پرسش :

مرگ انسان به دست كيست ؟ خدا ، يا عزرائيل ؟

پاسخ :
در قرآن ، گاهي خداوند كارهايي را به خودش نسبت مي دهد و گاهي همان كار را به ديگري ، مثلاً در مورد گرفتنِ جان انسان ، يك جا مي فرمايد : ( الله يتوفي النفس ) (1) خدا ، جان مردم را مي گيرد .
و در جاي ديگر مي فرمايد : ( يتوفاكم ملك الموت ) (2) ملك الموت « عزرائيل » ، جان مردم را مي گيرد .
و جايي ديگر مي فرمايد : ( تَوفته رٌسٌلنا ) (3) فرشتگان ، جان مردم را مي گيرند .
هر سه تعبير قابل قبول است . چنانكه وقتي شما به يك ساختمان نگاه مي كنيد ، مي توانيد بگوييد :
اين ساختمان را مهندس و معمار ساخت ،
اين ساختمان را بنا و كارگران ساختند ،
اين ساختمان را صاحبش ساخت ،
نسبت ساختن خانه به همه اين ها درست است .
چنانكه مي توان گفت : كليد ، در را باز كرد ،
دستم در را باز كرد ،
خودم در را باز كردم ،
زيرا كليد در اختيار دست و دستم در اختيار من است .
در آيات فوق نيز شايد اين گونه باشد : فرشتگان جان ها را مي گيرند و به عزرائيل تحويل مي دهند و عزرائيل جان ها را به خدا تحويل مي دهد .
شايد هم اين گونه باشد : جان افراد عادي را فرشتگان مي گيرند ، جان افراد برجسته را عزرائيل مي گيرد و جان اولياي الهي را خداوند مي گيرد .
همان گونه كه قرآن درباره اهل بهشت تعبيرهاي مختلفي دارد ؛ يك جا مي فرمايد : ( يسقيهم ربهم ) (4) خداوند آنان را سيراب مي كند . در جاي ديگر مي فرمايد : ( يٌسقَون فيها كأساً ) (5) اينها از طريقي سيراب مي شوند و نامي از خداوند برده نشده است .
پی نوشت:
1- سوره زمر ، آيه 42 .
2- سوره سجده ، آيه 11.
3- سوره انعام ، آيه 61.
4- سوره انسان ، آيه 21.
5- سوره انسان ، آيه 17.
منبع: پرسش هاي مهم پاسخ هاي كوتاه، حجت الاسلام محسن قرائتي