چهارشنبه، 25 تير 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

ره‏ آورد شوم تهیدستى

امام علی علیه‌ السلام فرمودند:
لِابْنِهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِیَّةِ یَا بُنَیَّ إِنِّی أَخَافُ عَلَیْکَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّینِ مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ دَاعِیَةٌ لِلْمَقْتِ.

امام علی علیه السلام به فرزندشان محمد بن حنفیه فرمودند: پسرم از فقر و تنگدستی درباره تو نگرانم بنابراین از فقر و تنگدستی به خدا پناه ببر زیرا که فقر باعث نقص دین و سرگردانی عقل و ایجاد دشمنی می شود.

نهج البلاغه: حکمت 311
شرح حدیث:
اگر فقر را به معنای نداشتن مال دنیا و یا فقر اعتقادی و فرهنگی و یا فقر نفس که عبارت از حرص و سیری ناپذیری بگوییم هر سه مورد خطرناک و مشکل ساز است.

اگر فقر از مال دنیا باشد گاه بعضی از افراد ضعیف الایمان را تا مرحله کفر پیش می برد چنانکه رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
کادَ الفَقرُ اَن یَکُونَ کُفراً؛ نزدیک است که فقر به کفر انجامد.(1)

یکبار امام علی علیه السلام درباره خطر این نوع از فقر به فرزندشان امام حسن مجتبی علیه السلام فرمودند:
کسی را که در پی تحصیل خوراک روزانه خود است سرزنش مکن زیرا کسی که قوت خود را نداشته باشد خطاهایش بسیار است فرزندم آدم فقیر حقیر است سخنش خریدار ندارد و مقام و مرتبه اش شناخته و دانسته نمی شود. فقیر اگر راستگو باشد او را دروغگو می نامند و اگر زاهد و دنیاگریز باشد نادانش می خوانند. فرزندم هر که به فقر گرفتار آید به چهار خصلت مبتلا شود.
بالضَّعفِ فِی یَقینِهِ وَ النَّقصانِ فِی عَقلِهِ وَ الرِّقَّهِ فِی دینِهِ وَ قِلَّهِ الحَیاءِ فِی وَجهِهِ فَنَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الفَقرِ
به سستی در یقین و کاستی در خرد و شکنندگی در دین و کمی شرم و حیا در چهره پس پناه می بریم به خدا از فقر.(2)

اگر فقر اعتقادی و فرهنگی باشد آن نیز خطرناک است. امام صادق علیه السلام فرمودند:
الفَقرُ المَوتُ الاَحمرُ فَقیلَ: الفَقرُ مِنَ الدَّنانِیرِ وَ الدَراهّم؟ قالَ: لا و لکِن مِنَ الدّینِ؛
فقر مرگ سرخ است. عرص شد فقر از درهم و دینار؟ حضرت فرمودند: نه فقر دینی.(3)

اگر فقر از نوع سوم باشد یعنی فقر نفس که عبارت از سیری ناپذیری است آن نیز مشکل ساز و نابودکننده است.
امام علی علیه السلام نیز فرمودند:
اَکبَرُ البَلاءِ فَقرُ النَّفسِ؛ بزرگترین بلا فقر نفس است.(4)
یعنی این نفس اگر دنیا را به او بدهند باز احساس کمبود می کند و هیچ گاه از دنیا و آنچه در آن است سیر نمی شود. و دائما احساس فقر می کند.

شرح ابن میثم
امام علیه‌ السلام پسرش را به پناه بردن بر خدا از تنگدستى امر کرده است به خاطر سه ناگوارى که در تنگدستى وجود دارد: یا باعث کاهش در دین است، چون فکر مشغول تنگدستى مى شود و نیروى بدن را از عبادت مى گیرد و باعث سرگردانى عقل مى شود، یعنى جاى سردرگمى و حیرت عقل است و دلتنگى به دلیل بى چیزى امر واضحى است. و همچنین تنگدستى باعث دشمنى شخص با مردم مى شود. امام علیه‌ السلام به وسیله قیاس مضمرى وادار به استعاذه کرده است که صغراى قیاس: فان الفقر... و کبراى مقدّر آن نیز چنین است: و هر چه داراى آن شرایط باشد پناه بردن به خدا از شرّ آن واجب است.(5)

پی‌نوشت‌ها:
1- کافی، ج 2، ص 307
2- جامع الاخبار، ص 300
3- معانی الاخلاق، ص 259
4- غرر الحکم، ح 2565
5- ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم، ج 5، ص 680 و 681

منبع: حدیث زندگی: شرح حکمت های نهج البلاغه، کاظم ارفع، تهران: پیام عدالت، 1390.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
روز تکریم مادران و همسران شهدا؛ از ادای دین نمادین تا مسئولیت اجتماعی
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
از اسنپ‌شاپ بخر، شانسِ بُردن فولکس ID.4 رو بالا ببر!
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
ایثار یا خود فراموشی؟ الگوی فاطمی براساس قرآن و روایات
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین