هبةالدین شهرستانی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)

(1386 -1301 ق)، عالم دینى، فقیه، اصولى، هیوى، مجتهد، مفسر و رجالى. ملقب به هبةالدین و معروف به شهرستانى. نسبش با سى واسطه به زید بن على بن حسین (ع) مى‏رسد. او از سادات شهرستانى اصفهان است. در سامرا به دنیا آمد. مقدمات را در محضر پدرش آموخت. وى علاوه بر فراگیرى صرف و نحو، منطق، عروض، بدیع، معانى و بیان از تاریخ و حدیث و ریاضیات نیز بهره‏مند گشت. در 1319 ق به نجف رفت و در حوزه درس آخوند خراسانى و سید محمدكاظم یزدى و شریعت اصفهانى شركت نمود و به درجه‏ى اجتهاد نایل آمد و خود مستقلا به تدریس پرداخت. شیخ جعفر نقدى و شیخ محمدرضا شبیبى و سید سعید كمال‏الدین از شاگردان او بودند. وى از شیخ محمدباقر اصطهباناتى شیرازى و سید عبدالصمد موسوى شوشترى و امیر سید محمد آل امیر سید على كبیر و سید حسن بن هادى شرف‏الدین كاظمى و سید صدرالدین عاملى اصفهانى و آخوند خراسانى اجازه‏ى روایت و از سید مصطفى حجت كاشانى و سید محمد مجتهد كاشانى و سید مولوى هندى و سید محمد مهدى حكیمى و سید محمد حجت فیروزآبادى اجازه‏ى اجتهاد داشت. او در 1328 ق مجله‏ى «العلم» را منتشر نمود كه نخسین مجله عربى در نجف است و براى پشتیبانى آن كتابخانه‏اى تأسیس كرد تا علما و ادبا و به ویژه جوانان بتوانند از آن استفاده كامل برند. وى همچنین با مجله «المرشد البغدادیة» همكارى داشت، و براى نشر معارف دینى به سوریه، لبنان، مصر، حجاز، یمن، ایران و هند مسافرت نمود. در دوره‏ى ملك فیصل، پادشاه عراق، عهده‏دار منصب وزارت معارف گردید. در 1340 ق از مقام خود استعفا نمود و به امر تألیف پرداخت. در 1342 ق مجدداً به امر حكومت عراق به ریاست دیوان عالى تمیز (مجلس تمیز جعفرى) منصوب گشت. همچنین در 1352 ق از طرف مردم بغداد به نمایندگى مجلس شوراى ملى انتخاب گردید و پس از انحلال مجلس در همان سال، تمامى اوقات خود را صرف تألیف نمود. در اواخر عمر در كاظمین كتابخانه‏اى به نام مكتبةالجوادین تأسیس نمود و كتابخانه شخصى خود را به آنجا منتقل كرد. او در كاظمین درگذشت و همان جا به خاك سپرده شد. از آثار علمى‏اش: «الامامة والامة»؛ «الجامعة الاسلامیة و العقائد القرآنیة»؛ «الجان والجن»؛ «حكمة الاحكام»؛ «الشریعة والطبیعة»؛ «فغان اسلام» یا «دعوةنامه»؛ «ماهو نهج‏البلاغة»؛ «المعارف العالیة للمدارس الراقیة»؛ «ثقاة الرواة»؛ «مواقع النجوم فى تحقیق سماء الدنیا والرجوم»؛ «نقض الفرض فى اثبات حركة الارض»؛ «نهضة الحسین (ع)»؛ «الهیة والاسلام»؛ تفسیر سوره‏ى «الواقعة»؛ «توحید اهل التوحید»؛ «المرجانیة»، در تلخیص «دلائل الخیرات»؛ «تنزیه التنزیل»، در اثبات صیانت مصحف از نسخ و نقص و تحریف؛ «التنبه فى تحریم التشبه بین الرجال والنساء» یا «التنبه فى حرمة التشبه بین النساء والرجال»؛ «المعجزة الخالدة»، در اعجاز قران؛ «رواشح الفیوض فى علم العروض»؛ «اشاعة النوادر».