سه‌شنبه، 23 آبان 1391
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

قیام عاشورا چه نوع جهادی بوده است؟ جهاد ابتدایی، جهاد دفاعی یا جهاد داخلی؟


پاسخ :
مقدمه:
جهاد در لغت به معنی تلاش و کوشش است در اصطلاح به معنی «بذل مال و جان برای برتری اسلام و اقامة شعائر ایمان.»[1] است. به عبارت دیگر بالاترین تلاش و کوشش است برای حفظ و بالا بردن دین اسلام. رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‎فرماید: «بالاترین قلة اسلام،‌جهاد در راه خداوند است که جز مسلمانان برجسته به آن نرسند.»[2]
قبل از اینکه به جواب سؤال پرداخته شود اقسام جهاد را بررسی می‎کنیم:
در اینکه چند نوع جهاد در اسلام داریم بین فقهاء نظرات متعددی وجود دارد از جمله بعضی قائلند که 4 نوع جهاد در اسلام داریم بعضی دیگر می‎گویند پنج نوع و برخی دیگر کمتر یا بیشتر را قائل شده‎اند ولی آنچه که مشهور است بین فقها، سه نوع جهاد است.
1. جهاد ابتدایی:
طبق فتوای بسیاری از فقها و منوط به حضور امام معصوم و اذن اوست و جهاد برای دعوت کفار و مشرکین به اسلام است که بعد از اینکه حقانیت اسلام بر ایشان اثبات شد، اگر عناد ورزیدند و زیر بار حق نرفتند امام معصوم ـ علیهم السّلام ـ اگر صلاح بداند دستور جهاد می‎دهد.
2. جهاد دفاعی:
هرگاه کفار بخواهند به سرزمین های اسلامی حمله کنند و اساس و آثار اسلام را محو نمایند یا اموال مسلمانان را به غارت ببرند یا به نوامیس آنها خیانت کنند در این صورت بر همة مسلمانان واجب کفایی است که از حمله آنها دفاع کنند در این قسم از جهاد اذن امام یا نائب او شرط نیست.»[3]
3. جهاد داخلی یا جهاد با کسانی که داخل حکومت اسلامی سر به شورش بر می‎دارند به اصطلاح علیه حکومت اسلامی یاغی ‎شده‎اند. قیام امام حسین ـ علیه السّلام ـ هیچ یک از انواع سه گانه جهاد نبود و تحت هیچ یک از آنها به تنهایی نمی‎گنجد.
از آنجا که قیام امام حسین ـ علیه السّلام ـ قیام منحصر به فرد و استثنایی است و در تاریخ نظیر ندارد می‎توان گفت که نوع قیامش هم بی‎نظیر است.
ماهیت قیام امام حسین ـ علیه السّلام ـ سه عامل بود، بیعت نکردن با یزید، دعوت مردم کوفه از او، امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح امت و جامعه.
عامل اول جنبة دفاعی، عامل دوم جنبة تعاون و همکاری و عامل سوم جنبة تهاجمی داشته است.[4]
1. دفاعی یعنی دفاع از ارزشهای اسلامی و روی همین هدف حاضر به بیعت با یزید نشد چرا که بیعت با او مهر تأیید بود بر فسادها و بی‎بندوباری‎های یزید؛ آنهایی که با امام جنگیدند همة‌آنها کافرند و جهاد امام با کفار بود.
2. تعاون، یعنی وقتی مردم کوفه از او دعوت کردند حضرت برای همکاری با آنها قبول فرمود که امامت آنها را بر عهده گیرد.
3. اعتراض به حکومت فاسد وقت: وضع موجود بر اساس وظیفة الهی امامت که این عامل از دو عامل دیگر مهمتر بود چون قبل از اینکه نامه‎ای از طرف مردم کوفه دریافت کند حضرت فلسفة قیام خود را اینگونه بیان می‎فرماید: «انی ما خرجت اشراً ‌و لا بطراً... انما خرجت لطلب الاصلاح فی امة جدی، ارید ان آمر بالمعروف و أنهی عن المنکر»[5] من برای طلب جاه و مقام از مدینه خارج نشدم بلکه برای اصلاح امت جدم خارج شدم می‎خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و از تمامیت دین اسلام دفاع نمایم پس جا دارد یک قسم دیگر به جهاد بیفزاییم ـ هر چند اصطلاح معروفی نیست ـ و آن «دفاع از ارزش‎های اسلامی است» که به مراتب از دفاع از مال و جان و ناموس بالاتر است چرا که ارزشهای اسلامی است که به مال و جان و.... ارزش و تقدس می‎دهد.
نتیجه
در زمانی که می‎رفت تا مردم به جاهلیت قبل از اسلام برگردند و فساد و تباهی جامعه اسلامی را فراگیرد قیام اباعبدالله ـ علیه السّلام ـ که یک نوع جهاد دفاعی ـ تهاجمی بود صورت گرفت و اسلام را دوباره احیا کرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
حماسه حسینی (شهید مطهری) ج 2، عاشورا انگیزه‎ها، آثار و... (آیت الله مکارم) و کتبی که دربارة فلسفه قیام امام حسین علیه السّلام به رشتة تحریر درآمده است.
پاورقی ها:
[1] . مجمع البحرین، ج 3،‌ص 31.
[2] . نهج الفصاحة.
[3] . احمد قاضی زاده، جهاد و شهادت در اسلام، نمایشگاه و نشر کتاب قم، 1361، ش، ص 2.
[4] . مرتضی مطهری، حماسة حسینی، انتشارات صدرا، چاپ 26، 1377 ش، ج 2، ص 278.
[5] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، مؤسسه الوفاء بیروت 1404 ق، ج 44، ص 329، باب 37.
منبع : اندیشه قم
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران