پرسش :

آيه 37 سوره احزاب ظاهراً ناظر به عدم عصمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است و اين كه ایشان از مردم مي ترسيده است نه از خدا اين چطور با عصمت ايشان قابل جمع است؟

پاسخ :
ترسى كه در آيه اشاره شده را نمى‏توان اشتباه قلمداد نمود تا نافى عصمت باشد. بلكه اشتباه در خاستگاه اجتماعى آن است. زيرا آيه «و تخشى الناس» بيانگر نوعى نگرش و موضع اجتماعى منفى در برابر ازدواج با همسر مطلقه پسرخوانده است. چنين واكنشى به طور طبيعى براى پيامبر اكرم(ص) نگران كننده است و خداوند منان با اشاره به اين وضعيت و نهى تلويحى از آن در واقع بى‏پايگى آن نگرش و واكنش اجتماعى را برملا ساخته و علاوه بر تشجيع پيامبر(ص) در جهت مبارزه با آن به طور كنايى بطلان رأى مردم را اعلام مى‏دارد.
پيامبر در نظر داشت ,که اگر کار صلح ميان دو همسر به انجام نرسدوکارشان به طلاق وجدائي بيانجامد پيامبر(ص) براي جبران اين شکست که دامنگير دختر عمه اش زينب شده که حتي برده اي آزاد شده اورا طلاق داده,وي را به همسري خود برگزيند,ولي از اين بيم داشت که از دو جهت مردم به او خرده بگيرند ومخالفان پيامون آن جنجال بر پاکنند.
يکي اينکه« زيد»پسر خوانده پيامبر (ص) بود ,ومطابق يک سنت جاهلي پسر خوانده,تمام احکام پسر را داشت,از جمله اينکه ازدواج با همسر مطلقه پسر خوانده را حرام مي دانستند.
ديگر اينکه پيامبر (ص) چگونه حاضرميشودبا همسر مطلقه برده آزاد شده اي ازدواج کند با شان ومقامي که دارد.
از بعضي روايات اسلامي بدست مي آيد که پيامبر (ص)به هر اين تصميم را به فرمان خدا گرفته بود, ودر قسمتي از آيه نيز قرينه اي بر اين معني وجود دارد.
مسلم است که پيامبر (ص)نبايد در اين مسائل از مردم بترسد واز جو سازيهاواهمه اي به خود راه دهد,ولي به هر حال طبيعي است که انسان در اين گونه موارد به خصوص که پاي مسائل مربوط به انتخاب همسر در کار بوده باشد,گرفتار ترس ووحشتي مي شود به خصوص ايکه ممکن بود اين گفتگوها در روند پيشرفت اسلام اثر بگذارد,وافراد ضعيف الايمان را تحت تاثير قرار دهدوشک وترديد در دل آنها ايجاد کند.
مشکل بزرگ در اين قضيه ,منحصر به شکستن اين دو سنت جاهلي نبود ,بلکه چون پاي ازدواج پيامبر(ص)در ميان بود ,اين امر مي توانستد دستاويز ديگري به دشمنان براي عيبجوئي بدهد.
منبع: تفسير نمونه ج17 ص316 به بعد