پرسش :

آیا مهدی موعود (عج) همان عیسی بن مریم است؟

پاسخ :
از جمله ادله منکرین مهدویت و اعتقاد به ظهور حضرت مهدى علیه السلام در آخرالزمان حدیث ابن ماجه است که به سندش از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل کرده که فرمود: «و لا مهدى الا عیسى بن مریم؛ و مهدى جز عیسى بن مریم نیست.(1)

در پاسخ این ادعا می‌گوییم:
1- بسیارى از صحابه که احادیث مهدویت را از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل کرده اند مهدى را از ذریه رسول خدا صلى الله علیه و آله مى دانند.
2- این حدیث مورد اعراض علماى حدیث و متکلمین بوده و هیچ کسى به آن استناد نکرده است.
3- خود ابن ماجه در سنن خود حدیث المهدى حق و هو من ولد فاطمة را نیز نقل کرده است.(2)
4- ابن قیم جوزیه این حدیث را در «المنار المنیف» نقل کرده و به طور مبسوط آن را تضعیف نموده است.(3) حاکم نیشابورى نیز که این حدیث را نقل کرده از روى تعجب بوده نه آن که به جهت مطابقتش با شروط شیخین آن را نقل کرده باشد.(4)
ذهبى مى گوید: ... حدیث «و لا مهدى الا عیسى بن مریم» خبرى است منکر که ابن ماجه آن را نقل کرده است.(5)
قرطبى مى گوید: حدیث - و لا مهدى الا عیسى بن مریم - معارض با احادیث این باب است. آن گاه مى گوید: احادیثى که نص بر خروج مهدى از عترت پیامبر و از اولاد فاطمه علیها السلام است ثابت بوده و اصحّ از این حدیث است، پس حکم مطابقت احادیث خروج مهدى از اولاد فاطمه است نه احادیث دیگر.(6)
5- این حدیث را طبرانى نیز با سند خود از ابى امامه نقل کرده ولى در متن آن جمله (و لا مهدى الا عیسى بن مریم) نیامده است.(7)
6- روایات خروج مهدى از اولاد فاطمه علیها السلام متواتر است و همان گونه که در جاى خود اشاره شد عده زیادى به تواتر آن تصریح کرده اند. ولى حدیث (و لا مهدى الا عیسى بن مریم) بر فرض صحت سند خبر واحد است و هنگام تعارض، خبر متواتر مقدم است. و نیز مشهور بین مسلمین در طول تاریخ اسلام ظهور شخصى از اهل بیت رسول خدا صلى الله علیه و آله و از اولاد فاطمه علیها السلام است و این شهرت مى تواند مرجح احادیث مهدویت اسلامى باشد.
ابوالفیض غمارى نیز در صدد پاسخ به حدیث فوق برآمده و با هشت اشکال به آن پاسخ گفته است.(8)

پی‌نوشت‌ها:
1- سنن ابن ماجه، ج 2 ص 1340، ح 4039.
2- سنن ابن ماجه، ج 2، ص 1368، ح 4086.
3- المنار المنیف، ص 130، ح 325.
4- مستدرک حاکم، ج 4، ص 441.
5- تهذیب التهذیب، ج 9، ص 125، رقم 202، ترجمه محمد بن خالد جندى.
6- التذکرة، قرطبى، ج 2، ص 701.
7- المعجم الکبیر، ج 8، ص 214، ح 7757.
8- ابراز الوهم المکنون، ص 538.

منبع: موعود شناسی و پاسخ به شبهات، علی اصغر رضوانی، انتشارات مسجد مقدس جمکران