پرسش :
قطعنامه ى 598 درباره چه بود و در چه زمانى و از طرف چه کسى پیشنهاد شد؟
پاسخ :
قطعنامه ى 598، هشتمین قطعنامه اى بود که شوراى امنیت سازمان ملل متحد براى توقف جنگ ایران و عراق به تصویب رساند. این قطعنامه در فضاى ناشى از تفاهم و ائتلاف قدرتهاى بزرگ و در سایه رایزنىهاى دبیر کل سازمان ملل متحد، خاویر پرز دکوئیار به تصویب رسید.
خاویر پرز دکوئیار به هنگام آغاز دور دوم تصدى دبیر کلى سازمان در کنفرانس مطبوعاتى 12 ژانویه 1987 اعلام کرد که اعضاى شوراى امنیت براى پایان دادن به جنگ ایران و عراق نیاز به اشتراک نظر دارند. او نمایندگان اعضاى دائمى شوراى امنیت را در 15 ژانویه 1987 به محل کار خود دعوت نمود و از آنها خواست تا نظر خویش را درباره هماهنگ ساختن مواضع شورا در قبال مسئله جنگ ایران و عراق بیان کنند. نمایندگان مذکور در 23 ژانویه در محل کار دبیر کل گردهم آمدند تا حول محور پیشنهادى دبیرکل به گفت و گو بپردازند.
سرانجام اعضاى دائمى شوراى امنیت پس از چند ماه گفت و گو، در ماه آوریل 1987 به بررسى پیشنویس پیشنهادى نمایندگى انگلیس پرداختند. این پیشنویس داراى نکات مورد توافق در جلسات کارشناسى بود. این نکات عبارت از آتش بس و عقبنشینى اجبارى نیروها، آزادى و استرداد زندانیان جنگى، حمایت از میانجىگرى دبیر کل، درخواست خویشتن دارى از دیگر کشورها و بررسى تشکیل هیئت بىطرف به منظور تحقیق در مورد مسئولیت جنگ، تأکید بر بازسازى و بررسى اقدامات مربوط به امنیت منطقهاى و تصمیم در خصوص بررسى اقداماتى به منظور اطمینان از رعایت مفاد قطعنامه بود.
این پیشنویس پس از چندین بار بازنگرى به مبناى کار اعضاى شوراى امنیت تبدیل گردید. البته در این متن چند عبارت مبهم وجود داشت که مورد بحث و گفت و گو قرار نگرفت. هیچ یک از هیئتها خواستار توصیف دقیق مرز یا به عبارتى بهتر، مرزهاى شناخته شدهى بینالمللى نبودند.
سرانجام دبیر کل سازمان ملل در ژوئیه 1987 از اعضاى دائمى خواست که در مورد قطعنامه به تفاهم برسند و با تشکیل اجلاس رسمى شوراى امنیت در سطح وزیران خارجه به آن رسمیت بخشند که به دنبال آن اجلاس وزیران در عصر روز 20 ژوئیه 1987(29 تیر 1366) تشکیل شد و قطعنامه 598 با 15 رأى موافق و بدون رأى مخالف و ممتنع به تصویب شوراى امنیت رسید. گفتنى است که اعضاى دائمى شوراى امنیت پس از تهیه طرح قطعنامه و توافق روى آن، طرح را به اعضاى غیر دائم نیز ارائه کردند و نظریات این اعضا را نیز تا حدودى در این طرح ملحوظ کردند، سپس طرح نهایى در اجلاس بررسى و به رأى گذاشته شد.
منبع: جنگ ایران و عراق، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، فرهاد درویشی، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
قطعنامه ى 598، هشتمین قطعنامه اى بود که شوراى امنیت سازمان ملل متحد براى توقف جنگ ایران و عراق به تصویب رساند. این قطعنامه در فضاى ناشى از تفاهم و ائتلاف قدرتهاى بزرگ و در سایه رایزنىهاى دبیر کل سازمان ملل متحد، خاویر پرز دکوئیار به تصویب رسید.
خاویر پرز دکوئیار به هنگام آغاز دور دوم تصدى دبیر کلى سازمان در کنفرانس مطبوعاتى 12 ژانویه 1987 اعلام کرد که اعضاى شوراى امنیت براى پایان دادن به جنگ ایران و عراق نیاز به اشتراک نظر دارند. او نمایندگان اعضاى دائمى شوراى امنیت را در 15 ژانویه 1987 به محل کار خود دعوت نمود و از آنها خواست تا نظر خویش را درباره هماهنگ ساختن مواضع شورا در قبال مسئله جنگ ایران و عراق بیان کنند. نمایندگان مذکور در 23 ژانویه در محل کار دبیر کل گردهم آمدند تا حول محور پیشنهادى دبیرکل به گفت و گو بپردازند.
سرانجام اعضاى دائمى شوراى امنیت پس از چند ماه گفت و گو، در ماه آوریل 1987 به بررسى پیشنویس پیشنهادى نمایندگى انگلیس پرداختند. این پیشنویس داراى نکات مورد توافق در جلسات کارشناسى بود. این نکات عبارت از آتش بس و عقبنشینى اجبارى نیروها، آزادى و استرداد زندانیان جنگى، حمایت از میانجىگرى دبیر کل، درخواست خویشتن دارى از دیگر کشورها و بررسى تشکیل هیئت بىطرف به منظور تحقیق در مورد مسئولیت جنگ، تأکید بر بازسازى و بررسى اقدامات مربوط به امنیت منطقهاى و تصمیم در خصوص بررسى اقداماتى به منظور اطمینان از رعایت مفاد قطعنامه بود.
این پیشنویس پس از چندین بار بازنگرى به مبناى کار اعضاى شوراى امنیت تبدیل گردید. البته در این متن چند عبارت مبهم وجود داشت که مورد بحث و گفت و گو قرار نگرفت. هیچ یک از هیئتها خواستار توصیف دقیق مرز یا به عبارتى بهتر، مرزهاى شناخته شدهى بینالمللى نبودند.
سرانجام دبیر کل سازمان ملل در ژوئیه 1987 از اعضاى دائمى خواست که در مورد قطعنامه به تفاهم برسند و با تشکیل اجلاس رسمى شوراى امنیت در سطح وزیران خارجه به آن رسمیت بخشند که به دنبال آن اجلاس وزیران در عصر روز 20 ژوئیه 1987(29 تیر 1366) تشکیل شد و قطعنامه 598 با 15 رأى موافق و بدون رأى مخالف و ممتنع به تصویب شوراى امنیت رسید. گفتنى است که اعضاى دائمى شوراى امنیت پس از تهیه طرح قطعنامه و توافق روى آن، طرح را به اعضاى غیر دائم نیز ارائه کردند و نظریات این اعضا را نیز تا حدودى در این طرح ملحوظ کردند، سپس طرح نهایى در اجلاس بررسى و به رأى گذاشته شد.
منبع: جنگ ایران و عراق، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، فرهاد درویشی، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ
