راسخون : یکی از بازی های مرسوم در برنامه معروف مسابقه محله که با خلاقیت آقای روشن پژوه اجرا می شد، بازی نشستن بر روی صندلی بود. این بازی این طور بود که همیشه تعداد صندلی کمتر از اعضای بازی بود و در هر دور با شمارش یک تا ده یک نفر از دور بازی حذف می‌شد و برنده آخرین فردی بود که می‌توانست با زرنگی و شجاعتش و هنر و بدون پارتی خود را بر روی صندلی آخر بنشاند و او کسی نبود جز یکی از مدیران امروزی که به زور سر نیزه هم نمی‌شود او را از ادامه خدمت خالصانه به مردم جدا کرد.
داستانی عجیبی که در این روزها سوژه رسانه‌های معاند شده و واقعا انسان را متحیر می کند، یکی دعوا بر سر ریاست فدراسیون بوکس است که رئیس سابق گفته این اتاق را خودم ساخته‌ام و به کسی نمی دهم و دیگری ماجرای هشت رئیس برای چهار مدیریت در آموزش‌و‌پرورش شهرستان پلدختر است، با توجه به اینکه مراسم تودیع‌و‌معارفه بین دو مدیر سابق و جدید هم انجام شده است، اما مدیر سابق کلید اتاق را نمی دهد و از اتاق بیرون نمی رود و قرار است وزیر‌آموزش‌و‌پرورش تکلیف این دعوای جانسوز بر سر خدمت به مردم را روشن کند.
اما منشاء این رفتارهای بچه‌گانه و دور از عرف و عقل دیپلماتیک چیست؟
الف : تشنگی برای قدرت و نه شیفتگی برای خدمت
بدون تعارف باید بگوییم که مهمترین عامل بروز این رفتار ها ترس از دست دادن حقوق و جایگاه و مزایا و اعتبار مدیریت است که به لطف خلاء‌های قانونی موجود می بینیم که حقوق‌هایی در این انقلاب مظلومان به مدیران داده می‌شود که به سختی می‌شود از آن چشم‌پوشی کرد. حال یا اشکال از حقوق بالاست یا از معده دیر هضم مدیران که در هر دو صورت باعث شده که این رفتار ها را از مسئولین شاهد باشیم. برای همین در روایات داریم که آخرین چیزی که از سینه صدیقین خارج می شود حب‌جاه است و خدایی سخت است از بالا به پایین افت و نزول پیدا کردن، و الا اگر بحث خدمت خالصانه یا با حقوق کم باشد که اینقدر ذوق زگی را شاهد نبودیم، زیرا حکومت یک اداره و مسئولیت جایی با توجه به حساسیت‌هایی که دارد خیلی خوش مزه و گوارا نمی تواند باشد و لذا امام علی(علیه‌السلام) حکومت بر مردم از آب بینی بز هم پست‌تر می دانست. خوب شد شهیدان بهشتی و رجایی و باهنر و ... نیستند تا ببینند بعضی رجل سیاسی این مرز و بوم برای رسیدن و حفظ پُست‌های پَست امروزی چطور به جان هم می‌افتند و با هزار دوز و کلک دستان خود دور میز ریاست قفل می کنند. فقط از خداوند خواستاریم که این بحران به اتمام برسد و هیچ مسلمانی به درد لا‌علاج دچار نشود.
ب: ضعف اعتقادات دینی
اگر ما باور کنیم که فردایی هم وجود دارد و ما باید در پیشگاه خداوند به همه رفتارهای زشت و زیبای خودمان پاسخگو باشیم، اینطور بر پست‌های دنیا چنبره نمی‌زدیم و از خدا شاکر می‌شدیم که دوره خدمت ما به سر‌رسیده و دیگر پاسخگوی مردم و خداوند از درباره این مدیریت نیستیم. خوب می دانیم که اموال بدست آمده ما اگر حلال باشد که باید بابتش معطل بشویم و حساب پس بدهیم و اگر حرام باشد که عقابی سخت در انتظار ماست، اما چرا برای بیشتر انباشتن ذخایر مالی خود، پای خود را روی هر چیزی که مانع باشد می‌گذاریم؟ چرا امروز باید بعد از 4 دهه از انقلاب مردم ما آروزی مسئولین گذشته و بعضا شهدایی را داشته باشند که حاظر نبودند، در ماشین کولر‌داری بشنینند که بچه‌ها در سنگر این امکانات را ندارد. کاری نکنید که مدیر و مسئول خوب برای نسل‌های بعد تبدیل به رویا و خواب و خیال شود. کاری نکنید که مردم از انقلاب منزجر و از تلاش‌های خود در به ثمر رسیدن این نظام پشیمان شوند. در باب علاقه به دنیا هم در حدیثی قدسی چنین وارد شده است:
«که اگر بنده نماز و روزه اهل آسمان‌ها و زمین را بجای آورد و همچون ملائکه از طعام روی گرداند، و به کمترین حد لباس قناعت کند، ولی در دلش ذره‌ای از محبت دنیا و یا نام‌آوری و ریاست آن و مشهور شدن، و یا زینت‌های آن باشد، در سرای من همسایه من نخواهد بود، و محبت خود را از قلب او بر‌گیرم و قلبش را تاریک گردانم، بگونه‌ای که مرا فراموش گرداند و حلاوت معرفتم را به او نچشانم.»[1]
ج: توهم تخصص در خدمت به مردم
در روزگاری هستیم که می‌دانیم شایسته‌سالاری خیلی مشتری ندارد و مسئولین رده بالا و حتی وزرا و رئیس‌جمهور دوست دارند با افراد هم فکر و همسو کار را شروع کند. یعنی ابتدا باید طرف جهت سیاسی و فکریش با مجموعه کاری سازگار باشد، بعد نوبت به بررسی تخصصص او می‌شود. لذا در تغییرات دولت می‌بینیم با آمدن دولت جدید تمام وزرا و فرمانداران و استانداران اتوبوسی باید تغییر کنند، آیا اینها مشکل تخصص دارند؟ می‌گوییم نخیر ولی جهت و فکرشان با تیم قبلی در تضاد است و این خودش گناه‌کبیره است و این سوال همیشه در ذهن می‌ماند که از مجموعه قبل یک نفر هم صلاحیت و تخصص لازم را برای مدیریت نداشته است. پس با این مقدمه روشن، بسیاری از انتصابات نیاز با تخصص ندارد و با ژن خوب و کمی سیاسی‌کاری قابل وصول است، امّا واقعا خود فرد نباید فکر کند که لیاقت و صلاحیتش را دارد؛ یا چون به او پیشنهاد دادند باید بپذیرد و تخصص مهم نیست؟ ما نمونه این مدیریت افتضاح را در ایام برف و سرمای تهران و زلزله کرمانشاه و ... دیدیم و درک کردیم بدون تخصص چه بلایی به سرجامعه می‌آید. حال اگر این اتفاقات در عرصه فرهنگ باشد که هست، چقدر جامعه متضرر می‌شود و چگونه می‌شود به جایگاه قبل برگشت.
پی نوشت:
[1]. نوری، مستدرک، ج12، ص36.
/2759/
