پرسش :

در فرض مسأله فوق، آیا باید با تک تک بیماران شرط نمود، و با امضاى پرسشنامه مربوطه، یا نصب اطّلاعیّه در مراکز درمانى (مبنى بر اینکه مراجعه بیماران نشانگر قبول این شرایط است) یا به اطّلاع رساندن از طریق رسانه هاى گروهى که مراجعه شما نزد پزشک منوط به این شرایط است، از پزشک رفع مسئولیّت شرعى نمود؟ مثلاً اگر قبل از عمل جرّاحى، بیمار مجبور به امضاى شرایطى باشد که در صورت هرگونه ناموفّق بودن جرّاحى وى هیچ گونه حقّ و حقوقى بر جرّاح و بیمارستان ندارد، آیا در صورت هرگونه اختلال در جرّاحى مى توان مدّعى شد که با توجّه به امضاى قبلى بیمار، کادر درمانى هیچ مسئولیت شرعى ندارند؟

پاسخ :
پاسخ از حضرت آیت اللَّه العظمى مکارم شیرازى (مدّ ظلّه العالى):
بهترین راه براى حلّ مشکل پزشکان از نظر ضمان شرعى این است که از طریق رسانه هاى گروهى و طرقِ دیگرِ اعلانِ همگانى، اعلام شود که پزشکان نهایت سعى و کوشش و دقّت خود را براى درمان بیماران به کار مى گیرند، ولى با توجّه به جهات مختلف، اعمّ از کمبودهاى علم پزشکى و وسایل شناخت بیماریها، و اختلاف وضع جسمى و روحى بیماران، و خطاهاى احتمالى که در طبیعت هر انسانى نهفته است، ممکن است عوارضى پیش آید، پزشکان در برابر آن مسئول نیستند; و مراجعه به پزشک به معناى قبول این رفع مسئولیّت است. البتّه در برابر عوارضى که بر اثر سهل انگارى و تقصیر حاصل شود، مسئولیّت آنها به قوّت خود باقى است. این اعلان ممکن است به صورت تابلویى در تمام مطب ها و بیمارستانها نیز نصب شود، به طورى که به همه مراجعین تفهیم گردد، و در مورد جرّاحیهاى مهم برائت خصوصى نیز گرفته شود.
منبع: makarem.ir