پرسش :

اگر حدیث غدیر از پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، صادر شده پس چرا بخارى و مسلم آن را در صحیحین که مهمترین کتب حدیثى اهل سنت محسوب مى‏شوند نقل نکرده‏اند؟

پاسخ :
اولاً، صحیح مسلم بطور خلاصه به این واقعه اشاره کرده است، البته همین مقدار هم نکات مبهم زیادى را نسبت به واقعه غدیر آشکار مى‏کند. بدین جهت ما حدیث مسلم را نقل مى‏کنیم.
یزیدبن حیان مى‏گوید: من و حفصین بن سَیره و عمربن مسلم نزد زیدبن ارقم رفتیم. هنگامى که نزد او نشسته بودیم حصین گفت: اى زید تو به سعادت بزرگى نائل شده‏اى پیامبر را ملاقات کرده‏اى؛ احادیث آن حضرت را شنیده‏اى؛ در رکاب او در جنگها شرکت کرده‏اى؛ پشت سر او نماز خوانده‏اى؛ در مورد آنچه که از پیامبر شنیده‏اى براى ما سخن بگو!
زید گفت: به خدا قسم سن من زیاد شده و پیر شده‏ام و بعضى از احادیثى راکه‏از پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، حفظ کرده بودم فراموش کرده‏ام پس آنچه را که براى شما نقل مى‏کنم بپذیرید و آنچه را نقل نمى‏کنم مرا درتکلف وسختى نیندازید.
سپس گفت: پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، روزى در کنار (برکه) آبى که به آن »خفم« مى‏گفتند و میان مکه و مدینه قرار داشت، براى ما خطبه‏اى خواند و پس از حمد و ثناى الهى و موعظه مردم فرمودند: چیزى نمانده که از طرف پروردگار خوانده شوم و دعوت حق را لبیک گویم. من دو گوهر گرانبها را در میان شما مى‏گذارم اولین آنها کتاب خداست که در آن نور و هدایت است؛ پس به کتاب خدا تمسک کنید... سپس گفت: و دیگرى اهل‏بیتم. در مورد اهل بیتم خدا را فراموش نکنید در مورد اهل‏بیتم خدا را فراموش نکنید؛ در مورد اهل‏بیتم خدا را فراموش نکنید...1
از این حدیث بخوبى روشن مى‏شود که اوضاع سیاسى آن زمان »زیدبن ارقم« را ناچار به کتمان حدیث غدیر نموده است؛ زیرا مى‏گوید: آنچه قبل از این از پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، روایت کرده‏ام بپذیرید و بیش از این مرا به تکلف و سختى نیندازید.
زیدبن ارقم تازمان حکومت مروان بن حکم زنده بوده و در سال 68 ق. وفات مى‏کند2 و مسلّم است در سایه حکومتى که او را وادار به دشنام حضرت على علیه‏السلام، مى‏کند، نقل حدیث غدیر براى او مشکلاتى ایجاد خواهد کرد. از این رو از مردم پوزش مى‏طلبد و به بهانه سالخوردگى و فراموشى از حاضران مى‏خواهد که بیش از این او را در تنگنا قرار ندهند.
در عین حال زید، تلویحاً به این واقعه بزرگ اشاره مى‏کند و با ذکر تأکید پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، در مورد اهل‏بیت خود با جمله «در مورد اهل‏بیتم خدا را فراموش نکنید» به پایمال شدن حق اهل‏بیت و از یاد بردن سفارش پیامبر اکرم صلّى‏اللَّه‏علیه‏وآله، نیز اشاره دارد.
ثانیاً، بسیارى از احادیث معتبرى که علماى اهل سنت آنها را معتبر دانسته‏اند در این دو کتاب ذکر نشده است.
ثالثاً، کتب حدیثى اهل سنت منحصر در صحیح بخارى نیست و کتب معتبر دیگر مانند سنن ابن ماجه3 و مسند احمد 4 حدیث غدیر را به تفصیل ذکر کرده‏اند و اشاره شد که صحیح مسلم هم اجمالاً آن را ذکر کرده است.
پی نوشتها:
1. صحیح مسلم، ج4، ص122.
2. همان، تعلیق، ص123.
3. سنن ابن‏ماجه، ج1، ص55 و 58.
4. مسند احمد حنبل، ج1، ص84، 88، 118.
منبع : ناظم‏زاده قمى، سیداصغر، مظهر ولایت، ص590.