اسداللَّه حجازی

ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : مردان موسیقی سنتی و نوین ایران (جلد اول)

به سال 1320، اسداللَّه حجازى در محله سرچشمه‏ى تهران كه یكى از محلات قدیمى و اعیان‏نشین بود، دیده به جهان گشود. پدرش یكى از شاگردان خوب استاد على‏اكبر شهنازى بود به طورى كه هر وقت استاد، بنا به عللى در كلاس حاضر نمى‏شد وى به جاى استاد، شاگردان را تمرین و دروس ایشان را مرور مى‏كرد و خلاصه خلیفه‏ى كلاس استاد بزرگى چون شهنازى بود. كودكى وى در محیطى سپرى شد كه مملو از هنر و صفا بود و با این خصوصیات وى مرحله‏ى طفولیت را پشت سر نهاد. چنین بود كه اسداللَّه از زمانى كه چشم باز كرد با موسیقى آشنا شد و با موسیقى بزرگ شد و زندگى كرد. وى، در سال 1334 براى فراگیرى ضرب كه پایه موسیقى سنتى ایران محسوب مى‏شود نزد حسین تهرانى مى‏رود و به فراگیرى ضرب مى‏پردازد و پس از یك سال علاوه بر استفاده از وجود پدر هنرمند خود جهت آموختن «تار» نزد استاد شهنازى مى‏رود و به طور سینه به سینه از مكتب استاد استفاده مى‏كند سپس جهت فراگیرى نت نزد استاد موسى معروفى رفت و نیز در همین زمان شروع به فراگیرى مبانى موسیقى (تئورى موسیقى...) نزد ابراهیم صفایى، رادمرد، سپس پیرنیا و نیز ویولن را نزد یكى از شاگردان استاد صبا در سال 1337 شروع نمود در سال 1339، وى موفق به دریافت گواهینامه و جایزه‏ى اول در نواختن تار بین جوانان ایران مى‏شود و پس از 13 سال تحصیل در آلمان غربى در رشته ژنتیك گیاهى به اخذ دكترا نائل گردید. وى هنگام تحصیل در اروپا، پس از اجرا و معرفى موسیقى اصیل و سنتى ایران در دانشكده موزیك دانشگاه «یوس توس لیبیگ» در شهر «گیسن» بنا به درخواست رؤساى آن دانشكده شروع به تدریس بعضى از سازهاى ایرانى نظیر: تنبك و سنتور و تار همزمان به فراگیرى چند ساز خارجى مثل: گیتار كلاسیك و پیانو و نیز دیگر مسائل موسیقى فرنگى پرداخت. لازم به تذكر است پس از آموزش تنبك به خارجیان علاقمند این ساز، ایشان تشكیل گروهى تنبك‏نواز را مى‏دهد كه حاصل آن اجراى چندین برنامه‏ى متوالى و جالب در آن دانشكده بود كه موجب شناسایى هرچه بیشتر ضرب به خارجیان شد. در سال 1353 كه دكتر اسداللَّه حجازى از اروپا به ایران بازگشت، مجدداً ردیفهاى عالى مرحوم شهنازى را شروع كرد. دكتر حجازى از آن گروه هنرمندان تحصیل كرده و ارزشمندى است كه هیچ‏وقت ساز را براى خودنمایى و وسیله‏اى جهت پول درآوردن و مال‏اندوزى به دست نگرفت و هیچوقت اگر در محفلى دوستانه ساز زد مجذوب دست زدنها و به‏به و چه‏چه‏ها قرار نگرفت و ساز را فقط به خاطر هنر و نفس آن انتخاب و در حال حاضر هم بر همین معیارها به شاگردان متعدد خود درس مى‏دهد. محمد حجازى (مطیع‏الدوله) نویسنده‏ى باذوق، سید حسن حجازى و عباس حجازى پسر عموهاى شكراللَّه حجازى پدر اسداللَّه حجازى مى‏باشند، رهى معیرى شاعر و ترانه‏سراى بزرگ نیز پسر دایى پدر اسداللَّه مى‏باشد، خواهر مطیع‏الدوله حجازى بعدها با كلنل علینقى‏خان وزیرى ازدواج كرد و همبستگى دو خانواده بیشتر گردید. و به طور كلى در یك جمع‏بندى متوجه خواهیم گردید كه این خانواده، خدمات ارزنده‏اى به موسیقى و هنر و ادب این مملكت و تشكیل كلوپ موسیقى كرده‏اند كه در جلد دوم كتاب سرگذشت موسیقى ایران، صفحات 33 و 35 و 41 نوشته‏ى استاد روح‏اللَّه خالقى راجع به فعالیتهاى حجازى‏ها اشاراتى شده است. تألیفات وى: كتاب آموزش تار و سه‏تار، دوره‏ى اول و دوم به سال 1361، كتاب آموزش تار، دوره‏ى سوم به سال 1362 (شامل 10 قطعه پیش‏درآمد، 10 قطعه رنگ، 17 قطعه براى تار، 20 قطعه اتودهاى ایرانى، خارجى در گامهاى ماژور و مینور). كتاب تكنیكهاى مضرابى، شامل (حدود 300 تكنیك جمع‏آورى و نیز ابداع شده به اضافه چهار درآمد تكنیكى عالى در 4 گام ایرانى). به سال 1362 كتاب دو و سه‏نوازى با حفظ فرم‏هاى: فوك، پاساكالیا، آزاد، روندو، (نواسیون و پرلود). بخش آوازهاى ایرانى به سبك جدید با تغییراتى مثل: (استاندارد كردن گوشه‏ها، حذف مطالب گوشه پركن و غیره و ابداع علامات مضرابى كه تاكنون در این باره فعالیتى نشده و مورد نیاز بوده است). همكارى در تألیف و انتشار كتاب آموزش مقدماتى سنتور توسط آقاى منوچهر جهانبگلو، تهیه كتاب ریتمهاى ورزشى (زورخانه‏اى) با همكارى آقاى فرامرز تهرانى، اسداللَّه حجازى در جوار كار هنرى و تدریس تار و سه‏تار، خویش در دانشگاه تهران سمت استادى را دارا مى‏باشد.