«قوم سبأ» چه كسانى بودند؟

پاسخ :
قبل از اسلام، گروهى بودند كه در يمن حكومت مى كردند و نام پدرشان «سباء بن يشحب بن يعرب بن قحطان» بود. اين قوم به نام پدرشان ناميده مى شدند.[1] اينان گروهى از قحطانيان بودند كه در جنوب جزيرة العرب، در سرزمين يمن حكومت داشتند. در صدر اسلام، دو قبيلة «اوس» و «خزرج» از نسل قحطان بوده اند.[2]
سرزمين يمن از ديرباز بسيار سر سبز و آباد، با نهرهاى جارى و ثروت فراوان بود كه از آثار تمدن آن ها، مى توان به شهر بلقيس و سد مأرب ـ در صفا ـ اشاره كرد. در شهر مأرب ـ كه شهر سبا بوده است ـ قصرهايى با سردر و سقف هاى مزّين به طلا و نقره، بنا كرده بودند.
در سوره ى سبا[3] آمده است: در دو طرف چپ و راست آن ها، دو باغ بزرگ بود؛ به آن ها گفتيم: از روزى پروردگارتان بخوريد و شكر او را به جا آوريد، در شهرى پاك و پروردگارى آمرزنده!
آن ها از عبادت خداوند رويگردان شدند و ما سيل ويرانگر فرستاديم، دو باغ بزرگ آن ها به باغ هايى بى ارزش، با ميوه هاى تلخ و درختچه هاى گز و مقدار كمى سدر تبديل شد؛ اين جزاى كفران نعمت آن ها بود.[4]
ما بين آن ها و باغ پربركتشان آبادى هايى قرار داديم، تا شب ها و روزها در اين آبادى ها با ايمنى حركت كنند. آن ها گفتند: خدايا! بين سفرهاى ما فاصله بينداز! آن ها به خود ستم كردند. داستان آن ها را عبرت ديگران قرار داديم؛ جمعيت آنان را متفرق و متلاشى كرديم. گمان شيطان درباره ى آن ها تحقق يافت؛ و بجز اندكى از مؤمنان همه از شيطان تبعيت كردند.[5]
پی نوشتها:
[1]. تفسير الميزان، ج 16، ص 387.
[2]. موسوعه التاريخ الاسلامى، ج 1، ص 105.
[3]. سباء 15 ـ 20.
[4]. تفسيرالميزان، همان.
[5]. ر.ك به: تفسير نمونه، تفسير سوره ى سبا، 15 ـ 20.
منبع: سرگذشت ها و عبرت ها در آيينه ى وحى، سيد مرتضى قافله باشى، انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).