پرسش :
در اطراف من افرادي هستند كه اصلا از روشهاي ديني نمي توان با آنها مهربان شد من همه راهها را امتحان كرده ام و فقط بايد رفتارهاي خودشان كه مغاير احكام اسلام است وروي من نيز تأثير مي گذارد آيا گناهي شامل من است ؟ چون مجبورم با آنها رفت و آمد كنم؟
پاسخ :
اولا : براى رهائي از چنين وضعيتى و ارشاد اين دسته از افراد، راهكارهاى زير پيشنهاد مىشود:
1- امر به معروف و نهى از منكر: از امتيازات اسلام آن است كه همهى مردم را ولى و سرپرست همديگر مىداند به هيچ كس اجازه نمىدهد كه (البته در صورت جمع بودن شرايط) راضى به گناه ديگران شده و آنان را باز ندارد. بلكه به مسلمانان دستور داده كه امر به معروف و نهى از منكر كنند و با امر به معروف، جوّ جامعه را براى رشد خوبها و خوبىها، آماده سازند و با نهى از مكر هم جو جامعه را براى رشد زشتىها نامساعد و تنگ كنند و در نتيجه گناهان، انحرافها و پليدىها نتوانند در محيط اسلامى رشد كرده و ريشه بدوانند. و اين فرصت (امر به معروف و نهى از منكر) پالايشگاه معنوى بزرگى است كه مىتواند جامعه را حداقل از غرق شدن در فساد بيشتر، حفظ كند.
به نظر مىرسد اگر از امر به معروف و نهى از منكر به طور اصولى و منطقى بهره بگيريم تا حد زيادى تأثير خواهد گذاشت و البته هميشه عدهى اندكى پيدا مىشوند كه هيچ هنجارى را برنمىتابند كه اسلام در برخورد با چنين افرادى علاوه بر امر به معروف و نهى از منكر، عناوين ديگرى هم دارد. نظير: وجوب قطع رابطه با اهل منكر و بزهكار و حرمت همنشينى با آنان و وجوب دوستى با اطاعتكاران و افراد صالح و بهنجار و احترام و تشويق آنان.
البته همهى موارد امر به معروف و نهى از منكر (غير از مواردى كه به حكومت برمىگردد و با قاطعيت همراه است) مىتواند با چاشنى محبت همراه باشد.
2- با چنين افرادى به عنوان يك بيمار، برخوردى آكنده از مهر داشته باشيد. همچون برخورد يك پزشك حاذق و مهربان با بيمار خويش.
3- با رفتار شايستهمان به آنان بفهمانيم كه اين رفتار و اخلاق نيكو، ثمرهى ايمان به خدا و ترس از اوست تا بدين وسيله حساسيتهاى موجود را نه در حد يك سليقهى شخصى و خشكه مقدسى، بلكه ناشى از رفتارهاى منطبق با عقل و شرع معرفى كرده و آنان را به سوى مكتب متمايل سازيم. يعنى رفتار ما بايد اسلامى باشد، چرا كه اگر ما از اسلام فقط چند چيز از جمله نماز و روزه آن را رعايت كنيم و اين اعمال در رفتار ما تأثير نداشته باشد، نه تنها نمىتوانيم آنان را تحت تأثير خويش قرار داده و ارشاد كنيم، بلكه آنان را از اسلام منزجر كرده و دور مىكنيم.
4- با دليل و برهانى قانع كننده، مفاسد كارهاى غيراخلاقى، و بروندينى را براى چنين افرادى تشريح كرده و با ارائه نمونههايى از عواقب چنين رفتارهايى در عملكرد جوامع و انسانهاى سرخورده، از انحرافات آنان جلوگيرى كنيم.
احكام نورانى اسلام از پشتوانهى منطقى بالايى برخوردار است. بنابر اين هيچ حكمى از احكام اسلام تحميلى نيست (تحميل به معناى آن است كه چيزى كه مخالف عقل و مصلحت است با منطق سرنيزه بر انسانها تحميل كنند). بلكه بر اساس حكم عقل و توأم با مصلحت است و اگر هم جايى باشد كه ما به اَسرار آن حكم واقف نباشيم لااقل مخالف با حكم عقل نيست.
5- در صورتي كه قطع رابطه شما با آنها باعث متنبه شدن آنها مي شود از اين اهرم به طور موقت استفاده نماييد و بگوييد من دوست ندارم با كساني كه مرتكب حرام مي شوند هم سخن شوم و يا به حداقل ارتباط با آنها اكتفا كنيد.
6- اگر به سخنان شما چندان اهميت نمي دهند از فرد قابل اعتمادي بخواهيد با دلسوزي كامل آنها را از اين عمل باز دارد و پيامدهاي عملشان را به آنها متذكر شود تا شايد متنبه شوند. 7- از همدلي و دلسوزي كردن نسبت به آنها دريغ نورزيد و ضمن احترام گذاشتن و اظهار علاقه به آنها, آنها را از اين عمل بازداريد نه اين كه آنها را طرد كرده از پيش خود برانيد.
ثانيا : اما در مورد نحوه ي برخورد شما با آنها تأكيد مي شود در صورتي دوستي شما درمقابل تمام سختي ها، نيكو و پسنديده است كه خودتان در آنها هضم نشويد و براي نجات آنها يا يكي از آنها، خودتان گرفتار نشويد زيرا اگر از توان علمي و عملي قوي و قدرتمندي برخوردار نباشيد چه بسا گرفتار همان ورطه اي شويد كه آنها شده اند . در اينجا لازم است دلسوزي و همدردي تان را و نيز احساس مسؤوليت در برابر ناملايمات موجود را بستاييم و به وجود جوانان نيك سرشت و پاك نهادي همچون شما افتخار كنيم ولي اين زنگ خطر را نيز بايد به صدا درآوريم كه گاهي ممكن است انسان براي حفظ و مراقبت از ديگران و يا نجات آنها، خود دچار مشكل شود و يا حداقل نمي توان تأثيرگذار بود و از طرف ديگر خودتان از فعاليت هاي علمي و يا رشد و كمال باز خواهيد ماند.
پس در چنين صورتي نمي توان گفت جوانمردي آن است كه در چنين فضايي بمانيد بلكه عقل حكم مي كند براي نجات خود آنها را فراموش كرد و چه بسا از بيرون و با حفظ خود از هرگونه آلودگي و يا احتمال آلودگي، به تأثيرگذاري روي آنها پرداخت.
www.morsalat.com
اولا : براى رهائي از چنين وضعيتى و ارشاد اين دسته از افراد، راهكارهاى زير پيشنهاد مىشود:
1- امر به معروف و نهى از منكر: از امتيازات اسلام آن است كه همهى مردم را ولى و سرپرست همديگر مىداند به هيچ كس اجازه نمىدهد كه (البته در صورت جمع بودن شرايط) راضى به گناه ديگران شده و آنان را باز ندارد. بلكه به مسلمانان دستور داده كه امر به معروف و نهى از منكر كنند و با امر به معروف، جوّ جامعه را براى رشد خوبها و خوبىها، آماده سازند و با نهى از مكر هم جو جامعه را براى رشد زشتىها نامساعد و تنگ كنند و در نتيجه گناهان، انحرافها و پليدىها نتوانند در محيط اسلامى رشد كرده و ريشه بدوانند. و اين فرصت (امر به معروف و نهى از منكر) پالايشگاه معنوى بزرگى است كه مىتواند جامعه را حداقل از غرق شدن در فساد بيشتر، حفظ كند.
به نظر مىرسد اگر از امر به معروف و نهى از منكر به طور اصولى و منطقى بهره بگيريم تا حد زيادى تأثير خواهد گذاشت و البته هميشه عدهى اندكى پيدا مىشوند كه هيچ هنجارى را برنمىتابند كه اسلام در برخورد با چنين افرادى علاوه بر امر به معروف و نهى از منكر، عناوين ديگرى هم دارد. نظير: وجوب قطع رابطه با اهل منكر و بزهكار و حرمت همنشينى با آنان و وجوب دوستى با اطاعتكاران و افراد صالح و بهنجار و احترام و تشويق آنان.
البته همهى موارد امر به معروف و نهى از منكر (غير از مواردى كه به حكومت برمىگردد و با قاطعيت همراه است) مىتواند با چاشنى محبت همراه باشد.
2- با چنين افرادى به عنوان يك بيمار، برخوردى آكنده از مهر داشته باشيد. همچون برخورد يك پزشك حاذق و مهربان با بيمار خويش.
3- با رفتار شايستهمان به آنان بفهمانيم كه اين رفتار و اخلاق نيكو، ثمرهى ايمان به خدا و ترس از اوست تا بدين وسيله حساسيتهاى موجود را نه در حد يك سليقهى شخصى و خشكه مقدسى، بلكه ناشى از رفتارهاى منطبق با عقل و شرع معرفى كرده و آنان را به سوى مكتب متمايل سازيم. يعنى رفتار ما بايد اسلامى باشد، چرا كه اگر ما از اسلام فقط چند چيز از جمله نماز و روزه آن را رعايت كنيم و اين اعمال در رفتار ما تأثير نداشته باشد، نه تنها نمىتوانيم آنان را تحت تأثير خويش قرار داده و ارشاد كنيم، بلكه آنان را از اسلام منزجر كرده و دور مىكنيم.
4- با دليل و برهانى قانع كننده، مفاسد كارهاى غيراخلاقى، و بروندينى را براى چنين افرادى تشريح كرده و با ارائه نمونههايى از عواقب چنين رفتارهايى در عملكرد جوامع و انسانهاى سرخورده، از انحرافات آنان جلوگيرى كنيم.
احكام نورانى اسلام از پشتوانهى منطقى بالايى برخوردار است. بنابر اين هيچ حكمى از احكام اسلام تحميلى نيست (تحميل به معناى آن است كه چيزى كه مخالف عقل و مصلحت است با منطق سرنيزه بر انسانها تحميل كنند). بلكه بر اساس حكم عقل و توأم با مصلحت است و اگر هم جايى باشد كه ما به اَسرار آن حكم واقف نباشيم لااقل مخالف با حكم عقل نيست.
5- در صورتي كه قطع رابطه شما با آنها باعث متنبه شدن آنها مي شود از اين اهرم به طور موقت استفاده نماييد و بگوييد من دوست ندارم با كساني كه مرتكب حرام مي شوند هم سخن شوم و يا به حداقل ارتباط با آنها اكتفا كنيد.
6- اگر به سخنان شما چندان اهميت نمي دهند از فرد قابل اعتمادي بخواهيد با دلسوزي كامل آنها را از اين عمل باز دارد و پيامدهاي عملشان را به آنها متذكر شود تا شايد متنبه شوند. 7- از همدلي و دلسوزي كردن نسبت به آنها دريغ نورزيد و ضمن احترام گذاشتن و اظهار علاقه به آنها, آنها را از اين عمل بازداريد نه اين كه آنها را طرد كرده از پيش خود برانيد.
ثانيا : اما در مورد نحوه ي برخورد شما با آنها تأكيد مي شود در صورتي دوستي شما درمقابل تمام سختي ها، نيكو و پسنديده است كه خودتان در آنها هضم نشويد و براي نجات آنها يا يكي از آنها، خودتان گرفتار نشويد زيرا اگر از توان علمي و عملي قوي و قدرتمندي برخوردار نباشيد چه بسا گرفتار همان ورطه اي شويد كه آنها شده اند . در اينجا لازم است دلسوزي و همدردي تان را و نيز احساس مسؤوليت در برابر ناملايمات موجود را بستاييم و به وجود جوانان نيك سرشت و پاك نهادي همچون شما افتخار كنيم ولي اين زنگ خطر را نيز بايد به صدا درآوريم كه گاهي ممكن است انسان براي حفظ و مراقبت از ديگران و يا نجات آنها، خود دچار مشكل شود و يا حداقل نمي توان تأثيرگذار بود و از طرف ديگر خودتان از فعاليت هاي علمي و يا رشد و كمال باز خواهيد ماند.
پس در چنين صورتي نمي توان گفت جوانمردي آن است كه در چنين فضايي بمانيد بلكه عقل حكم مي كند براي نجات خود آنها را فراموش كرد و چه بسا از بيرون و با حفظ خود از هرگونه آلودگي و يا احتمال آلودگي، به تأثيرگذاري روي آنها پرداخت.
www.morsalat.com
