سه‌شنبه، 24 ارديبهشت 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

پرسش :

به نظر شما مشخصه‎های جاهلی قبل از انقلاب اسلامی ایران چه مواردی بودند؟


پاسخ :
می توان به عنوان نمونه مشخصه‎های جاهلی قبل از انقلاب که به نوعی به رژیم پهلوی مربوط می شود را در قالب این عناوین اشاره نمود
1. بی‎توجهی به ارزش‎های دینی و مذهبی و مبارزه به هویت فرهنگی و باورهای مردم
از علل عمدة بروز انقلاب و سقوط رژیم شاه تلاش وی در نادیده گرفتن و زیر پا گذاشتن ارزش‎ها و سنت‎های دیرین اجتماعی و دارای ریشه مذهبی بود. «رژیم شاه به ارزش‎ها، سنت‎ها و معتقدات جامعه که عمیقاً ریشه مذهبی داشت نه تنها بی‎اعتنا بود بلکه به طرق مختلف سعی در از بین بردن ارزش‎های مسلّط بر جامعه و جایگزینی آن‎ها با ارزش‎هایی که برای جامعه بیگانه بود، می‎کرد».[1] شاه تاریخ شمسی را به تاریخ شاهنشاهی مبدّل ساخت و در تبدیل تعطیلی روز جمعه به روز یکشنبه، احیای سنن زردشتی و خرافات[2] ، ترویج فرهنگ ابتذال غرب و مسائلی در همین راستا که می توانست هویت دینی و مردمی کشور را تغییر دهد، سعی و اهتمام داشت.
2. گسترش فساد و ابتذال در جامعه
ایجاد مراکز فحشا و فساد در جامعه، بی‎بندو باری، استفاده ابزاری از زنان و استفاده از آنان در فعالیت‎های اجتماعی نامناسب، تشکیل مجالس عیش و نوش، مراکز تولید و مصرف مشروبات الکلی و ایجاد مراکز قمار از جمله مواردی بود که رژیم پهلوی در ترویج و گسترش آن اقدام نمود ، برپایی جشن‎های سلطنتی به عناوین مختلف، با هزینه‎های گزاف و تبلیغات بسیار[3]به بهانه این که این مراسم پرخرج و پرشکوه به منظور پیوند دادن هر چه بیش‎تر تاریخ ایران به دوران باستان پیش از اسلام است، انجام می گرفت ولی در واقع آن « ارضای بخشی از خصوصیات روانی شخص شاه و تأمین منافع اطرافیانش و هم چنین ایجاد تصویری از ثبات و اقتدار برای دوستان خارجی اش بود و این در حالی بود که این برنامه‎ها در تقابل کامل با روحیات، باورها و عقاید مردم بود لذا با تداوم این برنامه‎ها نفرت و انزجار مردم نسبت به خاندان پهلوی به اوج رسید».[4]
3. فساد دستگاه اداری کشور
«فساد و رشوه‎خواری که بر سیستم اداری حاکم بود و هم چنین بوروکراسی شدید سبب شده بود تا دستگاه اداری کارآیی و توان اجرای خویش را از دست بدهد و سبب نارضایتی مردم شود به خصوص حاکمیت مستشاران آمریکایی و سیطره روحیه تملق و چابلوسی حتی به رغم نوسازی و گسترش آن توسط رژیم قدرت اداره امور را نداشت.
4. شکاف طبقاتی و فقدان عدالت اجتماعی
اگر چه با بالارفتن قیمت نفت قدرت پولی و اقتصادی رژیم افزایش چشم‎گیری پیدا کرد ولی عدم وجود برنامه‎های عمرانی و اقتصادی صحیح بر نارضایتی‎ها افزود، عقب افتادگی، محدودیت قشر عظیمی از مردم، نبود فضای آموزشی بهداشت مناسب، بی‎سوادی، عدم حمایت از تولیدات داخلی از معضلات آن زمان است که شکاف طبقاتی را به همراه داشت.[5]
5. وابستگی کامل به بیگانگان
«تکیة رژیم شاه به رضایت قدرت‎های بیگانه به ویژه انگلیس و آمریکا بود، نفوذ انگلیس و به تبع آن آمریکا، در دستگاه اداری و نظامی و حتی پلیس مخفی عمیق غیر قابل انکار بود، در واقع شاه تاج و تخت خود را مدیون آن‎ها دانسته و دوام و بقای آن را نیز وابسته به حمایت آن‎ها می‎دید.[6] به دنبال اصلاحات ارضی شاه که طرح آن توسط دولت آمریکا در زمان «کندی» ریخته شده بود ایران از جهت تأمین مواد غذایی خود وابسته به خارج گردید. «این وابستگی به بیگانگان علاوه بر این که سبب تسلط بیگانگان برمنابع اقتصادی خصوصاً نفت شد، بلکه قدرت‎های بزرگ خصوصاً آمریکا تلاش نمودند تا از راه اشاعة فرهنگ مبتذل غربی و وارد کردن تکنولوژی و وسائل لوکس زمینة و گسترش سیاست مصرف زدگی و وابستگی بیش‎تر و همه جانبه را فراهم نمایند».[7]
این اقدامات ویرانگر و مخرّب با نشانه ها و مشخصه های جاهلی آن توسط رژیم شاه نهایتاً منجربه نارضایتی شدید مردم شد و انقلاب اسلامی با هدف احیای ارزش‎های اسلامی و بازیابی عزت و شرف اسلامی و ترویج اخلاق و معنویت در جامعه شکل گرفت که در برخی زمینه‎های پس از پیروزی انقلاب موفقیت‎های شگرفی حاصل شد و در برخی زمینه‎ها نیاز به تلاش بیش‎تری است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. جواد منصوری، سید تکوینی انقلاب اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، 1375، ص 231 تا 250.
2. منوچهر محمدی،‌تحلیلی بر انقلاب اسلامی، انتشارات امیر کبیر، تهران، 77، ص 67 تا 96.
3. عبدالرضا حاجیله ی، کنکاشی در تغییر ارزش‎ها پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نشر معارف، 1380، از ص 93 تا 102.
پاورقی ها:
[1] . منوچهر محمدی،‌تحلیلی بر انقلاب اسلامی، انتشارات امیر کبیر، تهران، 77، ص 86.
[2] . عبدالامیر فولادزاده، شاهنشاهی پهلوی در ایران، کانون نشر اندیشه اسلامی، قم، 1369، ج 2، ص 75 و 76.
[3] . جهت مطالعه بیشتر ر.ک: به کتاب پشت پردة تخت طاوس، مینو فرشچی، ترجمه حسین ابوترابیان، انتشارات اطلاعات، تهران، 1374، از ص 110 تا 179؛ کتاب شاهنشاهی در ایران، نوشتة عبدالامیر فولاد زاده، کانون نشر اندیشه اسلامی، قم، 1369، ج 1، از ص 203 تا 319.
[4] . جواد منصوری، سیر تکوینی انقلاب اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، 1375، ص 234 ـ 235.
[5] . جهت مطالعه بیشتر ر.ک: انقلاب اسلامی، ریشه‎های آن، عباسعلی عمید زنجانی، کتاب طوبی، تهران، 1376، از ص 311 تا 326.
[6] . منوچهر محمدی،‌تحلیلی بر انقلاب اسلامی، انتشارات امیر کبیر، تهران، 77، ص 86.
[7] . عباسعلی عمید زنجانی، گزیدة کتاب انقلاب اسلامی و ریشه‎های آن، کتاب طوبی، تهران، 76، ص 312 و 313.


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.