0

معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

 
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

 

با سلام خدمت دوستان گرامی

در اینجا شما می توانید با تفاسیر شیعه از قرن اول تا قرن پانزدهم آشنا شوید.

همچنین منبع مطالب در اینجا سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات(اندیشه قم) می باشد.

در پناه حق

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:04 AM
تشکرات از این پست
hamed_yurdum amin5530 abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفسیر و تفاسیر شیعه

مقدمه: تفسير در لغت به معني ايضاح و تبيين است و از اين باب است گفته خداوند و لا ياتونك بمثل الا جـئنـاك بـالـحـق و احسن تفسيرا (فرقان، 33) يعني و هيچ مثلي (از داستانسرائيها) براي تو نمي آورند، مگر آنكه ما براي تو اي محمد آورده ايم در برابر آن به آنچه حق است، با بيان روشنتري كه بهتر از آن، محتواي عالي و ارزنده را واضح و روشن مي كند. از ماده فسر در قرآن مجيد تنها همين يك مورد آمده است. در قاموس گويد: تفسير به معني آشكار كردن و پرده برداري از پوشيده است. در لسان العرب آمده تفسير كشف مراد و مقصود گوينده است از لفظ مشكل. اما در اصطلاح، تفسير قرآن همان علم فهم قرآن است. ماتريدي گفته تفسير، رساندن است به مراد از لفظ، و شهادت دادن به اينكه مراد خداوند از لفظ چنين و چنان است، پس اگر دليلي مقطوع به، در كار بود تفسير صحيح است، و اگر نبود تفسير به راي است. ثعلبي گويد: تفسير بيان وضع لفظ است از حيث حقيقت و مجاز، مانند تفسير صراط به طريق، وصيب به مطر بعضي تفصيل داده و گفته اند، تفسير عبارت است از علم به امور زير: نزول آيات، اسباب نزول، عام و خاص، مطلق و مقيد، مجمل و مبين، حلال و حرام، وعد و وعيد، امر و نهي، و امثال آنها. شـيخ طوسي مراد از تفسير قرآن را دانستن معاني و مقاصد آن و اغراض گوناگون آن مي داند (مقدمه تبيان). مولي فتح اللّه در مقدمه تفسير منهج الصادقين گويد: تفسير كشف مراد است از لفظ مشكل و آن مشتق است از فسر به معني روشن كردن. هـر چـند بعضي گمان كرده اند كه تفسير تنها مربوط به معاني الفاظ است نه استنباطات كلي از كـلام، امـام چـنـين نيست، و استعمال آن در قرآن مجيد بهترين دليل است، كه مراد از آن، فهم محتواي كلام است و معلوم است كه يك لفظ گنجايش محتوي را ندارد. حاصل آنكه، تفسير قرآن علمي است كه كتاب منزل بر پيغمبر اسلام با آن فهميده مي شود. زرقاني در مناهل العرفان گويد: تفسير در اصطلاح علمي است كه در آن قرآن بحث مي شود، از حيث دلالت آن بر مراد اللّه تعالي به قدر طاقت بشري. اما اين تعريفات جامع و مانع نيستند.
علامه طباطبائي در تفسير الميزان گويد: تفسير بيان معاني آيات قرآني است و كشف از مداليل آنها. امـا بـايـد در نظر داشت كه مقصود از كشف، كشف متداول اهل لسان و معمول به خاص ايشان با شـرايـط تفسير است، نه كشف ادعائي، آنجا كه با ظواهر قرآني مغاير باشد كه به عقيده ما آن نوع كشف را نمي توان تفسير ناميد. بـنـابـرايـن مي توان هر تفسير را چنين تعريف كرد: بر طبق مذهب اثناعشريه علم تفسير يا تفسير قـرآن يـا تـفسير، همان تفهيم مراد اللّه است از قرآن مجيد در حد مستطاع بشر، مستند به قواعد لسان العرب و اسلوب آن، غير معارض با كتاب و سنت و اجماع. بـه طـور خـلاصه هرجا تفسير بدون قرينه به كار رود، به معني بيان و آشكار كردن معناست براي خود يا غير به طوري كه چيزي از چيز ديگر را تميز دهد. اولـيـن مـفـسـر و بيان كننده قرآن مجيد، خداوند متعال است، قوله تعالي : لا تحرك به لسانك لتعجل به ان علينا جمعه و قرآنه فاذا قراناه فاتبع قرآنه، ثم ان علينا بيانه. (القيامه، 19) (اي محمد زبان خود را به قرآن مجنبان كه به آن (از غايت، شوق به تكرار كلام ما) شتاب كرده باشي، هر آينه بر ماست فراهم ساختن قرآن و منظم ساختن (آيات) آن، آنگاه كه آن را (به وسيله وحي براي تو خوانديم) آن قرائت را پيروي كن، پس از آن بر ماست بيان قرآن. و چنانكه گفتيم مراد از بيان همان تفسير است. مـفسر دوم رسول اللّه (ص) است چنانكه حق تعالي فرمايد: و ما ارسلنا من قبلك الا رجالا نوحي الـيـهـم فاسئلوا اهل الذكر ان كنتم لا تعلمون بالبينات و الزبر و انزلنا اليك الذكر لتبين للناس ما نزل اليهم و لعلهم يتفكرون (نحل، 44). و ما پيش از تو نفرستاده ايم مرداني مگر آنكه به ايشان وحي مي فرستاده ايم با دلائل آشكار و كتابها (اي انـسـانـهـاي مـكـلـف و مـسئول) اگر نمي دانيد، از اهل قرآن بپرسيد و اي محمد براي تو فرستاديم قرآن را، تا براي مردم بيان كني آنچه را براي هدايت ايشان براي ايشان نازل شده و اميد است كه ايشان متذكر شوند و بفهمند (كلمه لعل به معني رجاي ممكن است نه نسبت دادن اميد بـه خـداونـد كـه نـاروا باشد) در اينجا لام لتبين لام تعليل است و تفسير قرآن در موارد لازم، بر پـيـغـمـبـر واجـب بـوده و انجام داده، و با وجود آنكه در در ازاي زمان چه بسا بخشي از ماثورات تـفـسـيـري از بـيـن رفـتـه بـاشد با مراجعه به ماثورات تفسيري پيغمبر اسلام كه به وسيله ائمه معصومين از اعلي الطرق به ما رسيده، و همچنين مفسرين عاليقدر شيعه اثني عشريه، براي فهم قانوني و منطقي قرآن كمبودي نداريم. سومين مفسر قرآن خود قرآن است، در آغاز مثالي بياوريم در قوله تعالي يا ايها اللذين آمنوا انفقوا مـما رزقناكم من قبل ان ياتي يوم لا بيع فيه و لا خلة و لا شفاعة و الكافرون هم الظالمون (بقره، 254) اي ايمان آورندگان از آنچه ما روزي شما گردانيده ايم انفاق كنيد، پيش از آمدن روزي كه در آن نه خريد و فروشي هست، نه دوستي اي، نه شفاعتي، و كافران ستمگرانند. مـي دانـيـم كـه لا خـلة با لاء نفي جنس افاده عموم مي كند، و بنابراين در روز قيامت حتي ميان مـتـقيان و همگامان در راه خداوند، شناسائي و دوستي و الفتي نبايد باشد، در حاليكه عقلا و نقلا چنين نخواهد بود، و اين خود به تنهائي مراد اللّه را آن چنان كه هست نمي رساند، و نيازمند تفسير است و اين تفسير را خود قرآن مجيد انجام داده است، در قوله تعالي الا خلاء يومئذ بعضهم لبعض عـدو الا الـمتقين (زخرف، 67) (يعني دوستان دنيائي در آن روز رستاخيز همه با هم دشمنند مگر متقيان و همگامان در راه خدا) و مي بينيم كه خود قرآن مجيد عام آيه اول را تخصيص داده، و مراد اللّه را كه هم تفسير است هم تاويل روشن ساخته است. بنابراين چون قرآن داراي ايجاز و اطناب، و عام و خاص، و مجمل و مبين، و مطلق و مقيد، و ناسخ و مـنسوخ، و مجاز و تشبيه و استعاره از فنون گوناگون بلاغت است، مفسر بايد نخست در قرآن نـظر كند، و همه آياتي كه درباره موضوع واحد است يكجا فراهم آورد، و ميان آنها به دقت مقايسه كند، تا بيان مجمل و تخصيص عام، و ساير مواردي كه محتاج بيانند بداند، چنانچه در خبر آمده الـقـرآن يفسر بعضه بعضا (بعضي از قرآن بعض ديگر آن را تفسير مي كند) خود قرآن هم به اين مطلب مهم ناطق است، قوله تعالي و نزلنا عليك الكتاب تبيانا لكل شي ء (نخل، 89) كه به قول مرحوم بلاغي چگونه ممكن است قرآن براي همه چيز تبيان باشد جز براي خود. چـهارمين مفسر قرآن عترت است هم به دليل حديث متواتر ثقلين، هم به دليل آثار وارده از ائمه مـعـصـومـين (ع) در تفسير قرآن مجيد كه با اعلي الطرق از پيغمر اكرم (ص) روايت كرده اند، اما حـديـث مـتـواتر كه با قريب هفتاد طريق از پيغمبر اكرم (ص) از طرق عامه و اماميه روايت شده، مـضمون متسالم عليهاي آن اين است كه پيغمبر اكرم (ص) نزديك به زمان رحلت فرمود كه (به زودي) از مـيـان شـما بروم، هر آينه در ميان شما دو (امانت) سنگين با ارزش باقي مي گذارم، كتاب خداوند، و عترت خودم را اهل بيتم را و اينها از هم جدا نخواهند شد تا در پاي حوض (كوثر) بـه مـن برسند، هشيار باشيد كه چگونه با آنها رفتار خواهيد نمود (قانون تفسير، 406) و معلوم است كه عدل و همشان قرآن چيزي جز تفسير قرآن و نمونه بودن براي عمل به قرآن نتواند بود، و آثـار وارده ايـن دو امـتياز را در اهل بيت و خاندان وحي، و وارثين خاندان، كه ائمه ما صلوات اللّه عليهم اجمعين اند، ثابت و محقق ساخته و خاص ايشان مي داند. در صدر اول، تفسير نگاري به صورت كتاب مدون نبود، بلكه معلومات تفسيري به صورت احاديث متفرقي بود كه در وقت احتياج سؤال مي كردند و جواب مي شنيدند، و گاهي هم اميرمؤمنان (ع) و ائمـه مـعـصـومـيـن (ع) در ضـمـن خطبه ها و موعظه ها، خودشان به بيان آيات قرآن مبادرت مي نمودند. اين نمونه را مي توان در تفسير منسوب به نعماني يافت كه درباره سئوالاتي كه از اميرمؤمنان (ع) دربـاره قـرآن مـجـيـد شـده و آن جناب جواب داده اند تدوين شده و ما و در اينجا نمونه اي از آن مي آوريم. از آن جناب درباره عام و خاص پرسيدند فرمود: در قرآن مجيد آياتي هست كه لفظ آنها عام است اما معناي آنها خاص و آياتي هست كه لفظ آنها خاص است و معناي آنها عام. امـا چـيزيكه ظاهرش عام است و معناي آن خاص مانند قوله تعالي : يا بني اسرائيل اذكروا نعمتي التي انعمت عليكم و اني فضلتكم علي العالمين (بقره، 47) (اي بني اسرائيل بياد بياوريد نعمت مرا كه شما را از آن بهره مند ساختم و هر آينه شما را بر عالميان برتري دادم) كه عالمين عام است و گـمـان مـي رود كـه مـراد خداوند تفضيل بني اسرائيل بر همه اهل عالم در همه زمانهاست در حـالـيكه مراد عالميان خاص زمان خودشان است و نعمت خداوند بر آنها نجات يافتن از فرعون و انـزال مـن و سـلـوي براي آنهاست (بحارالانوار، 93/23) بنابر آنچه گفتيم اولين مكتب كه آغاز تدوين تفسير قرآن است همانا مكتب اهل بيت (ع) است و امتياز آن همان انتسابش به پيغمبر اكرم (ص) و منزه بودن از آراء منحرف، مانند جبريه، و مفوضه و مرجئه و باطنيه و ديگر نحله هايي است كـه سـيـاسـت غـاصـبين مسند حكومت اسلامي آنها را ساخته و پرداخته است، تا مسلمانان را از روآوردن به بيوت وحي منصرف سازد، با كمال اطمينان بايد گفت كه آنهمه آثار علمي و احاديث چـه دربـاره قـرآن و چـه دربـاره ديـگر مسائل فرهنگ اسلام كه از اهل بيت خصوصا از صادقين، عـلـيـهما السلام، براي ما به ميراث رسيده است، همه و همه مستقيما و غيرمستقيم تفسير قرآن مجيد است. اكـنـون به تشريح و احصاء تفاسير تدوين شده از زمان نزول قرآن تا حال در طول چهارده قرن به ترتيب قرون مي پردازيم. تـذكر اين نكته ضروري است كه ذيلا تفاسيري مورد تبيين و احصاء قرار مي گيرد كه اصل تفسير وجـود دارد يا منقولاتي از آن باقي مانده باشد و يا در كتب قديمي به وجود آن تصريح شده باشد و اضـافـه مـي نـمايد كه نويسنده مقالات تفسيرها كه ذيلا نقل مي شوند آقاي عبدالحسين شهيدي صالحي هستند.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:10 AM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن اول

تفسير اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) (تفسير ستين نوعا من انواع علوم القرآن)، از املاي حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) (13 رجب 23 پ ه ـ 21 رمضان 40 ق) (دايرة المعارف تشيع، 2/334) علامه محمدباقر مجلسي در بـحارالانوار و سيد حسن صدر در تاسيس الشيعة و سيد محسن امين در اعيان الشيعه مي نويسند تـفسير اميرالمؤمنين (ع) كتابي است كه حضرت (ع) شصت نوع از انواع علوم قرآن كريم را در آن تفسير و از براي هر نوع از انواع علوم قرآن مجيد مثالي را ياد فرموده اند كه مختص به همان نوع از علم است. اين تفسير سند و منبع اصلي براي كساني است كه در انواع علوم قرآن تاليف و تصنيف نموده اند. عـلامـه مـجلسي در بحارالانوار تمامي اين تفسير را به نقل از ابي عبداللّه بن محمد بن ابراهيم بن جـعـفر نعماني و نعماني از حافظ بن عقده به سند متصل به حضرت امام جعفر الصادق (ع) نقل و روايت كرده است. ايـن تـفـسـيـر تا عصر حاضر محفوظ مانده است و در مجلد 19 بحارالانوار به چاپ رسيده است و نسخه هاي خطي آن متعدد است. سـيد محسن امين عاملي پس از ذكر طريق روايت اين تفسير به واسطه استادش شيخ محمد طه نجف تمامي تفسير حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) را ذكر نموده و چاپ كرده است (اعيان الشيعه، 91). مـنابع : جز آنچه در جلد دوم دايرة المعارف تشيع ص 332 آمده است، اعيان الشيعة، 1/88 به بعد؛ تـاسـيـس الـشـيعة لعلوم الاسلام، 316؛ الاتقان في علوم القرآن، ترجمه فارسي، 2/589؛ الذريعة، 4/233؛ الـشـيعة و فنون الاسلام، 49؛ مفسران شيعه، 61؛ كنز العرفان في تفسير القرآن (خطي)؛ بحر العرفان و معدن الايمان (خطي).
تفسير ابن مسعود. اثر عبداللّه بن مسعود (30 پ ه ـ 32 يا 33 ق) از مشاهير مفسران قرن اول و شيوخ قراء و از خواص اصحاب رسول اللّه (ص) او نخستين كسي بود كه جهرا قرآن خواند و قريش به شكنجه اش پرداخت (دايرة المعارف تشيع، 1/363). وي از شاگردان حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) در تفسير و علوم قرآني بود. تـفـسـيـر وي به شيوه روائي است و اكثر مفسران شيعه و سني آن را طي تفسيرهاي خود هنگام تفسير آيات قرآن كريم نقل نموده اند از جمله فرات كوفي در تفسير خويش. و نيز پس از ابن عباس اكثر روايات در تفسير قرآن كريم از ابن مسعود است. اشـهر شاگردان و روات تفسير از ابن مسعود مسروق بن الاجدع همداني و اسود بن يزيد و علقمة بن قيس نخعي مي باشند. و نـيـز بخاري در صحيح خود سه طريق نقل نموده است : نخست طريق الاعمش از ابي الضحي از مسروق بن الاجدع همداني از ابن مسعود و طريق دوم از مجاهد از ابي معمر از ابن مسعود و طريق سـوم طـبـري طريق ابي روق از ضحاك از ابن مسعود را انتخاب نموده است و اين تفسير در طي تفاسير سني و شيعه چاپي و خطي ماثور است. مـنـابـع : جز آنچه در جلد اول دايرة المعارف تشيع ص 367 آمده است، اعلام، 4/137؛ اسد الغالة، 3/384؛ تاريخ بغداد، 1/147؛ تفسير، فرات الكوفي، 206 به بعد؛ التفسير و المفسرون، 1/83؛ تاريخ دمشق ابن عساكر، 14/43؛ تذكرة الحفاظ، 1/31؛ رجال، طوسي، 23؛ شذرات الذهب، 1/38؛ الجرح و الـتـعـديل، 149؛ حلية الاولياء، 1/124؛ سير اعلام النبلاء، 1/461؛ معجم رجال الحديث، 10/322؛ طبقات القراء، ذهبي، 1/33؛ العبر، 1/33؛ النجوم الزاهرة، 1/89.
فضائل القرآن.
اثر ابي بن كعب (م ح 19 تا 36 ق) از اصحاب رسول اللّه (ص) و سيدالقراء و كاتب وحي از مفسران شيعه. ابـن نديم در الفهرست و سيد حسن صدر در تاسيس الشيعه و آقابزرگ تهراني در الذريعة ابي بن كـعـب را اولين مؤلف در علم تفسير فضائل القرآن و فرات كوفي در تفسير خود و سيوطي و شيخ طوسي و ديگران او را در طبقه اول مفسران از صحابه پيامبر اكرم (ص) مي دانند. صاحب مجالس المؤمنين مي نويسد: نقل است كه چون آيه لم يكن الذين كفروا من اهل الكتاب نـازل شـد جـبرئيل با حضرت رسول (ص) گفت : كه پروردگار امر فرموده كه آن را به ابي بن كعب بخوان. پس حضرت اين معني را به ابي اظهار نمود.
ابي از روي خوش حالي از آن حضرت پرسيد كه آيا من در عالم بالا و ملاء اعلي مذكور شده ام ؟ آن حضرت فرمودند بلي. پس ابي گريه بسيار كرد... (ابي بن كعب، دايرة المعارف تشيع، 1/451). مـنابع : جز آنچه در جلد اول دايرة المعارف تشيع ص 451 آمده است، تاسيس الشيعه، 319؛ تفسير فـرات الـكـوفـي، 405؛ الـتفسير و المفسرون، 1/84؛ الدرجات الرفيعة في طبقات الشيعة، 323؛ الذريعة، 16/262؛ الفهرست، ابن نديم، 39؛ مجالس المؤمنين، 1/232؛ رجال، علامه حلي، 22.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:16 AM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن اول

تفسير ميثم التمار.
اثـر مـيـثـم فـرزند يحيي تمار (مستشهد 60 ق) از بزرگان صدر اول شيعه و از خواص اصحاب حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب، امام حسن و امام حسين (ع) بود. هـنگام ورود مسلم به عقيل به كوفه در زندان بود، ابن مرجانه در سال 60 ق پس از بريدن زبان و دستها و پاهايش او را به دار آويخت. همان گونه و ترتيبي كه اميرالمؤمنين (ع) خبر داده بود به شهادت رسيد. تفسير را از مولاي خود حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) فراگرفت و تفسير خويش را به ابن عباس (م 68 ق) امـلاء كـرد و بـه او گـفـت : سـلـني ما شئت من تفسير القرآن فاني قرات تنزيله علي اميرالمؤمنين (ع) و علمني تاويله : هر آنچه خواهي از تفسير قرآن بپرس زيرا من عين تنزيل را نزد اميرالمؤمنين خواندم و او تاويلش را به من ياد داد. كـشـي روايـت كـرده است كه بعد از املاء تفسير خود بر ابن عباس خبر شهادت خويش را به ابن عباس داده ابن عباس خيال كرد كه ميثم از ساحران است، قصد پاره كردن تفسير او را نمود. ميثم تمار به او گفت : اين تفسير را نگهدار چنانچه گفته هاي من حق بود و صحت آن را مشاهده كـردي ايـن تـفـسـير را داشته باش و اگر گفته هاي من باطل بود آنگاه آن را پاره كن و چندي نگذشت كه گفته هاي ميثم به حقيقت پيوست. شـيـخ ابي عبداللّه مقداد (م 826 ق) در كنزالعرفان في فقه القرآن به قسمتي از تفسير ميثم تمار اشاره و استدلال نموده است. منابع : اعيان الشيعة، 10/198؛ تاسيس الشيعة، 83؛ الذريعة، 4/317؛ رجال، ابن داود، 356؛ رجال، كـشـي، 74؛ رجـال، شـيخ طوسي، 58؛ جامع الرواة، 284؛ معجم رجال الحديث، 19/94؛ الكافي، 2/220.
تفسير علقمة.
اثـر عـلـقـمـة (29 ق ـ 61 ق) فـرزند قيس بن عبداللّه بن مالك نخعي كوفي از شيعيان شجاع و جـنـگجو و از اصحاب اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) و قاريان قرآن و عالم به تاويل و تفسير قرآن. وي از ثقاة رواة نزد فريقين سني و شيعه است. از ابن مسعود نقل است كه ما اقرا شيئا و لا اعلمه الا علقمة يقراه و يعلمه). دكـتـر محمد حسين ذهبي در التفسير و المفسرون به مكانت علمي وي در تفسير اشاره كرده و اقـوال عامه را درباره وي نقل مي كند سپس بنقل از الاتقان سيوطي در ترجمه ابن مسعود اظهار مي كند كه ابن مسعود علم تفسير خود را به اهل كوفه داد چون بين آنان مي زيست از بين چند تن علقمة بن قيس را نام برده او را از اكابر مفسران ذكر نموده و از مشهورترين شاگردان و راويان از ابن مسعود دانسته كه سالها كرسي تفسير را در كوفه پس از استادش ابن مسعود به خود اختصاص داده است. مـنـابـع : اعيان الشيعة، 8/149؛ التفسير و المفسرون، 1/87؛ رجال ابن داود، 236؛ رجال، طوسي، 50؛ رجـال كـشـي، 93؛ جـامـع الرواة، 1/545؛ سه مقاله در تاريخ تفسير و نحو، 55؛ معجم رجال الحديث، 11/181؛ منتهي المقال، 203.
تفسير ابن عباس.
(تـنـويـر الـمقباس) اثر عبداللّه بن عباس بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف معروف به ابن عباس (3 پ ه - 68 ق) از كبار صحابه. روايـت شـده اسـت كه حضرت رسول اللّه (ص) درباره وي دعا فرمودند اللهم فقهه في الدين و علمه في التاويل... و دعاي پيغمبر (ص) مستجاب گرديد و بر اثر دانش وسيعش و احاطه كامل بـه تفسير و تاويل قرآن كريم او را ترجمان القرآن مي خوانند و نيز او را وارث علوم رسول اللّه (ص) مي دانند. (ـ ابن عباس، دايرة المعارف تشيع، 1/344). مفسرين فريقين روايات او را در تفسيرهاي خويش ذكر مي كنند. تا به آنجا كه حدود نيمي از احاديث وارده در تفسير قرآن كريم از ابن عباس روايت شده است. قسمتي از تفسير وي نخست در بمبئي در 1280 ق به چاپ رسيد. سـپس در بولاق به سال 1290 ق چاپ دوم گرديد و مكررا درايران و هندوستان و بيروت به چاپ رسيده است و شمس الدين محمد سخاوي در الضوء اللامع آن را به محمد بن يعقوب فيروزآبادي (م 817 ق) نسبت داده كه مرادش جمع و تدوين آن است و همچنين است صاحب كشف الظنون. در نسخه چاپي، سند اول آن منتهي مي گردد به عمار بن عبدالمجيد هروي كه نيز او از علي بن اسحاق سمرقندي (م 237 ق) روايت كرده است و سمرقندي از محمد بن مروان سدي صغير (م 186 ق) روايـت مـي نمايد و او از محمد بن السائب كلبي (م 146 ق) روايت كرده است و او از ابي صالح ميزان بصري و او از ابن عباس. سيوطي در الاتقان خود طرق روايات تفسير ابن عباس را ضبط كرده است. ابـن نديم درباره او مي نويسد : كتاب ابن عباس، به روايت مجاهد، و حميد بن قيس از مجاهد و ورقـاء از ابـونـجـيـح از مـجـاهد و عيسي بن ميمون از ابونجيح از مجاهد آن را روايت كرده اند (الفهرست، ترجمه فارسي، 59).

مـنـابـع : جـز آنـچـه در جـلد اول دايرة المعارف تشيع ص 347 آمده است، تاسيس الشيعة، 322؛ الـدرجـات الرقيعة في طبقات الشيعة، 322؛ رجال ابن داود، 208؛ رجال، طوسي، 22، 46؛ رجال عـلامه حلي، 103؛ رجال كشي، 52؛ التفسير و المفسرون، 1/65؛ مفسران شيعه، 61؛ معجم رجال الحديث، 10/229 - 239.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:20 AM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن اول

نقط القرآن.
تفسير تنقيط القرآن يا تفسير نحو قرآن، از مفسر و نقطه گذار قرآن ابوالاسود الدؤلي. وي ظالم بن عمرو معروف به ابوالاسود الدؤلي است كه در 69 ق در سن 85 سالگي درگذشت. اديـب مـتـكـلـم خـطـيـب واضـع عـلم نحو و از محدثان تابعين از شاگردان و اصحاب حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) بود (دايرة المعارف تشيع، 1/379). وي نـخـسـتـين كسي است كه قرآن كريم را نقطه گذاري كرده و قرآن را از تحريف مصون نگاه داشت. نحو را از اين جهت نحو خوانند كه هنگامي كه حضرت علي (ع) چيزي از اصول آن را به ابوالاسود مي آموخت او اجازه خواست كه چيزي مانند و به نحو آن بسازد و از اين جهت آن را نحو ناميدند. مـنـابـع : جـز آنچه در جلد اول دايرة المعارف تشيع، ص 308 آمده، اعيان الشيعة، 288 و 7/403؛ اخـبار سيرافي، 13 - 22؛ جامع الرواة، 1/423؛ رجال، ابن داود، 39؛ رجال، طوسي، 46؛ الفهرست، ابن النديم، 69 به بعد؛ معجم رجال الحديث، 9/171؛ معجم الشعراء، 67.
تفسير جابر انصاري.
اثـر جـابر بن عبداللّه انصاري (م 73 يا 79 ق) از اجلاء مفسرين و اصحاب رسول اللّه (ص) و شيعه اميرالمؤمنين علي (ع) و محبين و ياران صديق خاندان عصمت و نبوت. ابوالخير وي را در كتاب طبقات مفسرين خود از مفسرين طبقه اول ضبط كرده است. روايات وي در آيات شريف قرآن در تفاسير نقل شده است. و ابـوالـقاسم فرات كوفي قسمتي از روايات جابر انصاري را در تفسير خود موسوم به تفسير فرات ضبط كرده است. مـنـابع : اسد الغابة، 1/307؛ الاصابة، 1/214؛ اعيان الشيعة، 4/45؛ الاتقان، 4/240؛ تاسيس الشيعة، 323؛ تـذكرة الحفاظ، 1/43؛ جامع الرواة، 1/143؛ رجال، ابن داود، 79؛ رجال، طوسي، 12؛ رجال، كشي، 42؛ تفسير، فرات الكوفي، 216 به بعد؛ معجم رجال الحديث، 4/11.
تفسير ابن جبير.
اثر سعيد فرزند جبير بن هاشم اسدي (45 - مستشهد 95 ق) به دستور حجاج بن يوسف ثقفي به خاطر تشيع اش شهيد شد. از مفسران شيعي و نخستين مفسر تابعي است. تـفـسـيـر را از ابن عباس و ديگران اخذ كرد و يك ختم قرآن در يك ركعة از نماز خود در بيت اللّه الحرام قراءت نمود. وي را مـحـقـقين عامه و خاصه اعلم تابعين علي الاطلاق در تفسير و در طبقات المفسرين ذكر نموده اند. تفسير وي به سبك روائي است و همانند استادش ابن عباس و مجاهد و ديگر مفسران صدر اول. اين تفسير در مطاوي تفسيرهاي عامه و خاصه مندرج و محفوظ است. ابـن خـلكان نوشته است سعيد بن جبير در ماه رمضان يك شب به قرائت عبداللّه بن مسعود قرآن مي خواند و يك شب به قرائت زيد بن ثابت و همچنين هر شب به قرائت يكي از قراء. اكثر محققين در فضل و علم او نوشته اند كه : و ما علي الارض احد الا و هو محتاج الي علمه، كسي در زمين نبود مگر اينكه محتاج علم او باشد. وي از نـزديـكان و خواص اصحاب و حواريين حضرت سجاد علي بن الحسين (ع) بود و نيز همين امر باعث شهادت وي گرديد. منابع : اعيان الشيعة، 7/234؛ الاتقان، 4/239؛ تاسيس الشيعة، 322؛ تذكرة الحفاظ، 1/76؛ الذريعة، 4/276؛ ذكـر اخبار اصبهان، 1/324؛ رجال، ابن داود، 169؛ رجال، طوسي، 90؛ رجال، كشي، 110؛ رجـال، عـلامـه حـلـي، 79؛ طـبقات المفسرين، داودي، 1/181؛ جامع الرواة، 359؛ معجم رجال الـحـديـث، 8/113؛ تفسير فرات الكوفي، 119 به بعد؛ و فيات الاعيان، 2/371؛ مفسران شيعة، 62؛ التفسير و المفسرون، 1/102.
تفسير ابوالعالية رفيع.
اثر ابوالعالية رفيع (م 90 يا 93 ق) فرزند مهران رياحي. بعضي نام او را زياد بن فيروز ياد كرده اند. وي ايراني تبار و از هم پيمانان بني رياح بود. و دو سال بعد از فوت رسول اللّه (ص) به مدينه مشرف شد. وي تـفـسـيـر و تاويل قرآن كريم را از حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) و ابن عباس و عبداللّه بن مسعود و ابي بن كعب فراگرفت و روايت مي كرد. بـر اثـر ذكـاوت خـارق الـعاده، در علم تفسير تبحر زيادي يافت و اعجاب همگان را برانگيخت ابن عباس وي را بر روي كرسي قريش مي نشاند و خود زير دست او قرار مي گرفت و مي گفت : هكذا العلم يزيد الشريف شرفا و يجلس المملوك علي الاسرة وي از پيروان مكتب حضرت اميرالمؤمنين (ع) در تفسير بود. مـنـابـع : اسدالغابة، 2/235؛ تهذيب التهذيب، 3/284؛ تذكرة الحفاظ، 1/61؛ التفسير و المفسرون، 1/92؛ سه مقاله در تاريخ تفسير، 52.
تفسير ابوصالح.
اثـر ابـوصـالح (م 100 ق) نام وي ميزان بصري و مشهور به كنيه اش مي باشد و از ائمه علم تفسير است. عـلـم تـفـسير و تاويل قرآن كريم را از ابن عباس اخذ كرد و محمد بن سائب كلبي در تفسير خود روايات وي را در تفسير آيات قرآن نقل كرده است. او از ثقات روات شيعه و از اجلاء محدثين مي باشد.
قسمتي از تفسير و احاديث وي در تفسير فرات كوفي و ساير تفاسير شيعي ضبط شده است. منابع : تاسيس الشيعة، 325؛ تفسير فرات الكوفي، 53 به بعد؛ الكافئة في ابطال توبة الخاطئة، شيخ مفيد.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:25 AM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير عكرمه
اثـر ابـوعبداللّه عكرمه (20 - 100 يا 105 ق) فرزند عبداللّه بربري مدني غلام ابن عباس از مفسران تابعين و مشاهير دانشمندان علوم قرآن در قرن اول هجري. وي از مـردم مغرب بود تفسير و علوم قرآن را از مولاي خويش ابن عباس و حضرت اميرالمؤمنين (ع) و به قول ابن حجر در تهذيب التهذيب (7/234) از حضرت امام حسن (ع) نيز فراگرفته است. هـنـگـامي كه ابن عباس مرد عكرمه همچنان غلام او بود سپس علي بن عباس عكرمه را به چهار هزار دينار به خالد بن يزيد فروخت. عـكـرمـه بـه او گفت علم پدر خود را به چهار هزار دينار فروختي علي بن عباس معامله را فسخ نمود و عكرمه را آزاد كرد. عـكرمه مي گفت چهل سال كسب علم نمودم و نيز من درب منزل ابن عباس فتوا مي دادم و ابن عباس در درون خانه بود. ابن عساكر از قول الشعبي نقل نموده.
مـا بـقـي احد اعلم بكتاب اللّه عز و جل من عكرمة و همچنين از قول قتاده مي نويسد: اعلم الناس بالحلال و الحرام الحسن (ع) و اعلمهم بالمناسك عطاء ابي رياح و اعلمهم بالتفسير عكرمة. عـكرمه در بسياري از بلاد اسلامي به سير و سياحت پرداخت و در اكثر شهرها تفسير و علوم قرآن تدريس مي كرد و شاگردان بسياري در مدرس او تربيت يافتند. تفسير عكرمه مانند بسياري از تفاسير صدر اول اسلام به شيوه روائي است و طي تفسيرهاي سني و شيعه بسياري نقل گرديده است. مـنـابـع : الاعلام، 4/244؛ تاريخ دمشق، اين عساكر، 17/140 - 152؛ التفسير و المفسرون، 1/107؛ تفسير، فرات كوفي، 48؛ حلية الاولياء، 3/326؛ خلاصة التذهيب، 270؛ رجال، كشي، 188؛ طبقات الـمـفـسـريـن داودي، 1/386؛ سـيـر اعلام النبلاء، 5/35؛ معجم الرجال الحديث، 11/161؛ ميزان الاعتدال، 2/208.
تفسير مجاهد.
اثر ابوالحجاج مجاهد (21 - 104 يا 105 ق) فرزند جبر و يا جبير مكي مخزوني از مفسران تابعين و علماي علوم قرآني شيعه. عـلـوم و فـنون تفسير را از ابن عباس اخذ كرد و ابن حجر عسقلاني در تهذيب التهذيب (4/22) افـزون بر ابن عباس وي را از شاگردان حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) ضبط كرده است ابن عساكر در تاريخ دمشق (24/87) و سايرين مي نويسند كه مجاهد سي مرتبه قرآن كريم را بر ابن عباس عرضه نمود و تفسير آيات قرآن را يكان يكان سؤال كرد. وي بـه سـيـر سـيـاحـت در بـلاد اسـلامـي پرداخت و در اكثر شهرها فضلا از محضر او بهره مند مي گشتند و نيز مدتي در كوفه تفسير قرآن تدريس مي نمود. او بـخـاطـر تـشـيعش سالها مورد بغض و كينه بني اميه بود و به زندان افتاد و همچنان در زندان حجاج بن يوسف ثقفي بود تا اينكه حجاج در سال 96 ق وفات يافت و مجاهد آزد گرديد. تفسير مجاهد به زبان عربي به شيوه روائي در هشت جلد موجود مي باشد. ايـن تـفسير در طي كتب معتبر سني و شيعه بسيار نقل گرديده است اكثر آنرا طبري در تفسير خويش و نيز بخاري و شافعي و سايرين از عامه در كتب خود ضبط كرده اند و همچنين در تفسيرها و كتب معتبر شيعه مانند كتب اربعه از او بسياري نقل گرديده است. مجاهد بسياري از فضائل حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) و خاندان عصمت و طهارت را (ع) را كه در قرآن كريم نازل گرديد نقل مي نمايد. امـروز نـسـخـه اي از تـفـسير مجاهد مورخه سال 544 ق به شماره 1075 ثبت در دفتر كتابخانه دارالكتب المصريه در هشت جلد موجود است : مجلد اول از سوره بقره تا آيه 43 سوره نساء؛ مجلد دوم از آيه 46 سوره نساء تا سوره انفال ؛ مجلد سوم از سوره توبه تا آيه 44 سوره بني اسرائيل ؛ مجلد چهارم از آيه 25 سوره بني اسرائيل تا آيه 25 سوره فرقان ؛ مجلد پنجم از آيه 27 سوره فرقان تا پايان سوره يس ؛ مجلد ششم از سوره صافات تا پايان سوره نجم ؛ مجلد هفتم از سوره قمر تا پايان سوره عم يتساءلون ؛ مجلد هشتم از سوره و النازعات تا پايان سوره الناس. ايـن نـسـخـه تـوسط مجمع الابحاث الاسلاميه پاكستان عكس برداري گرديد سپس با مقدمه و تـحـقيق عبدالرحمن الطاهر سورتي و با نفقه شيخ خليفه آل ثاني امير دولت قطر در دو ملجد به طبع رسيد و مجدد در بيروت تجديد چاپ گرديد. لازم بـه يـادآوري اسـت كه مصحح اختلافات متن تفسير و آنچه را كه در تفسير طبري ذكر شده است در پاورقي ضبط كرده كه بسيار نافع است. مـجـاهد پس از آزادي از زندان مجددا به مكه مكرمه بازگشت و در حال سجده دار فاني را وداع گفت. مـنـابـع : الاعلام، 5/278؛ تذكرة الحفاظ، 1/86؛ البداية و النهاية، 9/224؛ تفسير فرات كوفي، 49؛ تـفـسير قمي، 2/357 به بعد؛ التفسير و المفسرون، 1/104 - 107؛ تهذيب الاحكام، 5/276؛ تهذيب الـتـهـذيـب، 10/38؛ روضـة كافي، 220؛ خلاصة تذهيب، 369؛ سير اعلام النبلاء، 4/449؛ شذرات الـذهب، 1/125؛ صفة الصفوة، 2/117؛ العبر، 1/125؛ فوات الوفيات، 2/144؛ الكافي، 2/447 به بعد؛ معجم رجال الحديث، 14/187؛ ميزان الاعتدال، 3/439؛ النقض، 212.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  3:57 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير سعيد مخزومي
اثر ابومحمد سعيد (م ح 105 ق) فرزند المسيب بن حزن قرشي مدني. مـي گـويـنـد در سـن هـفـتـاد و پـنج سالگي وفات يافت وي تفسير و تاويل را از محضر حضرت امـيـرالـمؤمنين (ع) و ابن عباس اخذ كرد و تربيت يافته امام بود و در تمام جنگهاي حضرت (ع) شركت داشت. روايـات وي در كـتب معتبر شيعه نقل شده است و سيد حسن صدر در تاسيس الشيعه مي نويسد تفسير را از اميرالمؤمنين علي (ع) و ابن عباس اخذ كرد و در كليه جنگهاي حضرت شركت داشت و امـام را ترك نكرد و نيز حضرت امام صادق و علي بن موسي الرضا عليهم السلام تصريح به تشيع وي كرده اند. مـنـابـع : اعيان الشيعه، 7/249؛ تاسيس الشيعه، 341؛ تذكرة الحفاظ، 1/54؛ جامع الرواة، 1/362؛ رجـال، ابـن داود، 171؛ رجـال، طـوسـي، 90؛ رجـال، كشي، 107؛ رجال، علامه حلي، 79؛ معجم الرجال الحديث، 8/132 - 140.
تفسير طاووس يماني
اثر ابوعبدالرحمن طاووس (م 106 ق) فرزند كيسان يماني، نقل روايات تفسيري او در تفسيرهاي ديگر به معناي موجود بودن تفسيرش نيست. وي از مفسرين شيعه و فقهاي اماميه بود. وي تـفـسـيـر و علوم قرآن را از ابن عباس فراگرفت و ابن قتيبه در كتاب خود المعارف ص 306 تصريح به تشيع وي كرده است. سـيـوطي او را در طـبـقه تابعين از مفسرين ياد كرده و قول ابن تيميه را كه اعلم الناس در علم تفسير بود تاكيد مي دارد. صـاحـب كـشـف الـظـنون وي را در عداد مفسرين از تابعين ضبط كرده و روايات وي در تفاسير اصحابنا الاماميه آمده است از جمله در تفسير فرات در تفسير سوره ن و القلم. تفسير وي به شيوه روائي است كه مفسرين ديگر از آن نقل كرده و خود تفسير اكنون وجود ندارد. مـنابع : اعيان الشيعة، 7/395؛ تاسيس الشيعة، 325؛ التفسير و المفسرون، 1/112؛ تذكرة الحفاظ، 1/90؛ الاتقان في علوم القرآن، 4/240؛ الذريعة، 4/279؛ رجال، ابن داوود، 190؛ رجال، طوسي، 94؛ جامع الرواة، 1/420؛ تفسير، فرات الكوفي، 497؛ معجم رجال الحديث، 9/155؛ مفسران شيعه، 70؛ تهذيب التهذيب، 5/8؛ حلية الاولياء، 2/3؛ صفة الصفوة.
تفسير عطيه عوفي
اثـر ابـوالـحسن عطية (م 111 ق) فرزند سعد بن جنادة عوفي كوفي معروف به جدلي از شيعيان معروف كوفه و مفسران اماميه. ولادت وي در عـصـر حضرت امير علي بن ابي طالب (ع) بوده و نام او را اميرالمؤمنين (ع) عطيه نهاد و تفسير و تاويل را از ابن عباس و زيد بن ارقم و عكرمه و عدي بن ثابت و ديگران اخذ كرد. تـفـسيري وي در پنج جلد بوده است (كه فعلا موجود نيست) و آنرا بر استادش ابن عباس عرضه نمود. عطيه از اصحاب حضرت باقر (ع) بوده است. ابـن عـماد حنبلي در شذارات الذهب (1/144) او را به عالمي نبيل و زاهدي رفيع مقام ياد كرده است و ذهيبي در ميزان الاعتذال (3/79) او را بخاطر تشيع اش تضعيف نموده و مي گويد (كان عطية يتشيع). منابع : جز آنچه در متن آمده است، الاعلام، زركلي، 4/237؛ التاريخ الكبير، 7/8؛ تهذيب التهذيب، 7/200 - 202؛ طبقات الكبري، ابن سعد، 304؛ معجم رجال الحديث، 11/149؛ مفسران شيعه، 70؛ الذريعة، 4/282.
تفسير ابي الجارود
(؛ تفسير امام باقر (ع))، منسوب به امام محمد باقر (ع) (57 - 114 ق) ابن نديم در الفهرست اين تـفسير را به عنوان نخستين تفسير در كتب تفاسير ذكر مي كند و آنرا از تصانيف حضرت باقر (ع) مي داند كه حضرت (ع) آنرا براي ابي الجارود املاء فرموده اند. نـام ابي الجارود زياد بن منذر (م 150) است وي در حال تولد نابينا بود و از اصحاب سه تن از ائمه اطهار (ع) حضرت علي بن الحسين و محمد بن علي و جعفر بن محمد عليهم السلام بوده است. او مؤسس فرقه زيديه جاروديه است. ظـاهرا حضرت باقر(ع) در ايام استقامت او و قبل از گرايش وي به زيديه اين تفسير را بر وي املاء فرموده اند. راوي ايـن تـفسير از ابي الجارود در طريق شيخ الطائفه شيخ طوسي و ابوالعباس نجاشي، ابوسهل كثير بن عياش قطان است و او از روات ضعيف مي باشد. ولي علي بن ابراهيم بن هاشم قمي كه اين تفسير را در تفسير خود - كه به چاپ رسيده است - به اسـناد از ابي بصير يحيي بن ابي القاسم اسدي (م 150 ق) روايت كرده كه به توثيق او تصريح شده است و او از ابي الجارود روايت مي كند. آقابزرگ تهراني در الذريعه اين تفسير را تحت عنوان تفسير ابي الجارود ذكر مي كحند سپس تحت عـنوان تفسير الامام الباقر عليه السلام ياد كرده و سيد حسن صدر در تاسيس الشيعه تحت عنوان تفسير ابوجعفر الباقر عليه السلام ثبت كرده است.

مـنـابع : اعيان الشيعه، 1/656؛ تاسيس الشيعه لعلوم الاسلام، 327؛ الذريعة، 4/251 و 262؛ تفسير فـرات الـكـوفـي، 79؛ جامع الرواة، 1/339/340، رجال، كشي / 199 - 200؛ رجال، نجاشي، 1/387؛ تـنـقـيح المقال، 1/16؛ انساب، سمعاني، 5/9؛ معجم رجال الحديث، 7/321 - 327؛ الفهرست، ابن نديم، 36؛ مفسران شيعه، 67.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:02 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير قتادة
از قتاده (61 - 117 ق) فرزند دعامه سدوسي بصري از مفسرين و علماي بصره. وي اطـلاع وسيع در شعر و لغت عربي داشت و اعلم علماي عصر خويش در عراق بود و از مشاهير مفسرين تابعين است مفسرين اقوال او در تفسير آيات قرآن در تفاسير خود نقل كرده اند. ولي تفسير او فعلا وجود ندارد.
داودي در طـبـقـات الـمـفـسـريـن خـود و ذهبي در تذكرة الحفاظ به شرح حال وي در تفسير پرداخته اند. مـنـابـع : تذكرة الحفاظ، 1/122؛ التفسير و المفسرون، 1/125؛ معجم الادباء، 7/9؛ و فيات الاعيان، 4/85؛ طبقات المفسرين، 2/43؛ تهذيب التهذيب، 8/351 - 356.
تفسير زيد شهيد
تـفسير القرآن الكريم لزيد الشهيد، مفسر ابوالحسين زيد (79 - شهادت 121 يا 122 ق) فرزند امام زين العابدين (ع) معروف به زيد شهيد از فقهاء مفسران به نام شيعه در قرن دوم هجري. تفسير و علوم قرآن رااز پدرش حضرت سجاد (ع) و برادرش حضرت امام محمدباقر (ع) و حضرت صادق (ع) و ديگران فراگرفت و در فقه و تفسير و كلام و خطابه وحيد عصر خويش بود ابوحنيفه در حق وي مي گفت (ما رايت في زمانه افقه منه و لا اسرع جوابا و لا ابين قولا). هنگام قيام وي ابوحنيفه به او پيوست. تـفـسير مورد بحث به زبان عربي در يك جلد به شيوه روائي است كه اكثر مفسران شيعه آنرا طي تـفـسيرهاي خود نقل نموده اند از جمله فرات كوفي در تفسير خود بيست و هفت مورد در تفسير آيات قرآن كريم از وي نقل نموده است كه تمامي آنها در فضائل خاندان عصمت و طهارت عليهم السلام مي باشد. و نيز چند تفسير ديگر به زيد نسبت مي دهند كه آنها نيز موجود هستند: 1 ـ تفسير قرائت زيد. 2 ـ تفسير مدخل الي القرآن لمواضع مختارة منه. 3 ـ تفسير غريب القرآن المجيد.
مـنـابع : اعيان الشيعة، 7/107؛ الاعلام، 3/59؛ تاريخ الادب العربي، كارل برو كلمان، 3/322؛ تاريخ دمـشـق، ابن عساكر، 9/149؛ تفسير فرات، كوفي، 122؛ تهذيب الاحكام، 8/235؛ تهذيب التهذيب، 3/362؛ خلاصة التذهيب، 129؛ رجال شيخ طوسي، 89 به بعد؛ سير اعلام النبلاء، 5/389؛ شذرات الـذهـب، 1/158؛ تاريخ الاسلام، 5/74؛ الطبقات الكبري، ابن سعد، 5/325؛ فوات الوفيات، 2/35؛ مـعـجـم رجال الحديث، 7/345؛ معجم المؤلفين، 4/190؛ مقاتل الطالبين، 127؛ مؤلفات الزيديه، 1/307 به بعد؛ من لا يحضره الفقيه، 1/126 - 128 به بعد.
تفسير عاصم
اثر ابوبكر عاصم (م 127 يا 128 ق) فرزند ابي النجود بهداللّه اسدي كوفي از مفسران شيعه و يكي از قراء هفت گانه معروف قرن دوم هجري. وي ايراني تبار و از هم پيمانهاي قبيله بني اسد بود. او فنون قرآن كريم و قراءات را از عبدالرحمن سلمي فراگرفت. سـلمي خود از شاگردان حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) بود و در علوم قرآن مخصوصا در قراءات مقام شامخي داشت. او مورد وثوق سني و شيعه مي باشد. و نـيـز دو روايـت در تفسير و قراءات عاصم مشهور است نخست روايت حفص بن سليمان بزاز كه فـرزنـد هـمـسـر دوم او بـود و روايـت دوم : ابـي بكر بن عياش حفص مي گويد كه عاصم به من مي گفت قرائتي را كه به تو آموختم همان قرائتي است كه از عبدالرحمن سلمي فراگرفتم و او از حـضـرت امـيـرالمؤمنين علي (ع) روايت كرده است و هر آنچه را كه به ابوبكر بن عياش آموختم همان قرائتي است كه از زربن حبيش فراگرفتم و او از ابن مسعود نقل مي كند. تـفـسـيـر مـورد بحث به زبان عربي است و در اكثر تفسيرهاي عامه و خاصه مخصوصا در قسمت قـراءات ذكـر شـده اسـت و مـورد اعتماد فحول علماي شيعه مي باشد علامه حلي در كتاب خود المنتهي مي نويسد: بهترين قراءات نزد من قراءت عاصم از طريق روايت ابوبكر عياش مي باشد. اين تفسير در كتب فقهي اماميه كتاب صلاة باب قراءات بسيار نقل شده است. بحرالعرفان بسياري از باب قراءات از عاصم نقل كرده است. ابن نديم در الفهرست عاصم را در طبقه سوم كوفيان بعد از يحيي بن وثاب ياد كرده است. وفات او را سال 128 ق ضبط نموده است. همچنين آيت اللّه خوئي در معجم رجال الحديث مي گويد يكي از قاريان هفتگانه مشهور مي باشد و نـيـز قـرائت او از طـريق حفص بسيار معروف است و هرچه از مصاحف قديم و جديد را مشاهده نموده ام تمامي آنها رسم الخط خود را بر مبنا و اساس قرائت عاصم نهاده اند. مـنابع : الاعلام، 3/248؛ اعيان الشيعة، 7/407؛ تاسيس الشيعة لعلوم الاسلام، 346 - 347؛ تهذيب الـتـهـذيب، 5/30 - 36؛ التاريخ الكبير، 6/487؛ الجرح و التعديل، 6/340؛ خلاصة التذهيب، 182؛ ريحانة الادب، 4/436 - 437؛ تاريخ دمشق، ابن عساكر تلخيص ابن منظور، 11/235 - 236؛ معجم رجـال الحديث، 9/178 - 179؛ موسوعة البرغاني في فقه الشيعة، 7/272 - 277؛ ميزان الاعتدال، 2/357؛ سير اعلام النبلاء، 5/256 - 261؛ النقض، عبدجليل قزويني، 213 به بعد.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:09 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير سدي
(؛ تـفـسـيـر السدي الكبير)، از ابومحمد اسماعيل (127 ق) فرزند عبدالرحمن القرشي هاشمي تـابـعـي كـوفـي مـعروف به سدي كبير، از مفسرين اماميه و از اصحاب سه تن از ائمه اطهار (ع) حضرت سجاد و امام محمد الباقر و امام جعفر الصادق عليهم السلام. ابـن حـجـر در تـقـريـب التهذيب مي گويد... انه صدوق متهم بالتشيع... و داودي در طبقات المفسرين از او و تفسيرش و گرايشش به تشيع ياد كرده است. سيوطي در الاتقان تفسير وي را از بهترين تفاسير مي داند. و نيز ائمه حديث مانند ثوري و شعبه از وي روايت كرده اند.
آقابزرگ تهراني در الذريعة مي نويسد كه اسماعيل بن موسي فزاري سدي كوفي (م 145 ق) كه با ايـن سـدي در نـام و كنيه و لقب و مذهب مشاركت دارد و با او معاصر است غير از اوست، و مفسر نيست. از احفاد وي محمد بن مروان بن عبداللّه بن اسماعيل معروف به سدي صغير است (م 186 ق) كه راوي تفسير ابن عباس از محمد بن سائب كلبي (م 146) مي باشد. مـنابع : اعيان الشيعة، 3/379؛ تاسيس الشيعة لعلوم الاسلام، 326؛ الذريعة، 4/276، ابن داود، 57؛ رجـال شـيـخ طـوسي، 2/104، 148؛ ذكر اخبار اصفهان، 1/204 (چاپ ليدن، 1931 م)؛ و طبقات الـمـفـسرين داودي، 1/109، معجم الادباء، 7/13، النجوم الزاهرة، 1/304، مفسران شيعه، 67 - 68؛ جامع الرواة، 1/98 - 99.
تفسير جابر الجعفي
اثـر ابـوعبداللّه جابر (م 127 يا 128 يا 132 ق) فرزند يزيد بن الحرث بن عبد يغوث جعفي تابعي از مفسران شيعه و محدثين تابعين بود. حـديـث و تفسير را از محضر امام محمد باقر (ع) اخذ كرد و از خواص و ملازمين امام عليه السلام بود. ابـن حجر در تهذيب التهذيب وي را از ضعفا و رافضي دشنام دهنده به اصحاب النبي (ص) وصف كرده است. در كـتـب رجـالـي شـيعه او را توثيق و عدل مي خوانند و ابوالعباس نجاشي (م 450 ق) وي را از اصحاب حضرت امام باقر و حضرت صادق (ع) ذكر نموده است و نيز تفسير وي را با پنج واسطه از او روايت نموده است. شـيخ طوسي در رجال خود وي را از اصحاب حضرت باقر (ع) و حضرت ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع) ضبط كرده است. تـفـسـير مورد بحث به زبان عربي و به شيوه منقول و ماثور است و اين تفسير از املاء حضرت امام ابي جعفر محمد الباقر (ع). فـرات كـوفي در تفسير خويش معروف به تفسير فرات سي و دو عنوان اسناد تفسير آيات را از وي نقل كرده است كه تمامي آنها در شان و فضايل حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) و خاندان عصمت و طهارت است. از جـمله در تفسير آيه 48 سوره النساء ان اللّه لا يغفر ان يشرك به و يغفر مادون ذلك لمن يشاء به نقل از جابر از حضرت باقر (ع) قال عليه السلام : يا جابر ان اللّه لا يغفر ان يشرك بولاية علي بن ابي طالب (ع) و طاعته و اما قوله : و يغفر مادون ذلك لمن يشاء: فانه ولاية علي بن ابي طالب (ع) و هـمـچنين علي بن ابراهيم قمي در تفسير خود معروف به تفسير القمي در تفسير آيه 34 سوره بـقـره و اذ قلنا للملائكة اسجد و الدم به نقل از جابر بن يزيد جعفي از ابي جعفر محمد بن علي (ع) روايت نموده و به تفسير آيه مي پردازد. بعضي از عامه او را توثيق و روايات او را در كتب تفسير و حديث خويش ضبط نموده اند. مـنـابع : اعيان الشيعة، 4/51 - 55؛ اعلام، 2/105؛ تاسيس الشيعة، 326؛ تفسير فرات الكوفي، 54؛ تفسير القمي، 1/36؛ الذريعة، 4/268؛ جامع الرواة، 1/144 - 146؛ رجال، ابن داود، 80؛ رجال، شيخ طوسي، 111؛ رجال، كشي، 169 - 174؛ الفهرست، شيخ طوسي، 73؛ معجم رجال الحديث 4/17 - 27؛ مـعـجـم الـمـؤلـفين، 2/106؛ رجال، علامه حلي، 35؛ ميزان الاعتدال، 1/379 - 384؛ تنقيح المقال، 1/203؛ رجال، نجاشي، 1/313 - 316.
تفسير ابن ابي شعبه
اثـر ابـوجـعفر محمد (م 135 ق) علي بن ابي شعبة حلبي از ثقات مفسرين اماميه و از برجستگان علماي خاندان آل ابي شعبه حلبي (آل ابي شعبه حلبي). وي حديث تفسير و تاويل را از حضرت امام جعفر الصادق (ع) اخذ كرده است. در كـتـب رجـالي بر توثيق وي اتفاق نطر است و تفسير او به شيوه آن عصر روائي است و مفسرين ديگر از آن نقل كرده اند ولي اكنون وجود ندارد.

ابـوالـعـبـاس نـجاشي (م 450 ق) پس از توثيق ابي شعبه تفسير وي را ضبط كرده و آن را توس ط اسـتـادانـش در روايـت مـحـمـد بن جعفر نحوي تميمي و ابن نوح سيرافي به سه واسطه روايت مي نمايد. مـنـابع : اعيان الشيعة، 2/89؛ جامع الرواة، 2/151؛ الذريعة، 4/240؛ رجال، ابن داوود، 324؛ رجال، شيخ طوسي، 295؛ رجال، نجاشي، 2/202؛ رجال، علامه حلي، 103؛ الفهرست، شيخ طوسي، 303؛ مـعالم العلماء، 94؛ مفسران شيعه، 66؛ معجم رجال الحديث، 16/302؛ كامل الزيارات، ابن قولوية، 89؛ رجال، البرقي، 20.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:16 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير ابن ابي هند
از ابـوبـكـر داوود (م 139 ق) فرزند ابي هند دينار قشيري سرخسي متوفي در راه مكه معظمه از مفسرين و محققين و از اصحاب حضرت ابي جعفر محمد الباقر (ع). وي تفسير و حديث را از امام محمد الباقر (ع) اخذ كرد. ابن نديم در فهرست در فصل كتب تفاسير به كتاب تفسير داوود بن ابي هند اشاره مي كند. تفسير وي به زبان عربي به شيوه صدر اول اسلام روائي است و متاسفانه وجود ندارد. مـنـابـع : الذريعة، 4/240؛ رجال، شيخ طوسي، 120؛ جامع الرواة، 1/301؛ الفهرست ابن نديم، 36؛ معجم رجال الحديث، 7/91.
تفسير القرآن
اثر ابي سعيد ابان (م 141 ق) فرزند تغلب بن رباح بكري جريري كوفي شيخ قراء و مفسرين شيعه و از اصـحـاب ائمه ثلاثه حضرت زين العابدين و محمد باقر و جعفر الصادق عليهم السلام بوده و نزد آن بزرگواران مقامي ارجمند داشته است. وي را فريقين عامه و خاصه توثيق كرده اند.
وي بـه امـر حـضـرت صادق (ع) در مدينه كرسي فتوي را به دست گرفت و از مؤسسين در علم قراآت قرآن كريم و از اعاظم علماي شيعه مي باشد كه به تاليف چهار تفسير پرداخته است. تفاسير او در تفسيرهاي چاپي و خطي به تفصيل تا عصر حاضر نقل شده است. تفاسير وي عبارتند از: 1 ـ معاني القرآن اللطيف. 2 ـ تفسير القرآن.
3 ـ الغريب في القرآن. 4 ـ تفسير القراآت. مـنـابـع : اعيان الشيعه، 2/69؛ تاسيس الشيعة، 319 - 343؛ الذريعة الي تصانيف الشيعة، 4/233 - 239؛ تـفـسير فرات كوفي، 90 به بعد؛ تفسير كنز العرفان خطي ؛ بغية الوعاة، 176؛ تنقيح المقال، 1/3؛ تـهـذيـب الـتـهذيب، 1/93؛ جامع الرواة، 1/9؛ رجال، ابن داوود، 9؛ رجال، شيخ طوسي، 82؛ رجال، كشي، 279 - 280؛ رجال نجاشي، 1/73؛ طبقات المفسرين، داودي، 1/1؛ الطبقات الكبري، 6/302 - 360؛ الفهرست، ابن نديم، 276؛ الفهرست، شيخ طوسي، 5؛ معجم الادباء، ياقوت، 1/107؛ مفسران شيعه، 65 - 66؛ ميزان الاعتدال، 1/5.
تفسير الاحمسي
اثر ابوالحسن مالك (م ح 145 ق) فرزند عطية بجلي احمسي كوفي از محدثين و مفسرين شيعه. وي عـلـوم قرآن و تفسير و حديث را از حضرت سجاد زين العابدين (ع) و حضرت ابي جعفر محمد الباقر (ع) و حضرت ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع) اخذ كرد. تفسير مورد بحث به زبان عربي و به شيوه روائي است.
فـرات كـوفـي در تفسير خويش معروف به تفسير فرات الكوفي هنگام تفسير آيه 33 سوره محمد (ص) (يا ايها الذين آمنوا اطيعوا اللّه و اطيعوا الرسول و لا تبطلوا اعمالكم). مالك بن عطيه توسط يزيد بن فرقد نهدي از امام صادق (ع) سؤال كرد چه چيزي پس از اطاعت از خـداوند و رسول (ص) اعمال را باطل مي كند؟ امام فرمودند: دشمني با ما باطل كننده عمل آنان است. در كـتـب مـهم حديث شيعه از جمله كتب اربعه و نيز توسط روات بزرگ شيعه از آن روايت شده است. منابع : تفسير فرات الكوفي، 418؛ تفسير القمي، 2/212؛ جامع الرواة، 2/37 - 38؛ رجال، ابن داوود، 283؛ رجـال، نـجـاشي، 2/375؛ الفهرست، شيخ طوسي، 196؛ رجال، كشي، 133 - 314؛ الروضة الكافي، 268؛ الكافي، 1/393 - 394؛ من لا يحضره الفقيه، 3/353؛ معجم رجال الحديث، 14/168 - 172.
تفسير زيد عدوي
اثـر ابوعبداللّه زيد (م 136 يا 140 يا 145 ق) فرزند اسلم عدوي مدني از مفسرين شيعه و محدثين اماميه. شـيـخ الطائفه شيخ طوسي وي را از اصحاب حضرت سجاد (ع) سپس در اصحاب حضرت صادق (ع) ياد كرده است وي از ثقات مفسرين است و فريقين سني و شيعه او را توثيق نموده اند. ابن نديم در كتاب خود الفهرست كتاب تفسير زيد بن اسلم را كه به خط سكري نحوي لغوي بوده جزء كتابهاي تفسير ضبط كرده است. منابع : اعيان الشيعة، 7/91 - 93؛ التفسير و المفسرون، 1/116 - 117؛ تذكرة الحفاظ، 1/132 - 133؛ الـذريـعـة، 4/275؛ الاتـقان في علوم القرآن، 4/240؛ جامع الرواة، 1/340؛ رجال، ابن داوود، 162؛ رجـال، طـوسـي، 90؛ طبقات المفسرين، داوودي، 1/176؛ معجم رجال الحديث، 7/335؛ الكافي، 6/408؛ تفسير فرات الكوفي، 258.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:17 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير فضيل بصري
اثـر ابـوالقاسم فضيل (م ح 145 ق) فرزند يسار نهدي عربي بصري از مفسران و محدثين شيعة و اصحاب امام پنجم و امام ششم عليهما السلام. علوم قرآن و حديث را از حضرت امام محمد باقر (ع) و حضرت امام جعفر صادق (ع) اخذ كرد. ابوالعباس نجاشي پس از توثيق وي مي نويسد در حيات حضرت صادق (ع) وفات يافت. ابن حجر عسقلائي در كتاب خود لسان الميزان او را رافضي كذاب و لا يعتمد عليه مي خواند. اما در كتب رجالي اماميه اتفاق كلمه در توثيق اوست. تفسير مورد بحث به زبان عربي و به شيوه روايي است.
و در كتب حديث و تفسيرهاي شيعي منقول است. ابـي الـحسن علي بن ابرهيم قمي در تفسير خود معروف به تفسير القمي در بحث از آيه 71 سوره بـنـي اسـرائيل يوم ندعوا كل اناس بامامهم از فضيل بن يسار به نقل از حضرت ابي جعفر محمد الباقر (ع) نقل مي كند كه : رسول اللّه (ص) و حضرت علي و امام حسن و امام حسين عليهم السلام هريك با فرقه اي مي آيند و همه شيعيان همراه ايشان هستند. شـيخ مفيد در رساله عدديه خود او را از فقهاي اعلام و صاحبان فتوا مي خواند و طريق روايت وي را صحيح دانسته است. مـنـابـع : الاسـتبصار، 1/401؛ تهذيب الاحكام، 3/48؛ تفسير القمي، 2/23؛ جامع الرواة، 2/11 - 13؛ رجال، ابن داوود، 274؛ رجال، شيخ طوسي، 132 - 271؛ رجال، كشي، 185 - 187؛ رجال، نجاشي، 2/172 - 173؛ لسان الميزان، 4/454؛ معجم رجال الحديث، 13/335 - 341؛ من لا يحضره الفقيه، 3/307.
تفسير محمد بن فرات
از محمد (م 145 ق) فرزند فرات از روات و محدثين اماميه. وي عـلـوم قـرآن و تـفـسير و حديث را از حضرت ابي جعفر محمد الباقر (ع) اخذ كرد؛ و نيز عصر حضرت ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع) را درك كرد و از حضرت صادق (ع) روايت مي نمايد. كتب رجالي وي را توثيق نموده اند.
كشي در رجال خود مي نويسد كه او اصبغ بن نباته را ملاقات نموده بود. سـپـس حـديـثـي را كه وي از اصبغ بن نباته و او از حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) شنيده بود ياد مي كند. وي غير از محمد بن فرات جعفي مي باشد كه در عصر حضرت رضا (ع) مي زيست و كتب رجالي او را تضعيف كرده و كذاب مي خوانند و امام هشتم (ع) او را ذم نموده است. تـفـسير مورد بحث به زبان عربي و به شيوه روائي است و در طي كتب تفسيرهاي شيعي و اسناد كتب معتبر حديث اماميه نقل گرديده است. اكثر تفسير او در فضائل حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) و خاندان عصمت و طهارت مي باشد. فـرات كوفي در تفسير خويش در تفسير آيه 14 سوره واقعة ثلة من الاولين و قليل من الاخرين مي نويسد كه محمد بن فرات از امام جعفر صادق (ع) در تفسير آيه مذكور سؤال مي كند. امـام (ع) مـي فـرمايند قال : ثلة من الاولين : ابن آدم المقتول و مؤمن آل فرعون و حبيب النجار صاحب يس، و قليل من الخرين : اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) مي باشند. وي بـا محمد بن فرات حرامي كه شيخ طوسي در كتاب رجال خود از اصحاب حضرت ابي عبداللّه جـعـفـر الـصادق (ع) ياد كرده است متحد هستند و آيت اللّه خوئي نيز همين احتمال را در معجم رجال الحديث داده است. منابع : تفسير الفرات، 465؛ تفسير القمي، 2/125؛ رجال، شيخ طوسي، 298؛ معجم رجال الحديث، 17/126 - 128؛ الكافي، 2/349؛ تهذيب الاحكام، 10/50.
آيات الاحكام، تفسير احكام القرآن
اثـر ابـوالـنـصر محمد بن السائب بن بشر كلبي (م 146 ق) از مفسران معروف شيعه و از اصحاب حضرت امام محمد الباقر وامام جعفر الصادق (ع). ابـن نديم در كتاب الفهرست خود هنگام ذكر كتابهائي كه درباره علوم قرآن تاليف گرديده است از اين تفسير به نام احكام القرآن كلبي ياد كرده است و جمعي به نام آيات الاحكام ضبط كرده اند و هر دو تفسير متحد هستند. آقـابزرگ تهراني در الذريعة از اين تفسير به نام آيات الاحكام نام برده و از قول ابن عدي مي نويسد كلبي صاحب تفسير كبير است كه از بزرگترين تفاسير معروف مي باشد. با اين ترتيب كلبي صاحب دو تفسير مي باشد به نام تفسير كبير و تفسير آيات الاحكام. گـفـتـه اند كه نخستين كسي است كه در اين فن در اسلام كتابي تاليف نموده است، و ابن حجر عسقلاني در كتاب خويش تهذيب التهذيب پاي خود را فراتر گذاشته و ابوالنصر كلبي را به خاطر تشيع اش به كفر و زندقه متهم كرده است. تـفسيرهاي مورد بحث به زبان عربي و چنانچه از متون تاريخ استفاده مي گردد در تفسير آيات و در فقه و آيات احكام قرآن كريم و به شيوه روائي است و متاسفانه اكنون موجود نمي باشد. مـنـابـع : الاعـلام، زركلي، 6/133؛ اعيان الشيعة، 9/339؛ تاسيس الشيعة، 321 و 325؛ الاتقان في عـلـوم الـقـرآن، 4/239؛ الذريعة، 1/40، 4/311؛ تهذيب، ابن حجر، 9/157؛ رجال، ابن داوود، 312؛ رجال، شيخ طوسي، 136؛ شذرات الذهب، 1/217؛ طبقات المفسرين، داوودي، 2/144؛ الفهرست، ابـن نـديـم، 41، 107؛ كـشف الظنون، 1/429؛ مفسران شيعة، 65؛ وفيات الاعيان، 4/309؛ الوافي بالوفيات، 3/83؛ المعارف، ابن قتبية، 233.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:20 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير امام جعفر صادق (ع)
(80 - 148 ق)، حـضـرت صـادق (ع) مشهورترين اهل زمان خود در علم و فضل بود محدثين از هيچ يك از ائمه معصومين (ع) به مقدار وي روايت نقل نداشته اند. صـاحبان حديث و كتب رجالي اسماء شاگردان او را از ثقات با اختلاف آراء و گفته هاي آنان بيش از چهار هزار محدث و عالم ضبط كرده اند. جنابذي در معالم العترة الطاهرة به نقل از صالح بن الاسود مي نويسد هيچ كس جز اميرالمؤمنين (ع) و حضرت صادق (ع) نگفته است سلوني قبل ان تفقدوني. در فهرست چاپي كتابخانه علي پاشا در استانبول تفسيري منسوب به امام جعفر الصادق (ع) به نام تـفسير الامام جعفر بن محمد الصادق ذكر شده است و آقابزرگ تهراني آنرا در الذريعه ياد كرده و مي نويسد: چنين تفسيري در كتب و فها اصحاب، و علماي اماميه ياد نشده و آنچه كه قريب بـه ظـن اسـت ايـن تـفـسير توسط بعضي از اصحاب ائمه عليهم السلام نگاشته شده مانند كتاب بحارالعلوم كه منسوب به امام حضرت الصادق (ع) است و توسط يكي از اصحاب ائمه عليهم السلام تاليف شده. مـؤلـف كـه يـكي از اصحاب ائمه (ع) بوده روايات صحيح را جمع نموده است چون ايمان قطعي داشته است كه اين اقوال از ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع) است مستقيما آنها را به امام نسبت داده و از خود نام نبرده است. ولـي آنـچـه مسلم است اكثر اسناد احاديث در تفسير قرآن كريم به امام جعفر الصادق (ع) منتهي مي گردد. تـصـحـيح انتقادي قابل توجهي از تفسير امام جعفر صادق (ع) به كوشش پل نويا در مجموعه آثار ابـوعـبدالرحمن سلمي (گردآورده نصراللّه پورجوادي، تهران، مركز نشر، 1369، 1/5 - 63) آمده است. منابع : اعيان الشيعه، 1/668 - 669؛ تفسير بحرالعرفان برغاني (خطي)؛ تفسير عياشي، 1/2؛ تفسير فرات الكوفي، 49؛ تفسير القمي، 1/29؛ تفسير الميزان، 1/20؛ الذريعة، 4/269؛ مفسران شيعه، 70؛ مجموعه آثار ابوعبدالرحمن سلمي. گردآورده نصراللّه پورجوادي، 1/5 - 63.
التحريف و التبديل
اثـر ابوجعفر محمد (83 - 148 ق) فرزند حسن صيرفي كوفي از محققين شيعه و مفسران اماميه در قرن دوم هجري و از اصحاب حضرت امام جعفر الصادق (ع). مفسر، علم حديث و تفسير را از ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع). اخـذ نـمـوده و از التحريف و التبديل چنين استفاده مي گردد كه اين تفسير كه فعلا وجود ندارد ردي بـوده اسـت بـر اقوال فرقه حشويه و اصحاب حديث كه در صدر اول اعتقاد غلطي نسبت به قـرآن داشتند و تلفيقاتي به كرامت قرآن كريم نسبت داده اند اين تفسير از جمله تفاسير و ردهائي مي باشد كه مانند شريف مرتضي و شيخ طوسي و شيخ صدوق بر آن اقوال نوشته اند. منابع : تاسيس الشيعة، 334؛ جامع الرواة، 264؛ الذريعة، 3/394؛ رجال، شيخ طوسي، 284؛ رجال، ابن داوود 305، الفهرست، شيخ طوسي، 289، معجم رجال الحديث، 15/262.
تفسير ابي حمزة الثمالي
اثـر ابـوحمزه ثابت (م 150 ق) فرزند ابي صفيه دينار ثمالي كوفي ازدي معروف به ابوحمزه ثمالي شيخ شيوخ شيعه در عصر خويش و از اخيار و ثقات معتمدين در روايات و حديث. از اصحاب حضرت سجاد (ع)، امام باقر (ع)، امام صادق (ع) و امام كاظم (ع) بود و نيز علماء عامه و خاصه روايات و احاديث او را در تفاسير خود نقل كرده اند. ابـن الـنـديم در الفهرست در ذكر كتب تفاسير قرآن تفسير او را ضبط كرده و چنين ياد مي كند كـتـاب تـفـسـير ابي حمزة الثمالي و نام او ثابت بن دينار و كنيه پدرش دينار ابوصفيه است و نيز ابوحمزه از اصحاب علي عليه السلام بوده و از نجباء ثقات و از مصاحبين اباجعفر (ع).... از جمله كساني كه از تفسير ابي حمزه ثمالي نقل نموده اند.
ابوالقاسم فرات از اعلام مفسرين شيعه در عصر غيبت صغري در تفسير خويش به نام تفسير فرات در بيش از چهارده مورد از ابي حمزه ثمالي نقل مي نمايد. و نيز ثعلبي (م 427 ق) در تفسير خود به نام الكشف و البيان في تفسير القرآن و ابن شهر آشوب (م 588 ق) در تفسير خود اسباب و النزول و كتاب ديگرش المناقب و ملامحمد صالح البرغاني (م 1271 ق) در تـفـسير خود كنزالعرفان و جمعي ديگر و حاجي خليفه در كشف الظنون و در ضمن ذكـر تـفاسير آن را نيز ضبط كرده اند و نجاشي مي نويسد، سه فرزند وي نوح و منصور و حمزه در قيام و خروج زيد شهيد گرديده اند. مـنابع : اعيان الشيعة، 4/9؛ الاعلام، 2/97؛ تاسيس الشيعة، 327؛ تفسير فرات الكوفي، 177؛ تفسير كـنـزالـعـرفـان (خطي)؛ تفسير بحرالعرفان و معدن الايمان، ملامحمد صالح برغاني (خطي)؛ الـذريـعة، 4/254؛ جامع الرواة، 1/134؛ رجال ابن داود، 77؛ رجال علامه حلي، 29؛ رجال، كشي، 176؛ رجـال، نـجـاشـي، 1/289 - 292؛ رجـال، شيخ طوسي، 84، به بعد؛ كشف الظنون، 1/444؛ طـبقات المفسرين، داودي، 1/123؛ الفهرست ابن نديم، 36؛ الفهرست شيخ طوسي، 71؛ مفسران شـيـعه، 67؛ مناقب، ابن شهر آشوب، 4/320؛ معجم رجال الحديث، 3/385 - 393؛ تفسير القمي، 2/451 به بعد.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:22 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير ابن ابي زياد
(؛ تـفـسـيـر سكوني)، اثر اسماعيل (م ب 148 ق) فرزند ابي زياد مسلم شعيري سكوني كوفي از دانشمندان و مفسران شيعه و از اصحاب حضرت امام جعفر صادق (ع) و ثقات محدثين اماميه. ابن نديم در الفهرست، تفسير قرآن وي را ضبط كرده است. ابوالعباس نجاشي (م 450 ق) آن را توسط استاد و شيخش در روايات ابي العباس احمد بن علي بن نوح سيرافي با پنج واسطه روايت مي كند. مـيـردامـاد در كـتـاب خـود الرواشح السماوية في شرح الاحاديث الاماميه پس از توثيق وي قول تـضـعـيـف او را چـون از سكونيه است رد مي كند و اظهار مي دارد كه اجماع اصحاب به توثيق او تصريح دارند. تـفـسـيـر مورد بحث به زبان عربي و بر شيوه همان عصر يعني روائي مي باشد و در كتب تفسير و حديث معتبر شيعه از تفسير وي بسياري نقل گرديده است. مـنـابـع : الاسـتـبصار، 1/442؛ تنقيح المقال، 1/127؛ تهذيب الاحكام، 3/256 به بعد؛ تفسير قمي، 1/388؛ جـامـع الرواة، 1/91؛ الرواشح السماوية في شرح الاحاديث الاماميه، 56؛ رجال، ابن داوود، 55؛ رجال، شيخ طوسي، 147؛ رجال، نجاشي، 1/109 - 110؛ الخلاصة، علامه حلي، 199؛ الفهرست، شـيـخ طـوسـي، 55؛ مـعجم رجال الحديث، 3/185 - 187؛ من لا يحضره الفقيه، 4/254؛ ميزان الاعتدال، 1/231.
تفسير الاعمش
از ابـومحمد سليمان (61 - 148 يا 149 ق) فرزند مهران الاعمش اسدي كاهلي از اكابر مفسران و خواص اصحاب امام محمدباقر (ع) و از قاريان مشهور شيعه. ابن سعد در الطبقات الكبري او را اعرف مردم در تفسير و فنون قرآن مي خواند سپس اضافه كرده است كه ابوحيان تيمي قرآني را با خود داشت كه آن را بر اعمش عرضه مي كرد و تصحيح مي نمود بر قراات او و اين صحيح ترين مصاحف بود. ابـن عـمـاد حنبلي او را در كتاب خود شذرات از شيوخ محدثين كوفه و عالم رئيس مي خواند كه سند 1300 حديث در تفسير و ساير موارد به او منتهي مي گردد. تـفسير اعمش به زبان عربي و شيوه روائي است و منقولاتي از آن در بسياري از تفسيرهاي سني و شـيـعـه آمده است كه در فضائل حضرت اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب (ع) و خاندان عصمت و طهارت مي باشد. مـانند تفسير آيه 37 سوره بقره فتلقي آدم من ربه كلمات فتاب عليه اعمش از ابي صالح از ابن عـباس روايت مي كند كه چون آدم دچار خطيئه شد جبرئيل به او تعليم كرد كه خداوند را به حق خمسه طيبه سوگند دهد تا بخشوده شود و او چنين كرد پس بخشوده شد. منابع : الاعلام، 3/135؛ تاريخ بغداد، 3/13؛ تذكرة الحفاظ، 1/154؛ تفسير فرات الكوفي، 57؛ تفسير الـقـمـي، 2/381؛ تهذيب التهذيب، 4/195؛ خدمات متقابل اسلام و ايران، 456؛ حلية الاولياء، 46؛ خـلاصـة الـتذهيب، 155؛ رجال، شيخ طوسي، 206؛ رجال، ابن داود، 177؛ ريحانة الادب 1/154؛ جـامـع الـرواة، 1/383؛ سـيـر اعـلام الـنـبلاء، 6/226؛ الطبقات الكبري، ابن سعد، 6/342؛ ميزان الاعتدال، 2/224.
تفسير ابي بصير
از ابوبصير يحيي (م 148 يا 150 ق) فرزند ابي القاسم اسدي نام پدرش را به اختلاف نقل كرده اند. شيخ طوسي در الفهرست يحيي بن القاسم ذكر نموده در رجال خود يحيي بن ابي القاسم. حديث و تفسير را از حضرت ابي جعفر محمد الباقر و امام جعفر الصادق عليهما السلام اخذ كرد. كشي در رجال خود در شرح حال او به نقل از محمد بن مسعود مي نويسد كه از علي بن حسن بن فضال درباره او سؤال كردم گفت كه از هم پيمانان بني اسد بود. سپس مجددا سؤال كردم آيا متهم به غلو بود؟ گفت خير. وي داراي تفسير قرآن است.
سيد حسن صدر در تاسيس الشيعه مي نويسد اجماع بر توثيق اوست و تقديم وي در فقه است. وي داراي كتابي است در تفسير قرآن.
احـتـمـالا با ابوبصير فرزند قاسم كه اسناد بيش از 275 روايت به او منتهي مي گردد يكي است و روايات او در كتب اربعه ضبط است. مـنـابع : الاختار، شيخ مفيد، 83؛ تاسيس الشيعة، 327؛ تفسير فرات كوفي، 417؛ الذريعة، 4/251؛ جـامع الرواة، 2/324؛ رجال، ابن داوود، 371؛ رجال، علامه حلي، 264؛ رجال شيخ طوسي، 140 - 333؛ رجـال، كـشـي، 402؛ رجـال، نـجاشي، 2/411؛ الشيعه و فنون الاسلام، 61؛ الفهرست، شيخ طوسي، 362؛ معجم رجال الحديث، 20 - 28؛ مفسران شيعه، 67؛ تفسير القمي، 1/28.
تفسير(هاي) مقاتل بن سليمان
اثر ابوالحسن مقاتل بن سليمان بن زيد بلخي خراساني (م 150 ق)، از اصحاب امام محمدباقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) و با يك واسطه از طريق ضحاك بن مزاحم از ابن عباس روايت كرده است.

شافعي گفته است همه مردم در تفسير نيازمند به مقاتل هستند. از او آثار قرآن پژوهي متعددي باقي مانده است. از جـمـلـه كتابي در زمينه متشابهات قرآن (نسخه مكتوب به سال 586 ق در كتابخانه راقم اين سطور در قزوين). كتابي در وجوه و نظاير قرآن مجيد كه به طبع رسيده است. كتابي در زمينه ناسخ و منسوخ ؛ كتابي به نام تفسير الجوابات في القرآن، همچنين نوادر التفسير؛). ثت تفسير الخمسمائة آية من القرآن (نسخه محفوظ در كتابخانه موزه بريتانيا به شماره 8033 منابع : الاعلام، 7/281؛ تاريخ الادب العربي، كارل برو كلمان، 4/9 - 10؛ تاريخ دمشق، تلخيص ابن مـنـظـور، 25/197 - 204؛ تـفسير فرات كوفي، 174 به بعد؛ تهذيب التهذيب، ابن حجر، 10/249 - 254؛ جامع الرواة، 2/261؛ الذريعة، 4/315؛ رجال، ابن داود 519؛ رجال، شيخ طوسي، 138، 313؛ رجـال، كـشـي، 334؛ شـذرات، 1/227؛ طبقات المفسرين، داودي، 2/330 - 331؛ الفهرست، ابن نديم، 227؛ معجم رجال الحديث، 18/3111؛ وفيات الاعيان، 5/255 - 257؛ ربيع الابرار، 1/397.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:25 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير ابومريم انصاري
اثـر ابـومـريـم عـبدالغفار (م ح 150 ق) فرزند القاسم بن قيس بن فهد انصاري فقيه مفسر شيخ المحدثين و از اصحاب امام محمدباقر (ع) و امام جعفر صادق (ع). ابن حجر در لسان الميزان مفسر را رافضي و غير ثقه و از رؤس الشيعة وصف نموده و از قول احمد بن حنبل مي نويسد هرگاه ابوعبيده حديثي را از قول ابن مريم نقل مي كرد، مردم فرياد مي زدند كه لا نريده (او را نمي خواهيم). سپس از بخاري از مفسر با ذكر سند از ابن عباس از رسول اكرم (ص) حديث علي مولي من كنت مولاه را ضبط كرده است. تفسير مورد بحث در يك جلد به شيوه روائي به زبان عربي است كه طي كتب معتبر حديث شيعه و تفسيرهاي اماميه منقول است. از جمله فرات كوفي در كتاب تفسير خود در تفسير آيه 36 سوره نساء و اعبدوا اللّه و لا تشركوا به شيئا و بالوالدين احسانا و بذي القربي مي نويسد وي از حضرت صادق (ص) نقل مي نمايد كه مراد از الـوالـديـن، رسول اللّه (ص) و علي بن ابي طالب (ع) است و همچنين در تفسير آيه 82 سوره الانـعام الذين آمنوا و لم يلبسوا ايمانهم بظلم اولئك لهم الا من و هم مهتدون از حضرت صادق (ع) نقل نموده كه امام (ع) فرمودند يا ابامريم هذه و اللّه نزلت في علي بن ابي طالب (ع) خاصة. مـنـابع : تفسير فرات، كوفي، 104 به بعد؛ جامع الرواة، 1/461 - 462؛ رجال، ابن داود، 226؛ رجال، شـيخ طوسي، 99/237؛ رجال، نجاشي، 64؛ رجال، علامه حلي، 117؛ الفهرست، 219 - 220؛ لسان الميزان، 4/42 - 43؛ معجم رجال الحديث، 10/55 - 56؛ تهذيب الاحكام، 9/370 به بعد.
تفسير فضيل رساني
فضيل (م ح 150 ق) فرزند زبير بن عمر بن درهم رساني اسدي كوفي، از اصحاب امامين حضرت باقر (ع) و حضرت صادق (ع) و مفسرين و محدثين شيعه در قرن دوم هجري. تـفسير مورد بحث به زبان عربي به شيوه روائي كه قسمتي از اين تفسير طي كتب تفسير و كتب حديث نقل گرديده است. از جمله مفسران شيعه كه تفسير او را نقل نموده اند فرات كوفي در تفسير خود بيش از پنج عنوان از تـفـسـيـر آيـات خـويـش را اسـنـاد به اين مفسر نموده است كه تمامي آنها در فضائل حضرت امـيـرالـمـؤمنين علي (ع) و خاندان عصمت و نبوت است و چهار عنوان آن را مفسر از زيد شهيد روايـت نـمـوده اسـت از جمله در تفسير آيه 36 سوره نور في بيوت اذن اللّه ان ترفع و يذكر فيها اسـمـه يسبح له فيها بالغدو و الاصال مي نويسد كه فضيل بن زبير از زيد بن علي (ع) درباره اين آيه پرسيد، گفت رسول اللّه (ص) فرموده است مراد از بيوت بيوت انبياء است. ابـوبـكـر مـي پـرسـد آيا بيت علي (ع) هم از آنهاست ؛ حضرت (ص) پاسخ مي دهند آري از برترين آنهاست. منابع : تفسير فرات كوفي، 177 به بعد؛ جامع الرواة، 2/9؛ رجال، كشي، 287؛ رجال، شيخ طوسي، 132؛ الـفـهـرسـت، ابن نديم، 227؛ معجم رجال الحديث، 13/326 - 327؛ الكافي، 6/326 به بعد؛ كامل الزيارات، 72؛ مجله تراثنا (شماره 2 سال اول).
تفسير منخل
اثـر منخل (م ح 150 ق) فرزند جميل اسدي كوفي از مفسران شيعه و اصحاب حضرت امام جعفر الصادق (ع) و از دانشمندان اماميه در قرن دوم هجري. مـفـسـر را از غـلاة شـيـعه مي خوانند و نيز تفسير وي را محمد بن سنان و احمد بن ميثم روايت كرده اند. نجاشي تفسير او را در كتاب رجال خود ضبط كرده است. ايـن تـفسير به شيوه روائي است و در تفسير آيات قرآن كريم از اقوال ائمه اطهار (ع) بهره گرفته است. روايات مفسر در كتب اربعه و تفاسير مهم شيعه نقل شده است. مـنـابـع : تفسير فرات كوفي ؛ تفسير بحرالعرفان برغاني (خطي)؛ تهذيب الاحكام، 2/109 به بعد؛ الـذريـعـة، 4/316؛ جـامع الرواة، 2/263؛ رجال، ابن داود، 520؛ رجال، شيخ طوسي، 320؛ رجال، كـشـي، 314؛ رجال نجاشي، 2/372 - 373؛ الفهرست، شيخ طوسي، 338؛ الكافي، 1/417 به بعد؛ معالم العلماء، ابن شهر آشوب، 124؛ مفسران شيعه، 69.
تفسير حسن مروزي
اثر حسن (م ح 150 ق) فرزند واقد مروزي كوفي از مفسران اماميه فقيه محدث. وي از اصـحـاب حضرت ابي عبداللّه جعفر الصادق (ع) بوده و نيز ابن نديم در الفهرست مي نويسد داراي مـؤلـفـات از جمله كتاب تفسير قرآن و تفسير الناسخ و المنسوخ و كتاب تفسير الوجوه في القرآن است. تـفـسـير مروزي به شيوه مفسران اصحاب روائي است و در تفسير آيات قرآن از روايات و احاديث خاندان عصمت بهره گرفته است ولي متاسفانه فعلا موجود نيست. طي تفسيرهاي روائي از آن نقل گرديده است. مـنـابـع : الـذريـعـة، 4/271؛ رجـال، شيخ طوسي، 225؛ الفهرست، ابن نديم، 284؛ معجم رجال الحديث، 5/151؛ مفسران شيعه، 69.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:27 PM
تشکرات از این پست
abolfazl_785
qolameali
qolameali
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : شهریور 1390 
تعداد پست ها : 1301
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:معرفی تفصیلی تفاسیر شیعه

تفاسیر قرن دوم

تفسير هاشمي
(؛ تفسير سوره القدر)، اثر عبدالرحمان فرزند كثير هاشمي (م ح 155 ق) فقيه محدث و مفسر، از اصحاب امامين حضرت امام باقر (ع) و حضرت امام جعفر صادق (ع). ابن قولويه او را توثيق مي نمايد و شيخ صدوق توسط محمد بن الحسن از محمد بن الحسن الصفار از علي بن حسان واسطي از عمويش عبدالرحمان بن كثير هاشمي روايت مي كند. تـفـسير وي به زبان عربي و به شيوه روائي است و طي كتب تفسير و حديث معتبر شيعه از جمله كتب اربعه بسياري نقل گرديده است. هـمچنين نام وي در اسناد بيش از چهل و دو روايت ضبط شده است كه سند آنها به او مي رسد از جمله در تهذيب و من لا يحضره الفقيه و كامل الزيارات و ساير كتب حديث. مـنـابع : تفسير قمي، 2/131 به بعد؛ تهذيب الاحكام، 1/53 به بعد؛ جامع الرواة، 1/453؛ رجال، ابن داود، 474؛ رجـال، نـجـاشـي، 2/44 - 45؛ الـفـهـرست، شيخ طوسي، 134 - 135؛ معجم رجال الحديث، 9/343 - 345؛ من لا يحضره الفقيه، 3/366 به بعد.
تفسير ابن زيات كوفي
اثـر ابوعماره حمزة (80 - 150 يا 154 يا 158 ق) فرزند حبيب بن عمارة بن اسماعيل زيات كوفي تميمي كه مزارش در شهر حلوان عراق معروف است. از شيوخ مفسران اماميه و يكي از قراء نامدار قرآن مجيد كه به امام القراء معروف است. تفسير و تاويل قرآن را از امام صادق (ع) و قراآت و ساير علوم قرآني را از شيوخ شيعه و اكابر علماي عصر خويش از جمله سليمان الاعمش و حمران بن اعين برادرزاده ابن اعين و ديگران فراگرفت ابن نديم تفسير متشابه القرآن او را در الفهرست ياد كرده است. بـعضي ديگر از آثار قرآن پژوهي او عبارت است از: عدد آي القرآن، اسباع القرآن (كه در اين رشته صاحب ابتكار بوده است)؛ كتاب الوقف و الابتداء؛ حدود آي القرآن ؛ مقطوع القرآن و موصوله. ملا محمد صالح برغاني حائري (م 1271 ق) در كتاب موسوعة البرغاني في فقه الشيعة، در فصل الصلوة في ماهية القراء از او به نيكي ياد كرده است. منابع : اعيان الشيعة، 6/238 - 240؛ الاعلام، 2/277؛ ايضاح المكنون، 2/318؛ البيان، آيت اللّه خوئي، 136 - 257؛ سير اعلام النبلاء، 7/90؛ شذرات الذهب، 1/240؛ طبقات ابن سعد، 6/385؛ غاية النهاية ابـن جـرزي، 1/261؛ فـهرست، ابن نديم، 32؛ ميزان الاعتدال، 1/ 605؛ الوافي بالوفيات، 13/172؛ وفيات الاعيان، 2/216؛ مجالس المؤمنين، 10/549.
تفسير علي بن حمزه
اثـر ابـوالـحسن علي (م 185 يا 189 ق) فرزند حمزة بن عبداللّه بن بهمن بن فيروز كوفي اسدي معروف به كسايي، از مفسران و قراء شيعه و علماء لغت و نحو. شمس الدين محمد ذهبي مشايخ او را امام صادق (ع) و اعمش و سليمان بن ارقم نام برده است. آثـار قرآن پژوهي او عبارتند از: تفسير الهاآت، يا هاء القرآن ؛ القراآت ؛ المتشابه في القرآن (؛ تفسير مـا تشابه من الفاظ القرآن و تناظر من كلمات الفرقان) (نسخه اي از آن به شماره 15 در مجموعه كتابخانه قوله محفوظ است)؛ مقطوع القرآن و موصوله ؛ تفسير معاني القرآن. مـنـابـع : الاعلام، 2/162 - 164؛ تاريخ بغداد، 11/403 - 415؛ الانساب، سمعاني، 10/419؛ البداية و النهاية، 11/201 - 202؛ سير اعلام النبلاء، 9/131 - 134؛ شذرات الذهب، 1/321؛ طبقات المفسرين، داوودي، 1/404 - 409؛ طـبـقـات الـقراء، ذهبي، 1/100؛ الفهرست، ابن نديم، 32؛ كشف الظنون، 2/1328؛ مرآة الجنان، 1/421 - 422؛ النجوم الزاهرة، 2/130.
تفسير جواليقي
از هـاشم (م ح 183 ق) فرزند سالم جواليقي جوزجاني (و جوزجان از نواحي بلخ است)، از شيوخ شـيـعـه در قرن دوم هجري و اعلام اماميه در علم كلام و تفسير و از اصحاب امام جعفر الصادق و امام موسي الكاظم عليهما السلام.

وي ايـرانـي تـبـار بوده و نجاشي و شيخ الطائفه شيخ طوسي او را توثيق نموده اند نجاشي تفسير جواليقي و ساير كتب او را به چهار واسطه روايت كرده است. تـفـسـير مزبور به زبان عربي و شيوه روائي است و در تفسير آيات قرآن كريم از روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت بهره گرفته است. مفسرين ديگر از اين تفسير نقل كرده اند ولي اكنون وجود ندارد. مـنابع : تاسيس الشيعة، 360؛ الذريعة، 4/321؛ رجال، برقي، 34 و 48؛ رجال، شيخ طوسي، 329 و 362؛ رجال، نجاشي، 2/399؛ الفهرست، شيخ طوسي، 356؛ معالم العلماء 129؛ مفسران شيعه، 69.

گر نگه دار من آن است که من می دانم          شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

 

پنج شنبه 15 تیر 1391  4:29 PM
تشکرات از این پست
mohrza abolfazl_785
دسترسی سریع به انجمن ها