فاصله بین مرجع و مقلد موجب فردگرایی و تک روی در دین شده است. آفتی که امروز گریبان نسل چهارم را گرفته است. دین‌داری از نوع رساله‌ی عملیه‌ای و تابع مراجع تقلید نیز به نحو معناداری کاهش داشته است...
راسخون : قبل از انقلاب اسلامی بسیاری از کسانی که مکلف به انجام تکالیف شرعی می شدند، در اولین و سریع ترین اقدام یک رساله ی عملیه تهیه می کردند. بدین صورت که ابتدائا با تحقیق و سوال از دو فرد معتمد و مقید به شرع و به تعبیر فقهی عادل، سراغ مرجع اعلم را می گرفتند و عمل تقلید را از رساله مرجع تقلید خودشان شروع می کردند.
با انقلاب اسلامی این روند ادامه داشت تا اواخر دهه ۹۰، به طوری که بعد از دهه ۷۰ به بعد سطح آگاهی مردم چه در رسانه های سمعی بصری مانند رادیو تلویزیون و چه در نشریات و مجلات افزایش یافت. مدارس، مساجد، دانشگاه ها و معاونت عقیدتی در نهادهای نظامی و غیرنظامی وظیفه‌ی انتقال آموزه‌ها و سبک دین‌داری را به نسل جوان به عهده گرفتند.
اما در چند سال اخیر و وسعت اینترنت و همچنین در دسترس بودن شبکه های اجتماعی، رجوع به رساله های عملیه ی مراجع عظام تقلید بسیار کم شده است. یک فرد مکلف چنانچه سوالی هم برایش پیش بیاید، در فقدان رساله عملیه، به یک روحانی هم رجوع نمی کند، یا به دلیل حیا و خجالت یا آسانی دسترسی به پاسخ، به سایت های اینترنتی مراجعه می کند. از طرفی هم تقریبا تمام مراجع تقلید دارای سایت شخصی هستند و حتی کاربر، سریع تر از تلفن به پاسخ می رسد.
سه مطلب اما مورد توجه قرار دارد:
۱. حالا که پاسخ سوال شرعی را با طرح در گوگل پیدا می کنند، نیازی به رساله ی کاغذی حجیم نمی بینند که از تقلید و طهارت تا حدود و دیات را در بر دارد. اساسا حمل کتاب توضیح المسائل موجب سختی و حرج است مخصوصا اگر کسی در سفر یا خیابان به مشکل شرعی برخورد کند، چگونه می تواند به رساله کاغذی دسترسی پیدا کند!؟
همانطور که رساله های ما مبتنی بر بایدها و نبایدهایی است که مکلف در انجام آن نباید کوتاهی کند، بر مراجع و دفاتر آنها لازم و واجب است که در عصر تسهیل دسترسی به اطلاعات، تدارکی ببینند تا مکلفین به راحتی از نظرات فقهی مراجع تقلید مطلع شوند. حالا یا با استفاده از شبکه های اجتماعی آنلاین، یا ایجاد اپلیکیشن (نرم افزار) مخصوص به دفتر همان مرجع.
سنتی عمل کردن برخی مراجع عظام، دور شدن مکلفین از فیض مرجع را به دنبال داشت و دارد.
امروز بسیاری از جوانان دهه هفتادی و هشتادی که به سن بلوغ و تکلیف رسیدند، فاقد مرجع تقلید هستند، به دلیل اینکه این جوانان زودتر از آنها وارد بازار دیجیتال شدند، با رساله غریبه اند و هنوز حضور اثرگذار از آنها در فضای مجازی خصوص شبکه های اجتماعی نمی بینند.
۲. اما مطلب دوم اینکه این فاصله بین مرجع و مقلد موجب فردگرایی و تک روی در دین شده است. آفتی که امروز گریبان نسل چهارم را گرفته است. دین‌داری از نوع رساله‌ی عملیه‌ای و تابع مراجع تقلید نیز به نحو معناداری کاهش داشته است.
چنانچه اگر از جوان تازه بالغ امروز پرسیدید از چه کسی تقلید می‌کنید، و او پاسخ داد از کسی تقلید نمی‌کنم، تعحب نکنید و اگر هم کسی بگوید از فلان مرجع دینی تقلید می‌کنم، ام فاقد رساله‌ی مرجع تقلید خود هستم، باز هم حق تعجب ندارید.
۳. مشکل سوم اما این است که جمعیت عظیمی از جوانان مرجعیت دینی خود را از روحانیان و مراجع تقلید نمی‌گیرند و یا صرفا از آنها نمی‌گیرند بلکه به آثار روشنفکران و دین‌پژوهای غیر روحانی نیز نظر دارند. به دو علت؛ آثارشان از کلمات پیچیده ی فقهی رساله ای عاری است. یا اینکه آنها برای پاسخ دادن به سوالات پرپیچ و خم جوانان هم وقت می گذارند برای شنیدنش و هم وقت می گذارند برای پاسخ دادن تفصیلی! کاری که دفاتر مراجع بزرگوار تقلید فقط با یک جواب جایز است یا جایز نیست، به ابهام سوال کننده خاتمه می دهند.
آیا بزرگان دین ما یا نهادهای دینی فکری برای این معضلات کرده اند یا خیر!؟
به قلم : حجت الاسلام سیدصادق موسوی
راسخون : قبل از انقلاب اسلامی بسیاری از کسانی که مکلف به انجام تکالیف شرعی می شدند، در اولین و سریع ترین اقدام یک رساله ی عملیه تهیه می کردند. بدین صورت که ابتدائا با تحقیق و سوال از دو فرد معتمد و مقید به شرع و به تعبیر فقهی عادل، سراغ مرجع اعلم را می گرفتند و عمل تقلید را از رساله مرجع تقلید خودشان شروع می کردند.
با انقلاب اسلامی این روند ادامه داشت تا اواخر دهه ۹۰، به طوری که بعد از دهه ۷۰ به بعد سطح آگاهی مردم چه در رسانه های سمعی بصری مانند رادیو تلویزیون و چه در نشریات و مجلات افزایش یافت. مدارس، مساجد، دانشگاه ها و معاونت عقیدتی در نهادهای نظامی و غیرنظامی وظیفه‌ی انتقال آموزه‌ها و سبک دین‌داری را به نسل جوان به عهده گرفتند.
اما در چند سال اخیر و وسعت اینترنت و همچنین در دسترس بودن شبکه های اجتماعی، رجوع به رساله های عملیه ی مراجع عظام تقلید بسیار کم شده است. یک فرد مکلف چنانچه سوالی هم برایش پیش بیاید، در فقدان رساله عملیه، به یک روحانی هم رجوع نمی کند، یا به دلیل حیا و خجالت یا آسانی دسترسی به پاسخ، به سایت های اینترنتی مراجعه می کند. از طرفی هم تقریبا تمام مراجع تقلید دارای سایت شخصی هستند و حتی کاربر، سریع تر از تلفن به پاسخ می رسد.
سه مطلب اما مورد توجه قرار دارد:
۱. حالا که پاسخ سوال شرعی را با طرح در گوگل پیدا می کنند، نیازی به رساله ی کاغذی حجیم نمی بینند که از تقلید و طهارت تا حدود و دیات را در بر دارد. اساسا حمل کتاب توضیح المسائل موجب سختی و حرج است مخصوصا اگر کسی در سفر یا خیابان به مشکل شرعی برخورد کند، چگونه می تواند به رساله کاغذی دسترسی پیدا کند!؟
همانطور که رساله های ما مبتنی بر بایدها و نبایدهایی است که مکلف در انجام آن نباید کوتاهی کند، بر مراجع و دفاتر آنها لازم و واجب است که در عصر تسهیل دسترسی به اطلاعات، تدارکی ببینند تا مکلفین به راحتی از نظرات فقهی مراجع تقلید مطلع شوند. حالا یا با استفاده از شبکه های اجتماعی آنلاین، یا ایجاد اپلیکیشن (نرم افزار) مخصوص به دفتر همان مرجع.
سنتی عمل کردن برخی مراجع عظام، دور شدن مکلفین از فیض مرجع را به دنبال داشت و دارد.
امروز بسیاری از جوانان دهه هفتادی و هشتادی که به سن بلوغ و تکلیف رسیدند، فاقد مرجع تقلید هستند، به دلیل اینکه این جوانان زودتر از آنها وارد بازار دیجیتال شدند، با رساله غریبه اند و هنوز حضور اثرگذار از آنها در فضای مجازی خصوص شبکه های اجتماعی نمی بینند.
۲. اما مطلب دوم اینکه این فاصله بین مرجع و مقلد موجب فردگرایی و تک روی در دین شده است. آفتی که امروز گریبان نسل چهارم را گرفته است. دین‌داری از نوع رساله‌ی عملیه‌ای و تابع مراجع تقلید نیز به نحو معناداری کاهش داشته است.
چنانچه اگر از جوان تازه بالغ امروز پرسیدید از چه کسی تقلید می‌کنید، و او پاسخ داد از کسی تقلید نمی‌کنم، تعحب نکنید و اگر هم کسی بگوید از فلان مرجع دینی تقلید می‌کنم، ام فاقد رساله‌ی مرجع تقلید خود هستم، باز هم حق تعجب ندارید.
۳. مشکل سوم اما این است که جمعیت عظیمی از جوانان مرجعیت دینی خود را از روحانیان و مراجع تقلید نمی‌گیرند و یا صرفا از آنها نمی‌گیرند بلکه به آثار روشنفکران و دین‌پژوهای غیر روحانی نیز نظر دارند. به دو علت؛ آثارشان از کلمات پیچیده ی فقهی رساله ای عاری است. یا اینکه آنها برای پاسخ دادن به سوالات پرپیچ و خم جوانان هم وقت می گذارند برای شنیدنش و هم وقت می گذارند برای پاسخ دادن تفصیلی! کاری که دفاتر مراجع بزرگوار تقلید فقط با یک جواب جایز است یا جایز نیست، به ابهام سوال کننده خاتمه می دهند.
آیا بزرگان دین ما یا نهادهای دینی فکری برای این معضلات کرده اند یا خیر!؟
به قلم : حجت الاسلام سیدصادق موسوی
مطلب مرتبط :
علل و آثار دین گریزی جوانان چیست؟
چرا بعضی جوانان دین‌گریز شده‌اند؟
