پرسش :

اگر شخصى سال مالى خود را به قیمت طلا محاسبه نماید، به‌طور مثال اگر همه سرمایه‏اش معادل با صد سکّه طلا از نوع بهار آزادى باشد که مقدار بیست سکّه از آن را به عنوان خمس پرداخته و هشتاد سکّه مخمّس باقى بماند و در سال بعد اگر قیمت سکّه افزایش یابد (ولى سرمایه او معادل همان هشتاد سکّه است)، آیا به آن خمس تعلّق مى‏گیرد؟ آیا واجب است که خمس افزایش قیمت را بپردازد؟

پاسخ :
ملاک در استثناى سرمایه مخمّس، همان سرمایه اصلى است. اگر سرمایه اصلى که با آن کار مى‏کند، سکّه‏هاى طلا از نوع مثلاً بهار آزادى باشد، در سر سال مالى سکّه‏هاى مخمّس استثنا مى‏شوند، هرچند قیمت آنها به واحد ریال نسبت به سال گذشته، افزایش یافته باشد. ولى اگر سرمایه او پول نقد یا کالا باشد که در سر سال خمسى آن را با سکّه‏هاى طلا مقایسه کرده و خمس آن را داده باشد، باید در سر سال خمسى آینده فقط قیمت سکّه‏هاى طلا را که سال گذشته آنها را حساب کرده، استثنا کند نه تعداد سکّه‏ها را. بنا بر این اگر قیمت سکّه‏ها در سال آینده افزایش یابد، مقدار افزایش قیمت، استثنا نمى‏شود، بلکه سود محسوب شده و پرداخت خمس آن واجب است.
منبع : رساله اجوبة الاستفتائات حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مدظله العالی