پرسش :
با توجه به اينكه خوردن مال حرام از طرف والدين در فرزندشان كه بعدا به دنيا مي آيد تأثير دارد چرا اين گونه است؟ فرزند بيچاره چه گناهي كرده است؟
پاسخ :
جهان آفرينش، جهان تأثير و تأثر است و به ويژه پديده ها ازعلل حقيقي و اعدادي خود تأثير مي پذيرند. پدر و مادر نيز از علل اعدادي و شرايط پيدايش فرزندان هستند كه بدين دليل رفتار آنها در پيش از تولد كودك و انعقاد نطفه و در حين آن و در دوران بارداري و تولد و پس از آن بر كودك تأثير دارد. اما آيا اين مطلب به اين معني است كه از كودك سلب اختيار مي شود؟ مسلما چنين نيست. همه اين تأثيرها دروجود مادي اوست كه در اصطلاح ديني ما به «طينت» تفسير مي شود اما وجود معنوي او كه همان روح و فطرت اوست، زنده است و از همان كودكي او را مي شوراند و به همين دليل هم داراي اختيار و اراده است و مي تواند خلاف مقتضاي طبيعت و تربيت خانوادگي و شرايط محيط رفتار كند. انسان بر اساس رفتار اختياريش بازخواست مي شود و مورد پرسش قرار مي گيرد و مستحق ثواب و عقاب مي شود و اين رفتار مبتني بر اراده و علم است و همه انسان ها در فطرت خود داراي علم به خوبي و بدي هستند. «و نفس و ما سويها، فالهمها فجورها و تقويها؛ سوگند به نفس و آن كسي كه آن را گسترد، سپس پليد كاري و پرهيزگاري اش را به او الهام كرد» (شمس، آيه 9 - 8). «انا هديناه السبيل اما شاكرا و اما كفورا؛ ما راه را بدو (انسان) نموديم يا سپاسگزار خواهد بود يا ناسپاسگزار» (انسان، آيه 3). پس ملاك عمل و ثواب و عقاب و نيك و بد افعال اختياري انسانهاست كه اگر چه تحت تأثير شرايط محيطي و خانوادگي است، اما اصل و اساس آن، ريشه در فطرت آدمي دارد كه انسان را به خوبي دعوت مي كند واز بدي باز مي دارد. به اين دليل است كه بسياري از انسان ها را ديده ايم كه برخلاف شرايط محيطي و خانوادگي خود رفتار كرده اند. اما تأثير مال حرام در روحيات بعدي فرزند به دليل همين نظام تأثير و تأثري عالم و دنياي مادي است. زيرا لقمه حرام نطفه را خراب مي كند و همچنين شير مادر را تباه مي نمايد و به اين دليل دستور داده شده كه از آن اجتناب شود و در اين صورت يكي از عوامل انحراف و تباهي احتمالي بعدي كودك پدر و مادر هستند كه در قيامت بايد پاسخگو باشند. البته تمام علت نيستند بلكه علت اصلي، همان اختيار و اراده خود اوست كه آن نيز براساس فطرت الهي او قرار دارد كه يا آنها را شكوفا مي كند و بر مقتضاي آن عمل مي كند و رستگار مي شود يا آن را زنده بگور مي كند و خلاف مقتضاي آن عمل مي كند و از لطف الهي محروم مي شود.
porseman.org
جهان آفرينش، جهان تأثير و تأثر است و به ويژه پديده ها ازعلل حقيقي و اعدادي خود تأثير مي پذيرند. پدر و مادر نيز از علل اعدادي و شرايط پيدايش فرزندان هستند كه بدين دليل رفتار آنها در پيش از تولد كودك و انعقاد نطفه و در حين آن و در دوران بارداري و تولد و پس از آن بر كودك تأثير دارد. اما آيا اين مطلب به اين معني است كه از كودك سلب اختيار مي شود؟ مسلما چنين نيست. همه اين تأثيرها دروجود مادي اوست كه در اصطلاح ديني ما به «طينت» تفسير مي شود اما وجود معنوي او كه همان روح و فطرت اوست، زنده است و از همان كودكي او را مي شوراند و به همين دليل هم داراي اختيار و اراده است و مي تواند خلاف مقتضاي طبيعت و تربيت خانوادگي و شرايط محيط رفتار كند. انسان بر اساس رفتار اختياريش بازخواست مي شود و مورد پرسش قرار مي گيرد و مستحق ثواب و عقاب مي شود و اين رفتار مبتني بر اراده و علم است و همه انسان ها در فطرت خود داراي علم به خوبي و بدي هستند. «و نفس و ما سويها، فالهمها فجورها و تقويها؛ سوگند به نفس و آن كسي كه آن را گسترد، سپس پليد كاري و پرهيزگاري اش را به او الهام كرد» (شمس، آيه 9 - 8). «انا هديناه السبيل اما شاكرا و اما كفورا؛ ما راه را بدو (انسان) نموديم يا سپاسگزار خواهد بود يا ناسپاسگزار» (انسان، آيه 3). پس ملاك عمل و ثواب و عقاب و نيك و بد افعال اختياري انسانهاست كه اگر چه تحت تأثير شرايط محيطي و خانوادگي است، اما اصل و اساس آن، ريشه در فطرت آدمي دارد كه انسان را به خوبي دعوت مي كند واز بدي باز مي دارد. به اين دليل است كه بسياري از انسان ها را ديده ايم كه برخلاف شرايط محيطي و خانوادگي خود رفتار كرده اند. اما تأثير مال حرام در روحيات بعدي فرزند به دليل همين نظام تأثير و تأثري عالم و دنياي مادي است. زيرا لقمه حرام نطفه را خراب مي كند و همچنين شير مادر را تباه مي نمايد و به اين دليل دستور داده شده كه از آن اجتناب شود و در اين صورت يكي از عوامل انحراف و تباهي احتمالي بعدي كودك پدر و مادر هستند كه در قيامت بايد پاسخگو باشند. البته تمام علت نيستند بلكه علت اصلي، همان اختيار و اراده خود اوست كه آن نيز براساس فطرت الهي او قرار دارد كه يا آنها را شكوفا مي كند و بر مقتضاي آن عمل مي كند و رستگار مي شود يا آن را زنده بگور مي كند و خلاف مقتضاي آن عمل مي كند و از لطف الهي محروم مي شود.
porseman.org
