ملیت :  ایرانی   -  قرن : 14 منبع : شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد سوم)
معروف به میرزا اسمعیل خان كحال، از اهالى گیلان و تحصیلكرده دارالفنون است. سالها در رشته پزشكى مطالعه نمود و چند سفر به خارج رفت و در رشته چشم‏پزشكى متخصص شد و شهرت زیادى یافت. در دوره مظفرالدین شاه لقب مهذب‏السلطنه گرفت و در زمره‏ى اطباء دربار سلطنتى درآمد. بعد از مشروطه رشته‏ى خود را رها ساخت و داخل سیاست شد. در دور دوم از طرف مردم رشت به وكالت رسید و در دوره سوم مردم انزلى او را به مجلس سوم جزء لیدران اعتدالى بود و سر و صداى زیادى در مجلس داشت و به نیابت ریاست انتخاب گردید. در 1333 ه.ق لقب او از مهذب‏السلطنه به امین‏الملك تبدیل شد و در همان سال عین‏الدوله كه به كمك اعتدالى‏هاى مجلس رأى اعتماد گرفته بود امین‏الملك را به وزارت تجارت و فوائد عامه منصوب نمود. در 1295 در كابینه وثوق‏الدوله به وزارت پست و تلگراف برگزیده شد و در كابینه دوم عین‏الدوله نیز همان سمت را داشت. در 1298 وثوق‏الدوله براى استاندارى آذربایجان عین‏الدوله را درنظر گرفت. شخص اخیر با اختیاراتى وسیع كه از جمله ضمیمه شدن خمسه به حوزه استاندارى او بود به این مأموریت رفت و امین‏الملك را به عنوان قائم مقام و نایب‏الایاله تعیین نمود. ولى در این مأموریت بین عین‏الدوله و امین‏الملك سخت بهم خورد و اختلاف این دو موجب احضار و بركنارى گردید. در كابینه سپهدار رشتى، وزیر مالیه بود و بعد به وزارت معارف رفت. ولى با كودتاى 1299 وزارت معارف او بیش از 5 روز طول نكشید و به زندان افتاد. دكتر امین‏الملك كه نام مرزبان را براى خانوادگى خود انتخاب نمود بعد از كودتا به حرفه اصلى خود پرداخت و یكى از چشم‏پزشكان معروف ایران شد، به طورى كه از تمام شهرهاى ایران بیماران براى ملاقات او به تهران مى‏آمدند و او تمام هم خود را صرف بیماران مى‏نمود. گاهى نیز در دانشگاه تهران حضور مى‏یافت. بعد از شهریور 20 نیز یكبار عضو كابینه شد و آن وزارت بهدارى بود. در كابینه قوام‏السلطنه كه در 1321 تشكیل شد مدتى هم با سمت استاندارى به رضائیه رفت. مرزبان مردى منیع‏الطبع و بزرگوار بود، مادیات به هیچوجه براى او ارزشى نداشت و از بیماران خود گذشته از اینكه حق‏العلاج نمى‏گرفت بلكه داروى مجانى هم مى‏داد. در اوایل جوانى به علت نزدیكى و حشر و نشر با مرحوم ظهیرالدوله مشرب تصوف پیدا كرد و در آخر عمر در این باره سازمانى بنام جمعیت اخوت بوجود آورد و تا زمانى كه حیات داشت در رأس آن جمعیت بود. غالبا شبهاى جمعه با هم مسلكان خود در دفتر جمعیت واقع در خیابان فردوسى اجتماع مى‏نمودند و مشكلات برادران خود را در حد امكان مرتفع مى‏كرد. بعد از مرگ دكتر مرزبان، سپهبد آق‏اولى به این سمت رسید. وفات امین‏الملك در 1339 ش اتفاق افتاد و هنگام مرگ حدود 86 سال داشت. دكتر مرزبان در انتخابات دوره چهاردهم نایب رئیس انجمن انتخابات بود، مدتها نیز نیابت ریاست شیر خورشید سرخ ایران را بر عهده داشت. وى مردى خوش نیت، مهربان، نوعدوست، باوقار، كم اثر، ساده و خوش باور بود.
فعالیت ها : : مشاهیر / سیاست