پرسش :
اﮔﺮ وﻗﻔﻰ ﺑﻮدن زﻣﻴﻦ ﻣﺤﺮز ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻰ ﺟﻬﺖ وﻗﻒ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ و زراﻋﺖ ﻛﻨﻨﺪﮔﺎن در آن زﻣﻴﻦ ﭼﻪ ﺗﻜﻠﻴﻔﻰ دارﻧﺪ؟
پاسخ :
پاسخ از حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مدظله العالی :
اﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ، ﻣﺘﻮﻟﻰ ﺧﺎص داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، واﺟﺐ اﺳﺖ ﺗﺼﺮفﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ او ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪ و زﻣﻴﻦ را از او اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﮔﺮ ﻣﺘﻮﻟﻰ ﺧﺎﺻﻰ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، وﻻﻳﺖ ﺑﺮ آن ﺑﺎ ﺣﺎﻛﻢ ﺷﺮع اﺳﺖ و ﺗﺼﺮفﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ وى ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺼﺮف درآﻣﺪ وﻗﻒ ﻛﻪ ﻣﺘﺮدد ﺑﻴﻦ ﻣﺤﺘﻤﻼت اﺳﺖ، اﮔﺮ ﻣﺤﺘﻤﻼت ﻣﺘﺼﺎدق و ﻏﻴﺮﻣﺘﺒﺎﻳﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺜﻞ ﺳﺎدات و ﻓﻘﺮا و ﻋﻠﻤﺎ و اﻫﻞ ﻓﻼن ﺷﻬﺮ، واﺟﺐ اﺳﺖ درآﻣﺪ وﻗﻒ در ﻗﺪر ﻣﺘﻴﻘﻦ آﻧﻬﺎ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد، وﻟﻰ اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎﻻت، ﻣﺘﺒﺎﻳﻦ و ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺼﺎدق ﺑﺎﺷﻨﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ ﻣﺤﺼﻮر در اﻣﻮر ﻣﻌﻴﻨﻰ ﺑﺎﺷﻨﺪ، واﺟﺐ اﺳﺖ ﻣﺼﺮف وﻗﻒ ﺑﺎ ﻗﺮﻋﻪ ﻣﻌﻴﻦ ﺷﻮد و اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻴﻦ اﻣﻮر ﻏﻴﺮﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ، در ﺻﻮرﺗﻰ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻋﻨﺎوﻳﻦ ﻳﺎ اﺷﺨﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ وﻗﻒ ﺑﺮ ذرﻳﻪ اﺳﺖ وﻟﻰ ﻧﺪاﻧﻴﻢ ﻛﻪ ذرﻳﻪ ﻛﺪام ﺷﺨﺺ از اﺷﺨﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﻣﺮاد اﺳﺖ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﻓﻊ وﻗﻒ در ﺣﻜﻢ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﺎﻟﻚ اﺳﺖ و واﺟﺐ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﺻﺪﻗﻪ داده ﺷﻮد، وﻟﻰ اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻴﻦ ﺟﻬﺎت ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺮدد ﺑﻴﻦ وﻗﻒ ﺑﺮاى ﻣﺴﺠﺪ ﻳﺎ زﻳﺎرﺗﮕﺎه ﻳﺎ ﭘﻞ ﻳﺎ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ زاﺋﺮان و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺑﺎﺷﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت واﺟﺐ اﺳﺖ درآﻣﺪﻫﺎى وﻗﻒ ﺑﻪ ﺷﺮط ﻋﺪم ﺧﺮوج از آن ﻣﺤﺘﻤﻼت در اﻣﻮر ﺧﻴﺮﻳﻪ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد.
منبع : اﺳﺘﻔﺘﺎﺋﺎت ﺑﺎب وﻗﻒ، ﺣﻀﺮت آﻳﺖ الله اﻟﻌﻈﻤﻲ ﺧﺎﻣﻨﻪای ﻣﺪﻇﻠﻪ اﻟﻌﺎﻟﻲ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺳﺎزﻣﺎن اوﻗﺎف ، مهر1390
پاسخ از حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مدظله العالی :
اﮔﺮ زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ، ﻣﺘﻮﻟﻰ ﺧﺎص داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، واﺟﺐ اﺳﺖ ﺗﺼﺮفﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ او ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪ و زﻣﻴﻦ را از او اﺟﺎره ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﮔﺮ ﻣﺘﻮﻟﻰ ﺧﺎﺻﻰ ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، وﻻﻳﺖ ﺑﺮ آن ﺑﺎ ﺣﺎﻛﻢ ﺷﺮع اﺳﺖ و ﺗﺼﺮفﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ وى ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ و اﻣﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺼﺮف درآﻣﺪ وﻗﻒ ﻛﻪ ﻣﺘﺮدد ﺑﻴﻦ ﻣﺤﺘﻤﻼت اﺳﺖ، اﮔﺮ ﻣﺤﺘﻤﻼت ﻣﺘﺼﺎدق و ﻏﻴﺮﻣﺘﺒﺎﻳﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﺜﻞ ﺳﺎدات و ﻓﻘﺮا و ﻋﻠﻤﺎ و اﻫﻞ ﻓﻼن ﺷﻬﺮ، واﺟﺐ اﺳﺖ درآﻣﺪ وﻗﻒ در ﻗﺪر ﻣﺘﻴﻘﻦ آﻧﻬﺎ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد، وﻟﻰ اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎﻻت، ﻣﺘﺒﺎﻳﻦ و ﻏﻴﺮ ﻣﺘﺼﺎدق ﺑﺎﺷﻨﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﮔﺮ ﻣﺤﺼﻮر در اﻣﻮر ﻣﻌﻴﻨﻰ ﺑﺎﺷﻨﺪ، واﺟﺐ اﺳﺖ ﻣﺼﺮف وﻗﻒ ﺑﺎ ﻗﺮﻋﻪ ﻣﻌﻴﻦ ﺷﻮد و اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻴﻦ اﻣﻮر ﻏﻴﺮﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ، در ﺻﻮرﺗﻰ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﻋﻨﺎوﻳﻦ ﻳﺎ اﺷﺨﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ زﻣﻴﻦ ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ وﻗﻒ ﺑﺮ ذرﻳﻪ اﺳﺖ وﻟﻰ ﻧﺪاﻧﻴﻢ ﻛﻪ ذرﻳﻪ ﻛﺪام ﺷﺨﺺ از اﺷﺨﺎص ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﻣﺮاد اﺳﺖ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻣﻨﺎﻓﻊ وﻗﻒ در ﺣﻜﻢ ﻣﺠﻬﻮل اﻟﻤﺎﻟﻚ اﺳﺖ و واﺟﺐ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﺻﺪﻗﻪ داده ﺷﻮد، وﻟﻰ اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﻴﻦ ﺟﻬﺎت ﻏﻴﺮ ﻣﺤﺼﻮره ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺜﻞ اﻳﻨﻜﻪ ﻣﺮدد ﺑﻴﻦ وﻗﻒ ﺑﺮاى ﻣﺴﺠﺪ ﻳﺎ زﻳﺎرﺗﮕﺎه ﻳﺎ ﭘﻞ ﻳﺎ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ زاﺋﺮان و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺑﺎﺷﺪ، در اﻳﻦ ﺻﻮرت واﺟﺐ اﺳﺖ درآﻣﺪﻫﺎى وﻗﻒ ﺑﻪ ﺷﺮط ﻋﺪم ﺧﺮوج از آن ﻣﺤﺘﻤﻼت در اﻣﻮر ﺧﻴﺮﻳﻪ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد.
منبع : اﺳﺘﻔﺘﺎﺋﺎت ﺑﺎب وﻗﻒ، ﺣﻀﺮت آﻳﺖ الله اﻟﻌﻈﻤﻲ ﺧﺎﻣﻨﻪای ﻣﺪﻇﻠﻪ اﻟﻌﺎﻟﻲ، ﻣﻌﺎوﻧﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺳﺎزﻣﺎن اوﻗﺎف ، مهر1390
