پرسش :
آیا جنّیان نیز در قیامت محشور می شوند؟
پاسخ :
آیات اعاده کلّ خلق ـ که دلالت بر بازگشت همه موجودات و سیر و حرکت همه به سوى معاد و مبدأ متعال میکند ـ شامل موجودات نامرئى (جن) هم می شود؛ لکن علاوه بر این آیات، بعضى از آیات قرآنى به طور خاص، به حشر موجودات نامرئى (جن) اشاره میکند:
«وَیَوْمَ یَحْشُرُهُمْ جَمِیعا یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدْ اسْتَکْثَرْتُمْ مِنْ الاْءِنسِ وَقَالَ أَوْلِیَاؤُهُمْ مِنْ الاْءِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِی أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُمَثْوَاکُمْ خَالِدِینَ فِیهَا إِلاَّ مَا شَاءَ اللّه إِنَّ رَبَّکَ حَکِیمٌ عَلِیمٌ. وَ کَذَلِکَ نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضا بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ. یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الاْءِنسِ أَلَمْ یَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ یَقُصُّونَ عَلَیْکُمْ آیَاتِی وَ یُنذِرُونَکُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنفُسِنَا وَغَرَّتْهُمْ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا وَ شَهِدُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ »1؛
«و [ یاد کن] روزى را که همه آنان را گرد میآورد [ و میفرماید: ]«اى گروه جنیان، از آدمیان [ پیروان ]فراوان یافتید .»و هواخواهان آنها از [ نوع] انسان میگویند: «پروردگارا، برخى از ما از برخى دیگر بهره بردارى کرد، و به پایانى که براى ما معیّن کردى رسیدیم .» [ خدا ]میفرماید: «جایگاه شما آتش است؛ در آن ماندگار خواهید بود، مگر آنچه را خدا بخواهد [ که خود تخفیف دهد]؛ آرى، پروردگار تو حکیم داناست .» و این گونه برخى از ستمکاران را به [ کیفر ]آنچه به دست میآوردند، سرپرست برخى دیگر میگردانیم . اى گروه جن و انس، آیا از میان شما فرستادگانى براى شما نیامدند که آیات مرا بر شما بخوانند و از دیدار این روزتان به شما هشدار دهند؟ گفتند: «ما به زیان خود گواهى دهیم .» و زندگى دنیا فریبشان داد، و بر ضدّ خود گواهى دادند که آنان کافر بوده اند» .
در این آیات به حضور جن و انس در قیامت و گفت و گوى آنان و عذاب و آتش براى کفّار آنها اشاره میفرماید و به این حقیقت اشاره دارد که رسولان و فرستاده هاى الهى، آیات الهى را به جن و انس بیان کرده و آنان را از روز قیامت با خبر گردانیده و آنها را از آن روز ترسانیده اند که اگر براى آن روز آمادگى لازم را نداشته باشند، گرفتار عذاب خواهند بود 2.
پی نوشت:
1. انعام 6، آیات 128 ـ 130.
2. ر.ک: معاد بازگشت به سوى خدا، ج 1، صص 79 ـ 81.
منبع: www.porseman.org
آیات اعاده کلّ خلق ـ که دلالت بر بازگشت همه موجودات و سیر و حرکت همه به سوى معاد و مبدأ متعال میکند ـ شامل موجودات نامرئى (جن) هم می شود؛ لکن علاوه بر این آیات، بعضى از آیات قرآنى به طور خاص، به حشر موجودات نامرئى (جن) اشاره میکند:
«وَیَوْمَ یَحْشُرُهُمْ جَمِیعا یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدْ اسْتَکْثَرْتُمْ مِنْ الاْءِنسِ وَقَالَ أَوْلِیَاؤُهُمْ مِنْ الاْءِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِی أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُمَثْوَاکُمْ خَالِدِینَ فِیهَا إِلاَّ مَا شَاءَ اللّه إِنَّ رَبَّکَ حَکِیمٌ عَلِیمٌ. وَ کَذَلِکَ نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضا بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ. یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الاْءِنسِ أَلَمْ یَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ یَقُصُّونَ عَلَیْکُمْ آیَاتِی وَ یُنذِرُونَکُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا قَالُوا شَهِدْنَا عَلَى أَنفُسِنَا وَغَرَّتْهُمْ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا وَ شَهِدُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ »1؛
«و [ یاد کن] روزى را که همه آنان را گرد میآورد [ و میفرماید: ]«اى گروه جنیان، از آدمیان [ پیروان ]فراوان یافتید .»و هواخواهان آنها از [ نوع] انسان میگویند: «پروردگارا، برخى از ما از برخى دیگر بهره بردارى کرد، و به پایانى که براى ما معیّن کردى رسیدیم .» [ خدا ]میفرماید: «جایگاه شما آتش است؛ در آن ماندگار خواهید بود، مگر آنچه را خدا بخواهد [ که خود تخفیف دهد]؛ آرى، پروردگار تو حکیم داناست .» و این گونه برخى از ستمکاران را به [ کیفر ]آنچه به دست میآوردند، سرپرست برخى دیگر میگردانیم . اى گروه جن و انس، آیا از میان شما فرستادگانى براى شما نیامدند که آیات مرا بر شما بخوانند و از دیدار این روزتان به شما هشدار دهند؟ گفتند: «ما به زیان خود گواهى دهیم .» و زندگى دنیا فریبشان داد، و بر ضدّ خود گواهى دادند که آنان کافر بوده اند» .
در این آیات به حضور جن و انس در قیامت و گفت و گوى آنان و عذاب و آتش براى کفّار آنها اشاره میفرماید و به این حقیقت اشاره دارد که رسولان و فرستاده هاى الهى، آیات الهى را به جن و انس بیان کرده و آنان را از روز قیامت با خبر گردانیده و آنها را از آن روز ترسانیده اند که اگر براى آن روز آمادگى لازم را نداشته باشند، گرفتار عذاب خواهند بود 2.
پی نوشت:
1. انعام 6، آیات 128 ـ 130.
2. ر.ک: معاد بازگشت به سوى خدا، ج 1، صص 79 ـ 81.
منبع: www.porseman.org
