پرسش :
چه تفاوتی میان تعریف دین و معنویت در اسلام با نظرگاه های دیگر است ؟
پاسخ :
بحث دین ، بحث یک برنامه ی کلان زندگی است . همه ی ادیان یک برنامه ای است با یک منشأ الهی و ماورایی . وجه مشترک همه ی دین ها این است که یک آئین و روش برای زندگی هستند . اگر بخواهیم یک کلمه ی عامی بکار ببریم که همه ی ادیان را شامل شود این است که یک سبک زندگی و برنامه است . اینکه معروف است دین مسیحیت شریعت ندارد که آن هم مربوط به تحولاتی است که رخ داده ،به این معنا است که واجب و حرام خط کشی شده و قطعی ندارد . نه به این معنا که شریعت و برنامه ندارد . یعنی یک مسیحی هم روزهای یک شنبه به کلیسا می رود نه روزهای شنبه . این یک برنامه است . البته نه به این معنا که این دین فقط برای روزهای یکشنبه است . بلکه بحث بر سر این موضوع است که چارچوب ها و مرزهایی دارد که مسیرخود را از یهودیت جدا می کند . در کشورهای غربی خیلی از افراد ازدواج می کنند به سبک مسیحی و خیلی از افراد نیز ازدواج نکرده و همینطور با هم زندگی می کنند . ما در اسلام برای ازدواج خطبه ی عقد داریم . آنها نیز به کلیسا رفته و یک برنامه ای را برای ازدواج دارند . اندیشه ها ، افکار و عقاید مختلفی است که در این برنامه تجلی پیدا می کند . یک پژوهشگر مسیحی که خیلی از آراء را می داند و ممکن است قبول هم داشته باشد، لزوماً دین مسیحیت را ندارد. شاید این تعریف خوبی برای دین باشد که دردین عقاید به برنامه تبدیل شده و در جاهای مختلف زندگی خود را بروز می دهد . البته این اصطلاحات انتزاعی تعریف واضحی ندارد . یعنی اگر شما بگویید این خودکار چیست می توان برای آن یک تعریف واضحی بیان کرد . اما وقتی به سراغ اصطلاحاتی مانند دین ، معنویت و انسان می رویم نمی توان یک تعریفی مشخص در یک چارچوبی برای آن بیان کرد . کلمه ی معنویت بیشتر در یک فضای نیاز درونی است . یعنی ما یک نیازهای مادی کاملاً محسوس و ملموس داریم که می توانیم اسم ببریم و دلیل آن را می دانیم . ما می توانیم به طور کامل شناسایی کنیم که گرسنگی وتشنگی ناشی از چیست . درکنار این مسائل یک نیاز دیگری داریم که از این سنخ نیست . به آن معنویت می گوییم . منظور ازبرنامه ی زندگی یک برنامه ی روزمره و ساده نیست . بلکه برنامه ی کلان زندگی است . یعنی به تعبیری سبک زندگی و یک اسلوب کلان زندگی است . اصولاً انسان ها دین را انتخاب می کنند به همین خاطر دین های مختلفی وجود دارد و دین های مادی هم است . در عنوان عام دین ، عرفان سرخپوستی ، هندو و اسلام نیز یک دین است .دین یک مجموعه اعتقادات و باورها است که این باورها در زندگی وارد می شود .
بحث دین ، بحث یک برنامه ی کلان زندگی است . همه ی ادیان یک برنامه ای است با یک منشأ الهی و ماورایی . وجه مشترک همه ی دین ها این است که یک آئین و روش برای زندگی هستند . اگر بخواهیم یک کلمه ی عامی بکار ببریم که همه ی ادیان را شامل شود این است که یک سبک زندگی و برنامه است . اینکه معروف است دین مسیحیت شریعت ندارد که آن هم مربوط به تحولاتی است که رخ داده ،به این معنا است که واجب و حرام خط کشی شده و قطعی ندارد . نه به این معنا که شریعت و برنامه ندارد . یعنی یک مسیحی هم روزهای یک شنبه به کلیسا می رود نه روزهای شنبه . این یک برنامه است . البته نه به این معنا که این دین فقط برای روزهای یکشنبه است . بلکه بحث بر سر این موضوع است که چارچوب ها و مرزهایی دارد که مسیرخود را از یهودیت جدا می کند . در کشورهای غربی خیلی از افراد ازدواج می کنند به سبک مسیحی و خیلی از افراد نیز ازدواج نکرده و همینطور با هم زندگی می کنند . ما در اسلام برای ازدواج خطبه ی عقد داریم . آنها نیز به کلیسا رفته و یک برنامه ای را برای ازدواج دارند . اندیشه ها ، افکار و عقاید مختلفی است که در این برنامه تجلی پیدا می کند . یک پژوهشگر مسیحی که خیلی از آراء را می داند و ممکن است قبول هم داشته باشد، لزوماً دین مسیحیت را ندارد. شاید این تعریف خوبی برای دین باشد که دردین عقاید به برنامه تبدیل شده و در جاهای مختلف زندگی خود را بروز می دهد . البته این اصطلاحات انتزاعی تعریف واضحی ندارد . یعنی اگر شما بگویید این خودکار چیست می توان برای آن یک تعریف واضحی بیان کرد . اما وقتی به سراغ اصطلاحاتی مانند دین ، معنویت و انسان می رویم نمی توان یک تعریفی مشخص در یک چارچوبی برای آن بیان کرد . کلمه ی معنویت بیشتر در یک فضای نیاز درونی است . یعنی ما یک نیازهای مادی کاملاً محسوس و ملموس داریم که می توانیم اسم ببریم و دلیل آن را می دانیم . ما می توانیم به طور کامل شناسایی کنیم که گرسنگی وتشنگی ناشی از چیست . درکنار این مسائل یک نیاز دیگری داریم که از این سنخ نیست . به آن معنویت می گوییم . منظور ازبرنامه ی زندگی یک برنامه ی روزمره و ساده نیست . بلکه برنامه ی کلان زندگی است . یعنی به تعبیری سبک زندگی و یک اسلوب کلان زندگی است . اصولاً انسان ها دین را انتخاب می کنند به همین خاطر دین های مختلفی وجود دارد و دین های مادی هم است . در عنوان عام دین ، عرفان سرخپوستی ، هندو و اسلام نیز یک دین است .دین یک مجموعه اعتقادات و باورها است که این باورها در زندگی وارد می شود .
